radiobiologik jarayonlarning fizik-kimiyoviy asoslari

DOC 86,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1521254466_70269.doc radiobiologik jarayonlarning fizik-kimiyoviy asoslari reja: 1. nurlanishda lipidlarning erkin radikali. 2. nuklein kislotalarda nur ta`sirida uzgarishlar. 3. nurlanishning tsiklik nukleotidlar va fermentativ sistemaga ta`siri. 4. oddiy oksillarda nur ta`sirida ruy beradigan uzgarishlar. 5. radiotoksinlar ionlovchi nurlarning biologik ta`siri, rentgen-radiologiyaning dastlabki oylaridanok vrachlar va biologlarga ma`lum buldi. 1996 yilning oxiriga kadar rentgen tasvirlar olish jarayonida bemorlar va texniklar terisida ruy bergan uzgarishlar xakida 23 ma`lumot ilmiy matbuotda chop etildi. biologik uzgarishlarning kelib chikish mexanizmlari xakida turli fikrlar bildirildi, gipotezalar yuzaga keldi. ma`lum vakt davomida nur yutilishida ajralgan issiklik ta`sirida xujayrada uzgarishlar ruy beradi degan faraz xukumron buldi. ammo keyingi kuzatuvlar va xisoblar, xatto tukimalar nekrozini chakiradigan dozada nurlanishda ajralgan issiklik mikdori, e`tiborga arzigudek emasligini kursatdi. m.100 gr nur tukimalarda chukur nekroz chakiradi, bu paytda ajralgan issiklik 0,2 mkal ni tashkil etadi. suzsiz bu mikdor issiklik sezilarli uzgarish chakirishga kodir emas. uzok vakt davomida xujayraning xayot uchun axamiyatli nurga suzuvchan kichik …

lgach yukoladi, karpuskulyar nurlar xam atom elektroniga uz energiyasini berib sekundning uta kichik ulushi ichida nur sifatida yukoladi. tirik mavjudot organizmi, shu xisobda odamlar va xayvonlar, ma`lum bir tipdagi molekulalardan tashkil topgan. suv odam massasining 75% tashkil kiladi, mineral tuzlar-10%, yoglar, uglevodlar va oksillar kolgan 15% ni tashkil etadi. extimollar nazariyasiga binoan, atomlar ionlanishi shu molekulalarning xar birida bulishi mumkin va u turli biologik uzgarishlarga olib kelishi mumkin. organizmning asosiy massasi suv molekulalaridan iborat bulgani uchun nurning aksariyati shu molekulalarda yutiladi. nur, suv molekulasi atomlaridan elektron urib chikarib, bu molekulaning ionlanishiga olib keladi. ma`lumki atom va molekulalar, ionlashgan va kuzgalgan xolatda kimyoviy aktivlik ortadi va odatda kuzatilmaydigan jarayonlarni yuzaga keltiradi. birinchi navbatda molekulada atomlarning uzaro boglanishining buzilishi, suvning radiolizi ruy beradi: m. ≈ n2o > e- +n2o+ → n+ + on e- + n2o →n2o- → n + on- suvning radioliz produktlari-vodorod va gidroksil ionlar xamda aktiv erkin radikallar uzaro …

di. yukorida keltirilgan reaktsiyalar natijasida xujayralarda kup mikdorda faol (aktiv) oksidlovchi radikallar va kuzgalgan molekulalar xosil buladi (on, no2, n2o2). erkin radikallar, ionlovchi radiatsiyaning boshka organik birikmalari va molekulalarga ta`siri natijasida xam xosil buladi: rn+on→r+n2o; r+o2→roo; rn+nr2→ n2o2+r; r+o2 →roo; roo+non→roon+on xisoblar buyicha organizmda 10 gr nur yutilgan takdirda xujayrada 1000.000 radikallar xosil buladi. ularning xar biri kislorod ishtirokida oksidlanish zanjir reaktsiyasi berishi mumkin: rn →rn+→r+n+ organik moddalar, shu xisobda turli makromolekulalarda, ruy beruvchi bu reaktsiyalar nur yutilishi jarayonida suvning radiolizi bilan bir vaktda yoki undan bir laxza kechrok, sekundning ulushlaridan sung ruy beradi. nurlanishda xosil buluvchi radikallar orasida uzok yashovchi (dolgojivuщie) vodorod perioksidi molekulalari xam mavjud. ular paydo bulgan joydan ancha nariga etib borishi va nur ta`sir etmagan organik molekulalarni oksidlashi, shu yusinda xujayraning ichki strukturalarida ikkilamchi uzgarishlar chakirishi mumkin. radikallar xosil bulishi jarayoni xamma organik moddalar uchun universaldir. ayni shunday jarayonlar xujayraning xayot uchun axamiyatli turli molekulalari –oksillar, …

ar orkali ikkilamchi ta`sir kursatishi. bu davrda lipidlarning oksidlanish imkoniyatlari, yopishkokligi, gidrofilligi uzgaradi, avtoregulyator mexanizmlar ishga tushadi. lipidlar bilan bir katorda dnk, rnk, turli fermentlar va oksil molekulalarda nur ta`sirida ionlanish, radikallar xosil bulishi, molekulyar - strukturada - atomlar boglanishining buzilishi, makromolekulaning bulaklarga (fragmentlarga) ajralishi ruy beradi. ionlovchi nurlarning bevosita va vositali ta`siri tafovutlanadi. bevosita ta`sir deb biosubstratning xayot uchun axamiyatli molekulalarda, birinchi navbatda oksillarda nurning tugridan-tugri yutilishi, molekulalarning ionlanishi, radikallar xosil bulishi natijasida rivojlanadigan biologik uzgarishlar tushuniladi. vositali uzgarishlar - suv radiolizi maxsulotlari, boshka organik birikmalar ionlanib parchalanishida paydo buluvchi vodorod va gidroksil ionlar xamda erkin radikallar ta`siri ostida nur bevosita ta`sir etmagan biomolekullar emirilishi natijasida yuzaga keluvchi jarayonlar tushuniladi. murakkab tuzilishli tirik mavjudotda nurlanish chakiradigan biologik uzgarishlarning aksariyatini vositali ta`sir tashkil kiladi. xujayradan kichik mavjudotlarda, m: viruslarda postraditsion uzgarishlar asosan bevosita ta`sir natijasida yuzaga keladi. viruslar, bir necha unlab yirik makromolekulalardan, asosan aminokislotalardan tarkib topgan. uning zararlanishi nur …

ini ta`min etadi. lipidlarning perioksidli oksidlanishi endogen antioksidlovchi moddalar nazorati ostida turadi. oksidlanish jarayonlari lipidlarning normal tarkibini saklaydi, biomembranalarning yopishkokligi (vyazkost`)ni me`yorda bulishini ta`minlaydi. bular orkali xujayra metabolizmiga, ta`sir kursatadi, membranalar bilan boglik fermentlar, tsiklik nukleoproteidlar sistemasi bilan aloka kiladi. nur ta`sirida biomembranadagi lipidlarning erkin radikalli perioksidli oksidlanishi shiddatli ravishda faollashadi. postraditsion davrda xosil buluvchi gidroperioksidlar, perioksidlar va lipidlar oksidlanishining boshka maxsulotlari biomembranadagi fermentlar, inaktivatsiyasi, oksillar emirilishi, biomembranalar funktsiyasi va strukturasining buzilishiga olib keladi. nurlanishda biomembrana lipidlari oksidlanishining kuchayish sabablaridan biri xujayralarda bu jarayonni boglovchi antioksidlash faktorlarining kuchsizlanishidir. nuklein kislotalarda nur ta`siridagi uzgarishlar nuklein kislotalar - yadro oksillari tarkibining asosiy kismi bulib, kup biostrukturalarning (xromosoma, ribosoma, infrosoma) va viruslarning tarkibiga kiradi. bu makromolekulalar ichida eng axamiyatlisi yadro dnk-si xisoblanadi. ionlovchi nurlar tanlanib tuplanadigan aloxida xujayra strukturalari yuk. atomlarning kanday birikma yoki xujayra strukturasi tarkibiga kirishidan kat`iy nazar, nur yutilishi atomlar elektronlarining zichligiga boglik. nur, xujayradagi turli makromolekulalar katori dnk molekulasida …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "radiobiologik jarayonlarning fizik-kimiyoviy asoslari"

1521254466_70269.doc radiobiologik jarayonlarning fizik-kimiyoviy asoslari reja: 1. nurlanishda lipidlarning erkin radikali. 2. nuklein kislotalarda nur ta`sirida uzgarishlar. 3. nurlanishning tsiklik nukleotidlar va fermentativ sistemaga ta`siri. 4. oddiy oksillarda nur ta`sirida ruy beradigan uzgarishlar. 5. radiotoksinlar ionlovchi nurlarning biologik ta`siri, rentgen-radiologiyaning dastlabki oylaridanok vrachlar va biologlarga ma`lum buldi. 1996 yilning oxiriga kadar rentgen tasvirlar olish jarayonida bemorlar va texniklar terisida ruy bergan uzgarishlar xakida 23 ma`lumot ilmiy matbuotda chop etildi. biologik uzgarishlarning kelib chikish mexanizmlari xakida turli fikrlar bildirildi, gipotezalar yuzaga keldi. ma`lum vakt davomida nur yutilishida ajralgan issiklik ta`sirida xujayrada ...

Формат DOC, 86,5 КБ. Чтобы скачать "radiobiologik jarayonlarning fizik-kimiyoviy asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: radiobiologik jarayonlarning fi… DOC Бесплатная загрузка Telegram