sudralib yuruvchilar

PPT 46 pages 14.7 MB Free download

46 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 14.7 MB

File type PPT

Pages 46

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 46

slayd 1 reja 1. sudralib yuruvchilarning umumiy tavsifi 2. sudralib yuruvchilarning tashqi tuzilishi: teri qoplag'ichi, skeleti va muskullari. 3. sudralib yuruvchilarning hazm qilish, nafas olish, qon aylanish, ayirish, jinsiy sistemasi, sezgi va eshitish organlari, ko'payishi va rivojlanishi. sudralib yuruvchilar haqiqiy quruqlikda yashovchi umurtqali hayvonlarning birinchi sinfi hisoblanadi. ular quruqlikda yashashga moslashgan bir qator progressiv belgilari va xususiyatlari borligi bilan suvda hamda quruqlikda yashovchilar sinfidan farq qiladi. amfibiyalarga nisbatan sudralib yuruvchilarda markaziy nerv sistemasi, ayniqsa, bosh miyasi va sezgi organlari yaxshi rivojlangan. sudralib yuruvchilarning progressiv xususiyatlari ularning skeleti tuzilishi va rivojlanishida ham ko'rinadi. boshining ancha harakatchanligini va sezgi organlaridan ko'proq foydalanish imkoniyatini beruvchi bo'yin umurtqalari sonining ko'payishi va ayniqsa birinchi bo'yin umurtqasi-atlant, ikkinchi bo'yin umurtqasi -epistrofeyning yaxshi rivojlanganligini alohida ko'rsatib o'tish lozim. umumiy tavsifi sudralib yuruvchilar faqat o'pka orqali nafas oladi, yaxshi rivojlangan traxeyasi va ikkiga bo'lingan bronxlari bor. ularning terisi quruq, teri bezlari bo'lmaydi, terisi muguz tangachalar yoki qalqonlar bilan …

2 / 46

n bog'liq. 1. kaltakesaksimon shaklidagi sudralib yuruvchilar. bunday shakldagi sudralib yuruvchilarga ko'plab turlar kiradi. tanasining hamma qismlari yaxshi ko'rinadi. ularning oyoqlari yaxshi taraqqiy etgan, dumi uzun. bunday shakldagi sudralib yuruvchilarga kaltakesaklar, xamelionlar, timsohlar, iguanalar kiradi. gavda shakllari kaltakesaksimon shakl timsoh xamelion iguana ilonsimon shakldagi sudralib yuruvchilar.ilonsimon shakldagi sudralib yuruvchilar.ularning tanasi tsilindrsimon bo'lib, oyoqlari va oyoq kamarlari hamda to'sh suyagi yo'qolib ketgan, faqat bo'g'ma ilonlarda va ko'r ilonlarda rudiment holda chanoq kamari va orqa oyoqlari saqlanib qolgan. bo'yni tanasiga qo'shilib ketgan, ya'ni aniq chegaralanmagan. tana va dum qismlari chegarasi ham bir-biridan aniq ajralmagan.bularga ilonlar va oyoqsiz kaltakesaklar kiradi. ilonsimon shakl sariqilon piton birinchi va ikkinchi shakldagi sudralib yuruvchilar orasida o'tkinchi oraliq shakldagilari ham bor. masalan:amfisbenlarning(amphisbaenidae) faqat oldingi oyoqlari bor, boshining tanasidan ajralib turgan chegarasi yaxshi ko'rinmaydi, bo'yin qismi yo'q, dumi kalta va yo'g'on. amfisben 3. toshbaqasimon shakldagi sudralib yuruvchilar. ularning tanasi muguz moddadan iborat qalqon ichida joylashgan. qalqon gumbazsimon bo'rtiqli orqa …

3 / 46

izmda suvning parchalanib ketishidan yaxshi himoya qiladi, ya'ni mexanik yallig'lanishdan va kasallik keltirib chiqaruvchi mikroblarning organizmga kirishidan saqlaydi. teri qoplami quruq cho'l hududlarida yashaydigan sudralib yuruvchilar terisi orqali juda kam suv yo'qotadi. timsohlarda esa 75% namlik asosan terisi orqali yo'qoladi. reptiliyalarning terisi nafas olishda va parchalanish mahsulotlarini ajratishda ishtirok etmaydi. terida bezlar deyarli yo'q. kaltakesaklar sonlarining ichki tomonida son teshiklari bo'lib, ulardan bahor oylarida ipsimon o'simtalar chiqadi. oz miqdordagi ter bezlari asosan yosh timsohlarda rivojlangan. bu bezlar elkasida, pastki jag'ida va kloaka atrofida joylashgan.ilonlar va toshbaqalarning ham tumshug'i va kloakasida hidli sekret ishlab chiqaruvchi bezlari bor. umuman ter bezlari ayrim tur toshbaqalarda nisbatan yaxshi rivojlangan. sudralib yuruvchilarning terisi tanaga zich yopishib turadi. shox qavat tullash yo'li bilan almashinib turadi. 1-epidermis, 2-chin teri (korium), 3-shox qavat, 4-pigment hujayralari, 5-teri suyaklanmalari. kaltakesak terisining bo'yiga kesimi teri qoplami teri qoplami sudralib yuruvchilarning skeleti suvda hamda quruqlikda yashovchilarnikiga nisbatan ancha takomillashgan. progressiv xususiyatlariga suyak …

4 / 46

: sudralib yuruvchilarning o'q skeleti yoki umurtqa pog'onasining qismlari suvda hamda quruqlikda yashovchilarnikiga nisbatan harakatchan va to'rtta bo'limga: bo'yin, ko'krak-bel, dumg'aza va dumga bo'linadi. umurtqalar tanasining old tomoni botiq, orqa tomoni bo'rtib chiqqan, ya'ni protsel tipda bo'ladi. tuban sudralib yuruvchilarda (agamalar, gekkonlar) esa umurtqalari tanasi amfitsel tipda bo'ladi. umurtqalarning yuqori tomonidan ustki yoylar chiqadi, bu yoylar aniq ajralib turadigan qiltanoq ostist o'simta bilan tugaydi. umurtqa pog'onasi kaltakesaklarning bo'yin qismida umurtqalar soni 8 ta. bulardan oldingi ikkitasi o'ziga xos tuzilgan. atlas yoki atlant deb ataladigan birinchi bo'yin umurtqasi barcha amniotalar uchun xarakterli halqa shaklida bo'ladi. old tomonning pastki qismida bitta bo'g'im yuzasi bo'lib, umurtqa shu yuza yordami bilan bosh skeletga harakatchan tarzda ensa bo'rtmasi orqali birikadi. atlas o'rtasidagi teshik pay bilan ikkiga pastki va ustki bo'limlarga bo'lingan. ustki teshikdan orqa miya o'tsa, pastki teshikka tishsimon o'simta kiradi, bu o'simta epistrofey deb ataladigan ikkinchi umurtqaga birikkan. sudralib yuruvchilarda bo'yin umurtqalarining soni 7 …

5 / 46

rtqalari. sudralib yuruvchilarning dum umurtqalari 15 tadan 40 tagacha boradi. ularning oldingilari dumg'aza umurtqalariga o'xshash, biroq tanalari uzun, ko'ndalang o'simtalari ingichkaroq, ostist o'simtalari esa uzunroq bo'ladi. orqadagi dum umurtqalari sekin-asta kichrayadi, ostist o'simtalari yo'qoladi va kalta-kalta suyakchalarga aylanadi. ilonlar bilan oyoqsiz kaltakesaklarning umurtqa pog'onasi faqat tana va dum umurtqalariga bo'linadi. timsohlarda odatda bo'yin umurtqalari 9 ta, ko'krak umurtqalari 12-13 ta, bel umurtqalari 2-4 ta, dumg'aza umurtqalari 2-3 ta va dum umurtqalari 30-40 ta bo'ladi. dumg'aza, dum umurtqalari a- atlant, b– epistrofey, v - ko'krak umurtqasi, g- bo'yiga kesilgan ko'krak umurtqasi: 1- epistro-feyning tishsimon o'simtasi, 2– umurtqa tanasi, 3- ustki yoy, 4- ostist o'simta, 5- orqa miya kanali, 6 - oldingi qo'shuvchi o'simta, 7- keyingi qo'shuvchi o'simta. echkemarning bo'yin va ko'krak umurtqalari suvda hamda quruqlikda yashovchilarga qarshi o'laroq sudralib yuruvchilarning bosh skeleti suyaklardan (faqat hidlov va qisman eshituv bo'limidagina tog'ay saqlanib qolgan) iborat bo'lib suyaklarning soni juda ko'p. bosh skeletining miya …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sudralib yuruvchilar"

slayd 1 reja 1. sudralib yuruvchilarning umumiy tavsifi 2. sudralib yuruvchilarning tashqi tuzilishi: teri qoplag'ichi, skeleti va muskullari. 3. sudralib yuruvchilarning hazm qilish, nafas olish, qon aylanish, ayirish, jinsiy sistemasi, sezgi va eshitish organlari, ko'payishi va rivojlanishi. sudralib yuruvchilar haqiqiy quruqlikda yashovchi umurtqali hayvonlarning birinchi sinfi hisoblanadi. ular quruqlikda yashashga moslashgan bir qator progressiv belgilari va xususiyatlari borligi bilan suvda hamda quruqlikda yashovchilar sinfidan farq qiladi. amfibiyalarga nisbatan sudralib yuruvchilarda markaziy nerv sistemasi, ayniqsa, bosh miyasi va sezgi organlari yaxshi rivojlangan. sudralib yuruvchilarning progressiv xususiyatlari ularning skeleti tuzilishi va rivojlanishida ham ko'rinadi. boshi...

This file contains 46 pages in PPT format (14.7 MB). To download "sudralib yuruvchilar", click the Telegram button on the left.

Tags: sudralib yuruvchilar PPT 46 pages Free download Telegram