qonaylanish sistemasining fizikasi

PPTX 13 pages 827.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 827.0 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu:qon aylanish sistemasining fizik asosolari mavzu:qon aylanish sistemasining fizik asosolari qon aylanishi qon aylanishi - yurak qisqarishi tufayli qonning qon oʻtkazish sistemasida harakatlanishi. qon aylanishi organizm toʻqimalari bilan tashqi muhit orasidagi moddalar almashinuvi va gomeostaz turgʻunligini taʼminlaydi. qon toʻqimaga kislorod, suv, oqsil, uglevodlar, yogʻ, mineral moddalar, vitaminlar va boshqa olib keladi va toʻqimadan karbonat angidrid hamda moddalar almashinuvida paydo boʻlgan boshqa chiqindi moddalarni olib ketadi. termoregulyatsiya va gumoral regulyatsiyaii amalga oshiradi. immunitetning muhim omilidir. qon aylanishi ni 1628-yil ingliz vrachi u.garvey kashf qilgan odam tanasida qon juda ko'p yirik va mayda qon tomirlar bo'ylab harakatianadi. bu qon tomirlar ikkita yopiq, ya'ni katta va kichik qon aylanish doirasini hosil qiladi. bu qon aylanish doiralarining ikkalasi ham yurakdan boshlanadi va yurakda tugaydi (5 -rasm). katta qon aylanish doirasi- bu qon aylanish doirasi yurakning chap qorinchasidan chiquvchi eng katta arteriya qon tomiri - aortadan boshlanadi. aorta oldin yuqoriga yo'naiib, ravoq hosil qiladi, so'ngra …

2 / 13

'ngachni, ko'krak qafasi va qorin devori to'qimalarini arterial qon bilan ta'minlaydi. uning qorin qismidan chiqadigan arteriya tomirlari oshqozon, ichaklar, jigar, taloqni, buyraklar va buyrak usti bezlarini arterial qon bilan ta'minlaydi. odam tanasidagi qon tomirlarning umumiy ko'rinishi. 1- bosh va bo'yin qon tomirlari; 2-qo'l tomirlari; 3- aorta; 4- o'pka venalari; 5- o'pka tomirlari; 6- me'da tomirlari; 7- taloq tomirlari; 8- ichak tomirlari; 9- oyoq tomirlari; 10- buyrak tomirlari; 11- jigar tomirlari; 12- pastki kovak vena; 13- yurakning chap qorinchasi; 14-yurakning o'ng qorinchasi; 15- yurakning o'ng bo'lmachasi; 16-yurakning chap bo'lmachasi; 17-o'pka arteriyasi; 18- yuqori kavak vena. izob: qizil rang - arteriya qoni; ko'k rang - vena qoni; yurak qon aylanish sistemasining markaziy qismi bo'lib, muskullardan tashkil topgan kovak organdir. har bir odam yuragining hajmi mushtiga yaqin bo'ladi. jismoniy mehnat va sport bilan shug'ullanuvchi kishilarda yurakning muskullari yaxshi rivojlanib, uning hajmi boshqalar yuragining hajmiga nisbatan kattaroq bo'ladi. yurakning massasi erkaklarda 220-300 g gacha, …

3 / 13

r tomchisidan ham yurak o'z ehtiyoji uchun foydalanmaydi. yurak muskullari ikkita maxsus tojsimon arteriya orqali qon bilan ta'minlanadi. bu tomirlar aortaning boshlang'ich qismidan ajralib, yurak muskullari orasiga kiradi. artetiya tomirlaridagi qon yurak muskullarini oziq moddalar va kislorod bilan ta'minlab, vena qoniga aylanadi, ikkita yurak venasini hosil qilib yurakning o'ng bo'lmachasiga quyiladi. katta yoshli odamda tinch holatda yurakning tojsimon arteriyasi orqali bir minutda 200-250 ml qon yurak muskullariga boradi. lismoniy mashq bajarganda esa bu qonning miqdori 800-1000 ml gacha ortadi. bir kecha kunduzda tojsimon arteriyalar orqali 500 i qon yurak muskullaridan oqib o'tadi. yurakning ishlashi- yurakning asosiy ishi nasos singari vena qon tomirlaridagi qonni so'rib, arteriya qon tomirlariga o'tkazishdan iborat. yurakning bu ishi uning bo'lmacha va qorinchalari devoridagi muskullarning ritmik ravishda qisqarishi va kengayishi orqali amalga oshadi. bo'lmacha va qorinchalar muskullarining qisqarishi sistola, kengayishi diastola deb ataladi. yurakning bo'lmacha va qorinchalarining bir marta qisqarib bo'shashishi yurakning bir ish sikli deb ataladi. …

4 / 13

odamning yuragi bir minutda 70-72 marta qisqarib-kengayadi. har bir qisqarganida undan chiqarilgan qon miqdori uning bir minutda qisqarib-kengayishi soniga ko'paytirilsa, yurakning minutlik hajmi kelib chiqadi. masalan, bir marta qisqarganda o'rtacha 70 ml qon chiqarilsa, uni bir minutdagi qisqarib kengayish soniga, ya'ni 70 ga ko'paytirilsa, yurakning minutlik hajmi kelib chiqadi. u 4,9 i ga teng (70 ml x 70 marta =4,9 i). bir kecha kunduzda yurak o'rtacha 100 ming marta qisqarib kengayadi va 10 t qonni arteriya tomirlariga chiqaradi. yurak ritmik ravishda uzluksiz ish bajaradi. uning bir kecha-kunduzda bajargan ishi massasi 64 kg li yukni 300 m balandlikka ko'tarishga teng. odamning o'rtacha umr ko'rishi 70-80 yil deb olinsa, shu davr ichida yurak aorta tomiriga chiqargan qon miqdori hisoblansa, u 5 km uzunlikdagi kanalni to'ldirib, unda paroxod yurishi mumkin bo'ladi. qonning tomirlar bo'ylab harakatlanishi qonning qon tomirlar sistemasi bo'ylab harakatlanishi gemodinamika qonuniyatiga asoslangan. shunga ko'ra, tomirlardagi qonning oqish tezligi ikkita kuchga bog'liq. …

5 / 13

arda bosimning pasayishiga, qon tomirlari devorining qarshilik kuchi ortishiga sabab bo'ladi, qonning oqish tezligini sekinlashtiradi, ya'ni arteriya qon tomirlari sistemasining eng tor qismi aorta hisoblanadi. aorta odam tanasidagi tomirlarning eng yirigi bo'lsa ham, undan tarmoqlangan arteriya tomirlari kengligining umumiy yig'indisi aorta kengligidan bir necha marta ko'pdir. tanadagi barcha 150 mlrd. kapillyar aortaning quyi qismi tarmoqlanishidan hosil bo'ladi va ularning umumiy kengligi aortaning kengligidan 600-800 marta ko'pdir. tomir urishi (puls) qon tomirlari devorining ritmik ravishda to'lqinlanib turishi tomir urishi, ya'ni puls deb ataladi. arteriya qon tomirlari devorining to'lqinlanishi arterial puls, vena qon tomirlari devorining to'lqinlanishi vena pulsi deb ataladi. arterial puls - bu yurakning chap qorinchasi qisqarganda undagi qonning aortaga va undan esa arteriya tomirlariga yuqori bosim ostida chiqarilishi natijasida ular devorining tebranishidan hasil bo'ladi. yurak minutiga necha marta qisqarsa, arterial pulsining soni ham shuncha bo'ladi. tinch holatda katta odam pulsining soni bir minutda 70-72 marta bo'lad' bolalarda yurakning qisqarishiva pulsning …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qonaylanish sistemasining fizikasi"

mavzu:qon aylanish sistemasining fizik asosolari mavzu:qon aylanish sistemasining fizik asosolari qon aylanishi qon aylanishi - yurak qisqarishi tufayli qonning qon oʻtkazish sistemasida harakatlanishi. qon aylanishi organizm toʻqimalari bilan tashqi muhit orasidagi moddalar almashinuvi va gomeostaz turgʻunligini taʼminlaydi. qon toʻqimaga kislorod, suv, oqsil, uglevodlar, yogʻ, mineral moddalar, vitaminlar va boshqa olib keladi va toʻqimadan karbonat angidrid hamda moddalar almashinuvida paydo boʻlgan boshqa chiqindi moddalarni olib ketadi. termoregulyatsiya va gumoral regulyatsiyaii amalga oshiradi. immunitetning muhim omilidir. qon aylanishi ni 1628-yil ingliz vrachi u.garvey kashf qilgan odam tanasida qon juda ko'p yirik va mayda qon tomirlar bo'ylab harakatianadi. bu qon tomirlar ikki...

This file contains 13 pages in PPTX format (827.0 KB). To download "qonaylanish sistemasining fizikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qonaylanish sistemasining fizik… PPTX 13 pages Free download Telegram