mashinalar ishonchliligining fizik asoslari

DOC 82.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404390383_53123.doc r n mashinalar ishonchliligining fizik asoslari reja: 1. ishqalanish haqida umumiy tushunchalar. 2. ishqalanish nazariyalari. 3. mashina detallaridagi yeyilish turlari. 4. yeyilish qonuniyatlari va uning namunaviy egri chizigi. 5. yeyilishiga ta‘sir қiluvchi omillar va detallarning shikastlanish turlari 6. yeyilishni aniqlash usullari tayanch iboralar: ishqalanish, moylash, tinch va haraqatdagi ishqalanish. ishqalanish kuchi, ishqalanish nazariyalari, yeyilish, mexanik, korrozion-mexanik va elektr toki ta‘sirida yeyilishlar, yeyilish egri chizig’i. yeyilishga ta‘sir qiluvchi omillar, sub‘ektiv va ob‘yektiv omillar, shikastlanishlar: siyqalanish, mikroqirqilish, qatlablanib kuchish, ezilish, uvalanish, yopishib qolish, yedirilish. mikrometaj, profilograflash, tarozida tortish. radioaktiv usul. 1.ishqalanish haqida umumiy tushunchalar. ishqalanish deb bir-biriga o’rinib haraqatlanadigan ikki jismning o’rinish tekisligida bir-biriga nisbatan siljishida vujudga keladigan qarshilikka aytiladi. jismlar bir-biriga o’rinib turganda reaksiya kuchi hosil bo’ladi va bu reaksiya kuchini tashkil youvchi o’rinma ishqalanish kuchi deb ataladi. ishqalanish kuchini kamaytirish maqsadida ishqalanish sirti moylash materiali bilan moylanadi. moylash – bu moylash materialining ta‘siri bo’lib, natijada ikki sirt orasida ishqalanish …

ida hech qanday turdagi moylash materialining yo’qligida jismning ishqalanishidir. ilashish muftalarining disklari, tormoz barabani-kolodkalari, zanjirli traktorlarning yo’rish qismi detallari (juftliklari) quruq ishqalanish sharoitida ishlaydi. moylash materitalli (moyli) ishqalanish sirtida har qanday turdagi moylash materiall bo’lgan ikkita jismning ishqalanishidir. ishqalanuvchi sirtlar orasidagi moylash materialining turi xususiyatlariga qarab moylashning quyidagi turlari bo’ladi moylash materialining fizik holatiga qarab: gazli, suyuqli va qattiq moylash; ishqalanish sirtlarining moy qatlami bilan ajralish tipiga qarab: gidrodinamik, gidrostatik, gazodinamik, gazostatik, chegaraviy va yarim suyuqlikli moylash. 2. ishqalanish nazariyalari. ishqalanish tabiatini tushuntirish uchun olimlar tomonidan bir necha gipoteza va nazariy asoslar taklif etiladi. ishqalanishning mexanik nazariyasi asosida tutash sirtlar harakatlanganda yuzaga keluvchi elementar notekisliklarning mexanik o’zaro ta‘sirlarini tadqiqot qilish yotadi. fransiyalik olim amonton (1766 y) tajribalar asosida ishqalanish kuchi (f) ni yuk og’irligi (n) ga mutanosibligi va uning jismlarning urinish yuzi o’lchamiga bog’lik emasligini aniqladi. f = f * n , bu yerda f – ishqalanish kuchi; f – …

lar o’rtasida yuzaga keluvchi molekulyar o’zaro ta‘sir kuchlaridan kelib chiqib tushuntiradi. belorus olimi b.v.deryagin (1934y) bu nazariyani to’liq rivojlantirib, ishqalanish kuchini aniqlash uchun quyidagi formulani taklif etdi: f = f * s(po + p) , bu yorda s – haqiqiy to’tashuv yuzasi, m2; ро–molekulyar o’zaro ta‘sirlashuv solishtirma kuchi, n/m2; р – solishtirma bosim, n/m2. molekulyar nazariyasi ayrim kamchiliklarga ega. u ishqalanuvchi sirtlarning mexanik shikastlanishlarini, g’adir-budirliklarning bir-biriga botib kirishi hamda ilashib qolishini tushuntirmaydi. ishqalanishning molekulyar–mexanik nazariyasi ishqalanish ikki yoqlama tabiatga ega bo’lib, sirtdagi ayrim chiqiqlarning bir-biriga botib kirishi bilan ham, ikki jismning molekulyar tortishish kuchlari bilan ham bog’liq, degan taxminga asoslanadi. bu nazariya (1946 y) prof. i.f.kragelskiy tomonidan ishlab chiqilgan. ishqalanish kuchini aniqlash uchun i.v.kragelskiy quyidagi ifodadan foydalanishni taklif etgan: f = fmex + fmol= ( * s+(*p, bu yorda fmex - mexanik ishqalanish kuchining tashkil youvchisi, n; fmol - molekulyar ishqalanish kuchining tashkil youvchisi, n; р - solishtirma qarshilik, n/m2; …

elgilangan birliklarda aniqlanadigan yemirilish natijasidir. yeyilish ishqalanuvchi sirtlar materiali va sifatiga, ularning o’zaro siljish harakteri va tezligiga, bir-biriga tegish tabiatiga, moylash va moylash materiallari turiga va boshqa ko’p omillarga bog’liq. mashinalar uchun yeyilishning uchta turi belgilangan (gost 23.002-78): mexanik, korrozion-mexanik va elektr toki ta‘sirida yeyilishlar. o’z navbatida har bir yeyilish bir necha ko’rinishga ega. mexanik yeyilish mexanik ta‘sirlar natijasida sodir bo’lib, u abraziv, gidroabraziv (gazoabraziv), erozoin, gidroerozion (gazoerozion), kavitatsion, freting, tolikib va qadalib yeyishlarga ajratiladi. korrozion – mexanik yeyilish mexanik ta‘sir hamda material bilan muhit orasida ximiyaviy yoki elektroximiyaviy o’zaro ta‘sirlanishi tufayli sodir bo’ladi. bu yeyilish oksidlanib va freting-korroziyadagi yeyilishga ajratiladi. elektr toki ta‘sirida yeyilish elektro-errozion yeyilish deb ataladi. u sirtdan elektr toki o’tganda razryadlar ta‘siri natijasida sodir bo’ladi. elektr generatorlarining kollektorlari, qo’zg’aluvchan elektr kontaktlar va boshqa sirtlar ana shu turdagi yeyilishga moyil bo’ladi. yeyilish turlarining klassifikatsiyalari a.k.zaytsev, b.i.kostetskiy, m.m, xrushchov, i.v.kragelskiy va boshqa olimlar tomonidan taklif etgan. shulardan prof. …

kkinchisi havodagi kislorodning deformatsiyalanuvchi qatlamlarga diffuziyalanishidir. issiqlik ta‘sirida yeyilish detallarning katta sirpanish tezliklarida va katta solishtirma bosimlarda ishqalanishi natijasida hosil bo’ladigan issiqlik natijasida sodir bo’ladi. ajralib chiqayotgan ko’p miqdordagi issiqlik detalning ichki qatlamiga o’tishga ulgurolmaydi, natijada detallarning sirtqi qatlamlari juda qizib ketadi. yuqori harorat detallarning sirtqi qatlamlarida termik ishlanishi, qayta kristallanishi, yumshashi, toblanashi va hatto qotishma hosil bo’lishiga olib keladi. abraziv yeyilishda mikroplastik deformatsiyalar bo’ladi va ishqalanuvchi detallar yuza qatlamlarini ishqalanayotgan yuzalar orasidagi qattiq abraziv zarrachalar qirqib yuboradi. atrof-muhitdan tushgan yoki boshqa turdagi yeyilish mahsulotlaridan hosil bo’lgan abraziv zarrachalar ko’pincha o’zining qattiqligi jixatidan ishqalanuvchi detallar qattiqligidan yuqori bo’ladi va kesuvchi asbobga o’xshab ta‘sir ko’rsatadi. chechaksimon yeyilish dumalab ishqalanishda sodir bo’ladi va dumalanish podshipniklarining ish sirtlarida, shesternyalarning tishlarida juda yaqqol namoyon bo’ladi. dumalab ishqalanishda detalning oquvchanlik chegarasidan ortib ketadigan takroriy-o’zgaruvchan yuklanishlar ta‘sirida toliqish hodisalari ro’y beradi, buning natijasida detalning sirtqi qatlamlari yemiriladi. yemirilish detal sirtida paydo bo’lgan mikroskopik darzlardan boshlanib, detallar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mashinalar ishonchliligining fizik asoslari"

1404390383_53123.doc r n mashinalar ishonchliligining fizik asoslari reja: 1. ishqalanish haqida umumiy tushunchalar. 2. ishqalanish nazariyalari. 3. mashina detallaridagi yeyilish turlari. 4. yeyilish qonuniyatlari va uning namunaviy egri chizigi. 5. yeyilishiga ta‘sir қiluvchi omillar va detallarning shikastlanish turlari 6. yeyilishni aniqlash usullari tayanch iboralar: ishqalanish, moylash, tinch va haraqatdagi ishqalanish. ishqalanish kuchi, ishqalanish nazariyalari, yeyilish, mexanik, korrozion-mexanik va elektr toki ta‘sirida yeyilishlar, yeyilish egri chizig’i. yeyilishga ta‘sir qiluvchi omillar, sub‘ektiv va ob‘yektiv omillar, shikastlanishlar: siyqalanish, mikroqirqilish, qatlablanib kuchish, ezilish, uvalanish, yopishib qolish, yedirilish. mikrometaj, profilograflash, tarozida t...

DOC format, 82.0 KB. To download "mashinalar ishonchliligining fizik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: mashinalar ishonchliligining fi… DOC Free download Telegram