qonaylanish sistemasining fizik asoslari

PPTX 25 pages 955.4 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 955.4 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint farg’ona jamoat salomatlgi tibbiyot instituti tibbiy profilaktika ishi yo’nalishi 722-guruh talabasi g’iyosova munisaxonning biofizika fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:qon aylanish sistemasining fizik asoslari o.frank taklif etgan qon yuradigan tomirlar sistemasining gidrodinamik modelini ko‘ri bo‘tamiz. bu model yetarlicha oddiy bomishiga qaramasdan, qonning zarb hajmi (bitta sistola davomida yurak qorinchasi tomonidan otib chiqarilayotgan qonning hajmi) bilan, qon aylanish sistemasi markazidan uzoqda joylashgan qismlarining gidravlik xo qarshiligi va arteriyalardagi bosimning o'zgarishlari orasidagi bog‘l£inishni amalga oshirishga imkon beradi. qon aylanish sistemasi arterial qismi elastik rezervuar kabi modellashtiriladi qon elastik rezervuarda bo'lgani sababli uning ixtiyoriy vaqtdagi hajmi p bosimga quyidagi munosabat orqali bog‘langan: v=vq+kp (3.1) bu erda l-rezervuaming elastikligi (hajmi bilan bosim orasidagi proportsionallik koeffitsienti); v0-rezervuaming bosim bo‘lmagandagi (p=0) hajmi. (3.1) ni differentsiallab, quyidagi formulani hosil qilamiz: dv _^ dp dt dt (3.2) qon yurakdagi elastik rezervuarga (arteriyaga) kiradi, qon oqishining hajmiy tezligi , , qon aylanish sistemasining q ga teng. rezervuardan, chetki qismlarga …

2 / 25

uni nolga teng deb olish mumkin, u holda (3.4) o‘miga quyidagiga ega bo‘lamiz: yurak muskullarining qisqarishida (sistola) qon yurakdan aortaga va undan tarqalib ketuvchi arteriyalarga siqib chiqarila boshlaydi. agar bu tomirlar devorlari qattiq bo‘lganda edi, qonning yurakdan chiqishi vaqtida vujudga kelgan bosim tovush tezligida chekkadagi qismlarga uzatilgan bomar edi. qon tomirlarining elastikligi shunga olib keladi-ki, sistola vaqtida yurak itarib chiqarayotgan qon aorta, arteriya va arteriolalami cho‘zadi, bunda katta qon tomirlari sistola vaqtida markazdan chetdagi qismlarga oqib boradigan qonga nisbatan ko‘p qonni qabul qiladi. odamning sistolik bosimi normada taxminan 16 kpa ga teng. yurakning bo‘shashishi (diastola) vaqtida cho‘zilgan qon tomirlari pasayadi (bo'shashadi) va yurakning qon orqali ularga uzatgan potentsial energiyasi qonning oqishidagi kinetik energiyasiga aylanib, distolik bosimning taqriban 11 kpa atrofida tutib turilishiga yordam beradi. sistolalar yuz berishi davrida qonning chap qorinchadan itarib chiqarilishi tufayli yuzaga kelgan va aorta hamda arteriyalar orqali tarqaluvchi yuqori bosimli tomqingapuls to‘lqini deyiladi. puls to‘lqini 5-10 …

3 / 25

i to‘g‘risidagi umumiy tushunchalardan va modellarda o‘tkazilgan tajribadan ma’lum bo‘lishicha puls to‘lqini sinusoidal (garmonik) bo‘la olmaydi. puls to‘lqini har qanday davriy jarayon kabi garmonik tomqinlaming yig'indisi kabi ko‘rsatilishi mumkin. shu sababli pulsli garmonik to‘lqinga biror model kabi diqqatimizni jalb qilaylik. faraz qilaylik, garmonik to‘lqin x o‘qi yo'nalishi bo‘ylab qon tomirida i tezlik bilan tarqalayotgan bo‘lsin. qonning qovushoqligi va qon tomirining elastiklik va yopishqoqlik xossasi to‘lqin amplitudasini kamaytiradi. ya’ni so'nish eksponentsial ko‘rinishda bo‘ladi deb hisoblash mumkin. bunga asoslangan holda pulsli garmonik toiqin uchun quyidagi tenglamani yozish mumkin: bu erda p 0 - puls to'iqinidagi bosim amplitudasi, x — tebranish manbaidan (yurakdan) ixtiyoriy olingan nuqtagacha bo‘lgan masofa, t — vaqt, w — tebranishlar siklik chastotasi; % — to‘lqinning so‘nishini aniqlovchi biror o‘zgarmas kattalik. pulsli to‘lqin uzunligini quyidagi formula yordamida topish mumkin har bir organizmning normal hayot kechirishi uchun unda doimiy sur`atda qon aylanib turishi kerak. qon tomirlarida doimiy qon harakati maxsus organlar-yurak, …

4 / 25

si o`ng yurak qorinchasidan boshlanib o`pka arteriyalari orqali o`pka kapillyarlariga boradi. u yerda karbonat angidriddan tozalanib, kislorodga boyigan qon arteriya qoniga aylanadi va maxsus yo`llar bilan chap yurak bo`lmasiga qo`yiladi. yurak g`ovak organ bo`lib, uzunasiga chap va o`ng qismlarga bo`lingandir. har bir qism o`z o`rnida qorincha va bo`lmalardan iborat. chap qorincha va chap bo`lma orasidagi klapanni ikki tabaqali, o`ng qorincha va o`ng bo`lma orasidagi klapanni uch tabaqali klapan deyiladi. bu klapanlarning ochilishi va yopilishi qorincha hamda bo`lmachalarda qon bosimining o`zgarishiga bog`liq. yurak muskul tolalari tarkibida miofibrillar mavjud bo`lib tola diametri 12-24 mikron, uzunligi esa 50 mikrongacha yetadi, chap qorincha muskul qavati, o`ng qorincha muskul qavatidan yo`g`onroq. buning asosiy sababi shundaki, chap qorincha qisqarganida katta kuch bilan qisqarishi kerak. har bir odamda yurak katta- kichikligi uning yoshi, jinsi, jismoniy tayyorgarligiga va harakat aktivligiga bog`liqdir. o`rta yoshli, o`rta jismoniy tayyorgarlikka ega hamda o`rtacha bo`y uzunligi va tana og`irligiga ega bo`lgan odamlarda yurakning …

5 / 25

flyak tuguni, bo`lmalar bilan qorinchalar o`rtasidagi ashof-tovar tuguni hamda chap va o`ng qorincha orasidagi devorda joylashgan giss oyoqchalaridir. shu o`tkazuvchi sistema tufayli yurak tanadan ajratib olinganda ham ishlab turishi mumkin. bu tajribani a.a. kulyabko o`lgan bola yuragi ustida o`tkazgan. ya`ni, o`lgan bola yuragi bir sutkadan keyin maxsus suyuqlik ichiga solib qo`yilganda bir necha vaqt ishlab turgan. yurak o`tkazuvchi sistemasi orasida keyt-flyak tuguni eng yuqori qo`zg`aluvchanlikka ega. ashof- tovar tuguni va giss boylamlari esa unga nisbatan kuchsizroq qo`zg`aladi. buni quyidagi oddiy tajribada isbotlash mumkin. agar baqa yuragi olinib, uch qismga, ya`ni vena sinusi, bo`lmalar va qorinchaga bo`linib, fiziologik eritma maxsus idishga tashlansa, vena sinusi eng tez; bo`lmalar undan sekinroq, qorinchalar esa undan ham sekinroq qisqaradi. yurak avtomatizmini yuzaga keltiradigan impulslar o`tkazuvchi tugundagi hujayralarning membranasida paydo bo`ladigan potentsiallar ayirmasi tufayli ro`y beradi. yurak va qon tomirlaridan qonning doimiy ravishda harakat qilishi yurak ishining davrlari bilan belgilanadi. yurak bo`shashganida bo`lma va qorinchalarga qon …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qonaylanish sistemasining fizik asoslari"

prezentatsiya powerpoint farg’ona jamoat salomatlgi tibbiyot instituti tibbiy profilaktika ishi yo’nalishi 722-guruh talabasi g’iyosova munisaxonning biofizika fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:qon aylanish sistemasining fizik asoslari o.frank taklif etgan qon yuradigan tomirlar sistemasining gidrodinamik modelini ko‘ri bo‘tamiz. bu model yetarlicha oddiy bomishiga qaramasdan, qonning zarb hajmi (bitta sistola davomida yurak qorinchasi tomonidan otib chiqarilayotgan qonning hajmi) bilan, qon aylanish sistemasi markazidan uzoqda joylashgan qismlarining gidravlik xo qarshiligi va arteriyalardagi bosimning o'zgarishlari orasidagi bog‘l£inishni amalga oshirishga imkon beradi. qon aylanish sistemasi arterial qismi elastik rezervuar kabi modellashtiriladi qon elastik rezervuarda bo'lgani sabab...

This file contains 25 pages in PPTX format (955.4 KB). To download "qonaylanish sistemasining fizik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: qonaylanish sistemasining fizik… PPTX 25 pages Free download Telegram