ionlovchi nurlarning oliy usimliklarga va jonli dunyoning boshka turlariga ta

DOC 76,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1522393288_70465.doc ionlovchi nurlarning oliy o’simliklarga va jonli dunyoning boshqa turlariga ta`siri reja 1. ionlovchi nurlarning usimliklarga ta`sirining umumiy tavsifi. 2. usimliklarga nur ta`sirining fizikaviy va kimyoviy mexanizmlari. 3. yadro nurlarining kishlok xujalik zararkunandalariga ta`siri va ularga karshi kurashda kullash. 4. ionlovchi nurlarning davolash maksadida kullanishining radiobiologik asoslari. ionlovchi nurlarning kishlok xujaligida kullashga bulgan extiyoj usimliklarga nur ta`siri, mexanizmlarni urganishni takozo kiladi. xujayralardagi modda almashinuvning asosiy jarayonlari anaerob va aerobli glikoliz, krebs trikarbon tsikli, oksidlovchi fosforlanish, nuklein kislotalar, oksidlar, fermentlar sintezi xayvonlar va usimliklarda kup jixatdan uxshash. ammo usimliklarda xujayralarning umumiy tuzilish sistemasi, modda almashinishi boshkarilishining xayvonlarga nisbatan ancha soddaligi ularda nur ta`sirida yuzaga keluvchi dastlabki uzgarishlarni kuzatishni osonlashtiradi. ionlovchi nurlarning usimliklar urugiga, yosh nixollarga, voyaga etgan usimliklarga ta`siri, turli nurlash sharoitlarida kuzatilgan. usimliklarga nur ta`sirini, ularni maxsus gamma-maydonchalarda utkir va surunkalarni nurlab, yoki ularga radioaktiv moddalar kiritib urganilgan. radiatsion effekt, asosan usimliklarning usish va rivojlanish tezligining uzgarishi, shoxlanishi, ular tuzilishida …

asi-utkazuvchanlik, ekzoosmos, plazma xarakati, elektr utkazuvchanlik biopotentsiallar nur ta`sirida uzgarishi kuzatilgan. tadkikotlar kursatishicha, usimliklar radiatsiya ta`siriga xayvonlarga nisbatan ancha chidamli. issik konli xayvonning etuk yoshlilari bir miyorda, kiska muddatli umumiy nurlanish sharoitida 10 gr atrofidagi nur ta`siridan uladi. sovuk konlilar uchun letal doza - 15-40 gr. voyaga etgan usimliklarda bir necha ming gr nur ta`sir etganda xam birorta seziladigan uzgarish yuzaga kelmaydi. usimliklarning xar xil turlarining nurga ta`sirchanligi turlicha. masalan: gamma nurli maydonchalarda surunkali nurlab utkazilgan tajribalarda usimliklarning tashki morfologik uzgarishlari, rivojlanishdan kolishi, majruxliklar kelib chikishi e`tiborga olinadigan bulsa, ba`zi usimliklarda (tradescantia paludosa, lilium longifarum – udlennennaya liliya) rivojlanishining buzilishi surunkali nurlashda 0,3-0,5 gr kunlik dozadan yuzaga kelsa, gladioluslar kunlik doza 50-60 r-ga teng nur ta`sirida kuchsiz uzgarishlar namoyon kiladilar yoki mutlok uzgarish kuzatilmaydi. dastlab olimlar usimliklarning turlicha radiosezgirligi ularda xromosomalar soniga boglik bulsa kerak deb faraz kilganlar, ammo keyingi kuzatuvlar usimliklar nurga ta`sirchanligining ularda xromosomalar soniga boglik emasligini kursatdi. …

jayra yadrosi xam kattalashib boradi. shunga boglik xolda usimlikning nurga chidamliligi xam ortadi. kup usimliklarda buning teskarisi, nurga sezuvchanlik yadroning kattaligiga boglik. yadro kattalashgan sari xujayralarning nurga sezuvchanligi ortib boradi. yadroning kattaligi undagi dnk soniga boglik. demak, usimlik xujayrasining nurga sezuvchanligi uning yadrosidagi dnk soniga proportsional ortib boradi. bunga isbot: usimlik urugi xullangandan sung dastlabki paytlarda yadro kattalashadi unda dnk soni va xujayra radiosezgirligi xam ortadi. ammo xujayra radiosezgirligini fakat dnk sonining ortishi va yadro kattalashishi bilan boglab bulmaydi. chunki bu jarayonlar dnk sintezi davrining nixoyasida kuzatiladi. xujayraning nurga eng yukori ta`sirchanlik vakti presintetik fazaga tugri keladi. bu urinda shuni e`tiborda tutish kerakki, xujayra yadrosi kattalashishi bilan bir vaktda xujayraning xajmi tsitoplazmaning xajmi, xam kattalashishi modda almashinishining faollashadi. bu jarayonlar radiosezgirlikni ortishiga sabab bulishi mumkin. usimlik xujayralarining nurga sezuvchanligida ularning fiziologik xolati, modda almashinishning faolligi muxim axamiyatga ega. utkir nurlash sharoitida tez usuvchi, fiziologik jarayonlar aktiv kechuvchi usimliklar nurga ta`sirchan. …

mmo zich ionlovchi nurlar (neytronlar) ta`sirida zararlanish kuchlirok buladi. usimlik uruglarining nurga ta`sirchanligi undagi suv mikdoriga boglik. urugda suv mikdori normal (10-12%) bulganida u nurga sezuvchan. urugni sun`iy kuritish natijasida undagi suv mikdori kamayib ketsa, (4% kadar tushsa) yoki urug namlansa radiosezgirlik ortadi. m: urugni 8 soat nurlash uning nurga ta`sirchanligini 10 marta oshiradi. sababi - urug xujayrasida aktiv metabolizm boshlanishi uning nurga ta`sirchanligini oshiradi. bu radiosezgirlik uchun xujayrada modda almashinuv jarayonlarining shiddati nakadar axamiyatli ekanini kursatadi. urugning biokimyoviy tarkibi, undagi modda almashinish va nurga ta`sirchanlikka ta`sir kursatadi. usimliklar urugini rentgen va gamma nurlar bilan nurlanganda kislorod ishtiroki nurga ta`sirchanlikni kuchaytiradi. neytronlar bilan nurlashda bu effekt namoyon bulmaydi. rentgen nurlari ta`siridan keyingi dastlabki soatlarda urugda genetik zararlanishlar (xromosomalar uzilishi) yakkol kupayadi va bu jarayonda tashki muxit, xarorat, namlik, kislorod ishtiroki muxim axamiyatga ega. usimliklarning turli funktsional kismlarining nurga ta`sirchanligi turlicha. tomirlar uchi, kurtaklarning nurga ta`sirchanligi yukori. etarli kattalikdagi nur dozasi …

rda surunkali, kup kunlar davomida nurlash usimlik usmalarini keltirib chikaradi. bu usmalar ikki xil buladi. bir turi usimlik uchlari, shoxlari, barglari orasidan usuvchi, ikkinchisi subepidermal xujayralar usishi tufayli burtish sifatida bulishi mumkin. usimliklardagi nur ta`sirining fizikaviy va kimyoviy mexanizmlari ionlovchi nurlar ta`sirida usimliklarda kuzatiluvchi birlamchi va dastlabki jarayonlar tirik mavjudotda kechuvchi jarayonlardan printsipial fark kilmaydi. ammo, usimliklarda uzaro boshkarish jarayonlari ancha sodda, modda almashinishning uziga xos tomonlari mavjud. shular tufayli va voyaga etgan usimliklarning nurga chidamliligi ularda biologik ta`sirning ayrim tomonlarini kuzatishga imkon beradi. usimliklarda xayotiy jarayonlarning normal fiziologik kursatkichlari - usish, rivojlanishning tezligi, mitozlar intensivligi reproduktiv organlar (urug)ning soni, kuk massa mikdorining uzgarishlarida stimulyatsiyalash effektini kuzatish mumkin. m: kartoshkani nisbatan kichik dozada nurlash, unda kukarayotgan kuzchalar sonining ortishiga olib keladi. xuddi shuningdek, lavanda, suli, makkajuxori, sabzi uruglarini nurlash, ularda mitozlar sonining ortishiga, usishning tezlashishiga, xosildorlikning oshishiga olib keladi, ammo juda katta dozalar kullangan xollarda, aksincha, bu kursatgichlarning kamayishi ruy …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ionlovchi nurlarning oliy usimliklarga va jonli dunyoning boshka turlariga ta"

1522393288_70465.doc ionlovchi nurlarning oliy o’simliklarga va jonli dunyoning boshqa turlariga ta`siri reja 1. ionlovchi nurlarning usimliklarga ta`sirining umumiy tavsifi. 2. usimliklarga nur ta`sirining fizikaviy va kimyoviy mexanizmlari. 3. yadro nurlarining kishlok xujalik zararkunandalariga ta`siri va ularga karshi kurashda kullash. 4. ionlovchi nurlarning davolash maksadida kullanishining radiobiologik asoslari. ionlovchi nurlarning kishlok xujaligida kullashga bulgan extiyoj usimliklarga nur ta`siri, mexanizmlarni urganishni takozo kiladi. xujayralardagi modda almashinuvning asosiy jarayonlari anaerob va aerobli glikoliz, krebs trikarbon tsikli, oksidlovchi fosforlanish, nuklein kislotalar, oksidlar, fermentlar sintezi xayvonlar va usimliklarda kup jixatdan uxshash. ammo usimlikla...

Формат DOC, 76,5 КБ. Чтобы скачать "ionlovchi nurlarning oliy usimliklarga va jonli dunyoning boshka turlariga ta", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ionlovchi nurlarning oliy usiml… DOC Бесплатная загрузка Telegram