suvda va quruqlikda yashovchilar hamda sudralib yuruvchilar sinfi

DOC 31 pages 180.5 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 180.5 KB

File type DOC

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

3-mavzu: suvda va quruqlikda yashovchilar hamda sudralib yuruvchilar sinfi reja 1. suvda va quruqlikda yashovchilar sinfining umumiy tavsifi 2. suvda va quruqlikda yashovchilarning sistematikasi 3. amfibiyalarning tashqi tuzilishi 4. amfibiyalarning ichki tuzilishi (nerv, ovqat hazm qilish, qon aylanish, nafas olish, siydik- tanosil sistemalari) 5. amfibiyalarning ko’payishi 6. reptiliyalarning teri qoplag’ichlari 7. skeleti (umurtqa pog’onasi, bosh skeleti, erkin oyoqlar skeleti vam ularning kamar skeleti) 8. ichki tuzilishi (nerv sistemasi, nafas olish va qon aylanish, hazm qilish, siydik-tanosil sistemalari) 9. sudralib yuruvchilarning ekologiyasi 10. sudralib yuruvchilarning iqtisodiy ahamiyati 11. sudralib yuruvchilarning kelib chiqishi tayanch iboralar: oyoqsizlar, dumsizlar va dumlilar turkumlari, ixteostegidlar stegosefallar-apsidespondipparlar, nerv sistemasi, sezgi a’zolari, qovoqlar, nog’ora bo’shlig’i, til, burun klapanlari, hiqildoq, o’pka, yuragi, arteriyalar, kovak venalar, teri venasi, buyragi va jinsiy sistemasi, nerv sistemasi va sezgi organlarining yuqori darajada tuzilganligi, tepa organi, hazm qilish kanali, nafas olish yo’li,ko’krak qafasi, yuragi va yurakdan chiqadigan arteriyalar,kovak venalar, chanoq bo’yragi,ko’payish organlari yashash sharoiti …

2 / 31

rnirdek bug’imlari qo’shilgan oldingi va keyingi oyoqlari kuchli muskullar yordamida amalga oshiriladi. organizm bilan muhit o’rtasida gaz almashishi o’pkada o’tadi. amfibiyalarning lichinkalari jabra bilan nafas oladi. sudralib yuruvchilar, qushlar va sut emizuvchilarning dastlabki embrional taraqqiyot davrida jabra yoriqlari yo’qolib ketadi va o’pka hosil bo’ladi. natijada ikkita qon aylanish doirasi yuzaga keladi: yurak-o’pka-yurak hamda yurak-tana-yurak. bosh miyaning nisbiy o’lchami oshadi va uning bo’limlari to’liq bir-biridan ajralib boradi. sezish organlari havo muhitida ishlashga moslashib boradi: burun bo’shlig’ida hidlov va respirator (changdan tozalovchi) bo’limlar paydo bo’la boshlaydi, o’rta quloq va tashqi quloq yuzaga keladi, qovoqlar va tashqi quloq bo’ladi, ko’z gavhari va shox pardaning shakli o’zgaradi, yon chiziq organi (amfibiyalarning lichinkasidan tashqari) yo’qolib ketadi, teridagi bezlar ko’p hujayrali bo’ladi. to’rtoyoqli umurtqali hayvonlarning morfologik va ekologik xilma-xilligi ularni butun biosferani egallab olganligi natijasida yuzaga keldi. to’rt oyoqlilar katta sinfi to’rtta sinfga bo’linadi. 1 – suvda va quruqlikda yashovchilar sinfi – amphibia 2 - sudralib …

3 / 31

ti hisoblangan giomandibulyare-osma suyak o’rta quloq bo’shlig’ida joylashadigan uzangi suyagiga aylanadi, o’rta chanoq kamari dumg’aza umurtqasining ko’ndalang o’simtalariga yopishib turadi. ikkita (to’liq ajralmagan) qon aylanish doirasi yuzaga keladi, yuragi ikkita yurak bo’lmasidan va bitta yurak qorinchasidan tashkil topgan. ko’zlarida harakatchan qovoqlari bor. yon chiziq organlari yo’qolib ketgan. oldingi miya ancha kattaradi va ikkita yarim sharga ajraladi. uning qopqog’ida nerv moddasi to’planadi. amfibiyalarning o’rtacha metabolizm darajasi baliqlarga nisbatan ancha yuqori bo’ladi. shular bilan bir qatorda amfibiyalar suvda yashovchi umurtqalilarning belgilarini ham saqlab qolgan. terisi suv va gazni o’tkazib turadi. ayirish organi bo’lib tana mezonefritik buyrak va teri xizmat qiladi. tana harorati tashqi muhit haroratiga bog’liq (sovuqqonli-poykiloterm). sistematikasi hozirgi amfibiyalarning 2500 ga yaqin turlari bo’lib, ular uchta turkumga bo’linadi: dumlilar (caudata), oyoqsizlar (apoda) va dumsizlar (ecaudata). dumlilar turkumi - caudata yoki urodela bu turkum 280 ga yaqin hozir yashab turgan turlarni o’z ichiga oladi. boshi bilinar-bilinmas tanaga o’tib ketadi, doimo yaxshi rivojlangan, …

4 / 31

(cryptobranchus alleghensis)dir. burchak tishlilar (hynobiidae) degan ikkinchi oilasiga sibir to’rt barmoqli tritoni (hynobius uchar baqa.keyserlingii), yettisuv baqatishi (ranodon sibiricus), ussuriy tirnoqli tritoni (opychodactylus fischeri) kiradi. 2) ambistomatoidea kenja turkumiga faqat bitta ambistomidae oilasi kiradi va shimoliy hamda markaziy amerikada tarqalgan. ambistomalarning lichinkalariga axsolatl deb ataladi. lichinkalari voyaga yetgan ambistomadek bo’lib, metamorfoz davrini o’tmasdan jinsiy ko’payish qobiliyatiga ega. bu hodisaga neoteniya deb ataladi. 3) uchta turi bilan sirenlar (sirenidae) oislasini o’z ichiga olgan. meanter kenja turkumi shimoliy amerikada tarqalgan bo’lib, faqat nozik oldingi oyoqlari bor, tashqi jabralari umrbod saqlanadi. jabra va o’pkalari bilan nafas oladi. 4) proteylar (proteidea) kenja turkumi bitta proteylar (proteidea) oilasi va ikkita turni o’z ichiga oladi. yevropa proteyi yer osti suvlarida yashaydi. oyoqlari teri ostiga yashiringan, urug’lanishi ichki. amerika protei (necturus maculosus) shimoliy amerika ko’llarida yashaydi. 5) salamandralar (salamandroidea) kenja turkumi dumlilarni tipik vakillari hisoblanadi, urug’lanishi ichki va uchta oilani o’ziga birlashtiradi. amfiumlar (amphiumidae) oilasi faqatgina bitta …

5 / 31

higa ko’ra ilonga yoki katta chuvalchangga o’xshaydi (uzunligi 30-120 sm keladi). gavdasidagi xalqalar tanani ayrim segmentlarga bo’lib turadi. oyoqlari va ularning kamar skeletlari yo’q, dumi ham yo’q, kloakasi tanani orqa tomoniga ochiladi. terisida mayda-mayda suyak tangachalar bo’ladi, umurtqasi amfisel. ko’zlari murtak holida, nog’ora pardasi bo’lmaydi, buning aksicha hidlov organlari kuchli taraqqiy etgan. urug’lanishi ichki bo’ladi va shu munosabat bilan erkaklarining kloakasi bo’rtib chiqib, kopulyativ organ vazifasini bajaradi. bu belgilarni hammasi chervyagalarning yerni kovlab yashashga moslashishi hisoblanadi. afrika, osiyo va janubiy amerikaning tropik nam joylarida tarqalgan. asosan yer tagida hayot kechiradi (55 – rasm, 3). chervyagalar hasharotlar, chuvalchanglar va tuproqda yashovchi boshqa umurtqasiz hayvonlar bilan ovqatlanadi. ularning ko’payishi suvga unchalik bog’liq emas. chervyagalar tasodifan suvga tushib qolsa cho’kib ketadi. tuxumlari suvdan tashqarida taraqqiy etadi. ba’zi turlari, chunonchi, seylon ilon-balig’i (ichtyophis) qo’ygan tuxumlarini gavdasi bilan o’rab oladi. nasl uchun qayg’urish hodisasi deryali barcha chervyagalarda namoyon bo’ladi. suvda yashaydigan chervyagalar tirik bola tug’adi. …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suvda va quruqlikda yashovchilar hamda sudralib yuruvchilar sinfi"

3-mavzu: suvda va quruqlikda yashovchilar hamda sudralib yuruvchilar sinfi reja 1. suvda va quruqlikda yashovchilar sinfining umumiy tavsifi 2. suvda va quruqlikda yashovchilarning sistematikasi 3. amfibiyalarning tashqi tuzilishi 4. amfibiyalarning ichki tuzilishi (nerv, ovqat hazm qilish, qon aylanish, nafas olish, siydik- tanosil sistemalari) 5. amfibiyalarning ko’payishi 6. reptiliyalarning teri qoplag’ichlari 7. skeleti (umurtqa pog’onasi, bosh skeleti, erkin oyoqlar skeleti vam ularning kamar skeleti) 8. ichki tuzilishi (nerv sistemasi, nafas olish va qon aylanish, hazm qilish, siydik-tanosil sistemalari) 9. sudralib yuruvchilarning ekologiyasi 10. sudralib yuruvchilarning iqtisodiy ahamiyati 11. sudralib yuruvchilarning kelib chiqishi tayanch iboralar: oyoqsizlar, dumsizlar va dumli...

This file contains 31 pages in DOC format (180.5 KB). To download "suvda va quruqlikda yashovchilar hamda sudralib yuruvchilar sinfi", click the Telegram button on the left.

Tags: suvda va quruqlikda yashovchila… DOC 31 pages Free download Telegram