sudralib yuruvchilar va qushlarning tayanch harakatini o’rganish

DOCX 19 стр. 40,8 КБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 40,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

suvda hamda quruqlikda yashovchilarning ko’payishi, rivojlanishi va xilma-xilligi mavzu: sudralib yuruvchilar va qushlarning tayanch harakatini o’rganish. reja: 1. sudralib yuruvchilarning tashqi va ichki tuzilishi. 2. sudralib yuruvchilarning ko’payishi, rivojlanishi va kelib chiqishi. 3. sudralib yuruvchilarning xilma-xilligi. 4. tashqi tuzilishi, skeleti va muskullari. 5. qushlarning ichki tuzilishi. 1. sudralib yuruvchilarning tashqi va ichki tuzilishi sudralib yuruvchilar sinfi. sudralib yuruvchilar haqiqiy quruqlik hayvonlari. terisi quruq, muguz tangachalar yoki muguz qalqon bilan qoplangan. o’pkasi yaxshi rivojlangan. terisi nafas olishda qatnashmaydi. qovurg’alar, ko’krak qafasi rivojlangan. yuragi uch kamerali. ularning tuxumi sariqlikka boy, yirik. tuxumdan chiqqan bolasi metomorfozsiz rivojlanadi. terisi, skeleti, muskullari, ovqat hazm qilish, nafas olish, ayirish, qon aylanish, nerv sistemasi, sezgi organlari. tashqi tuzilishi. sudralib yuruvchilarning boshi tanasiga harakatchan qo’shilgan. ularning boshi suvda hamda quruqlikda yashovchilarniki singari faqat vertikal (yuqoriga va pastga) harakatlanib qolmasdan, gorizontal (ikki yonga) yo’nalishda ham harakatlanadi. bosh bo’yin orqali tanaga tutashgan. ko’pchilik turlari tanasi va dumi uzun va egiluvchan, …

2 / 19

unday muguzlangan teri hayvonlarning o’sishiga halaqit beradi. shuning uchun ular eski muguzlangan po’stini vaqti bilan tashlab turadi. bu jarayon’ tullash deyiladi. toshbaqalar va timsohlar teri epidermisi ostida suyak plastinkalar bo’ladi. toshbaqalar tanasi suyak sovut bilan qoplangan. sudralib yuruvchilar terisi quruq bo’lib, unda bezlar bo’lmaydi. skeleti. sudralib yuruvchilar skeleti asosan suyakdan iborat. skeleti nisbatan pishiq va qattiq. bosh skeleti va miya qutisi hajmi suvda hamda quruqlikda yashovchilarga nisbatan katta. umurtqa pog’onasi bvyin, ko’krak, bel, dumg’aza va dum bo’limlaridan iborat. birinchi bo’yin umurtqasi halqasimon bo’lgan, boshni o’z o’qi atrofida aylanishga yordam beradi. ko’krak umurtqalari qovurg’alar yordamida to’sh suyagi bilan tutashib, ko’krak qafasini hosil qiladi. bel umurtqalariga birikadigan qovurg’alar kalta; to’sh suyagiga tutashmaydi. dumg’aza umurtqalari ikkita, dum umurtqalari ko’p (toshbaqalardan tashqari). oyoqlar va ular kamari skeleti ham suvda hamda quruqlikda yashovchilar singari suyaklardan iborat. lekin sudralib yuruvchilar oyo’qlari skeleti yaxshiroq rivojlangan va pishiq bo’ladi. ularning kaftoldi va kaft suyaklari harakatchan bo’g’imlar orqali o’zaro …

3 / 19

ng o’pkasi va nafas yo’li murakkablashgan. ularning o’pkasi ko’krak qafasida joylashgan bo’lib, nisbatan yirik; o’pkaning ichida kapillar qon tomirlari bilan ta’minlangan juda ko’p to’siqlar bo’ladi. havo burun teshigi, halqum, bo’g’iz, uzun kekirdak orqali o’pkaga o’tadi. kekirdak devorida halqasimon tog’aylar bo’lishi tufayli unig bo’shlig’i doimo ochiq bo’ladi. havo nafas yo’lidan o’tayotganda changdan tozalanadi, iliydi va namlanadi. kekirdakning keyingi qismi ikkita bronxga ajraladi. bronxlar o’pkaga kirib, yanada kichikroq naylarga ajraladi. sudralib yuruvchilar ko’krak qafasi orqali nafas oladi. ko’krak qafasi kengayganida havo o’pkaga kirib nafas olish sodir bo’ladi; torayganida esa o’pkadan karbonat angidridga to’yingan havo chiqariladi va nafas chiqarish sodir bo’ladi. bunday nafas olish mexanizmi qushlar va sut emizuvchilar uchun ham xos. ayirish sistemasi. nafas olish va moddalar almashinuvi intensivligining ortishi dissimilyatsiya mahsulotlarining ko’payishiga olib keladi, lekin quruqlik muhiti suvni juda tejab sarflashni talab etadi. shuning uchun sudralib yuruvchilar ayirish sistemasi ancha murakkablashgan; ularda suvda ham quruqlikda yashovchilarning birlamchi tana buyragi o’rniga ikkilamchi …

4 / 19

mda quruqlikda yashovchilar va boshqa suvda yashovchi hayvonlarda esa mochevina hisoblanadi. siydik kislotasini chiqarish uchun uncha suv ko’p talab qilinmaydi. qon aylanish sistemasi. qon aylanish sistemasi suvda ham quruqlikda yashovchilarga nisbatan ancha murakkablashgan. yuragi uch kamerali, lekin yurak qorinchasida chala to’siq paydo bo’lgan. timsohlar yuragi qorinchasi to’liq ikki kameraga bo’lingan. sudralib yuruvchilar yurak qorinchasida chala to’siqning paydo bo’lishi bilan arteriya va vena qonining alohidalanishi kuchayadi. lekin vena va arteriya qoni to’liq ajralmaydi. yurak qorinchasdan ikki juft qon tomirlari chiqadi. ulardan bir jufti o’pka arteriyalari qorinchaning o’ng qismidan boshlanib, o’pkaga vena qonini olib boradi. ikkinchi juft qon tomirlari ikkita ao’rta yoyidan iborat. o’ng ao’rta yoyi yurak qorinchasining chap qismidan boshlanib, yurakdan arteriya qonini olib chiqadi. aortaning chap yoyi qorinchaning o’ng qismi (qorincha chap qismiga yaqini)dan boshlanib, aralash qonga ega bo’ladi. o’ng ao’rta yoyidan uyqu arteriyalari chiqib, miyani arteriya qoni bilan ta'minlaydi. ikkala ao’rta yoyi yurakdan chiqqach, qo’shilib bitta orqa ao’rtaga birlashadi. …

5 / 19

hi ham kuchayadi. faol harakatlanish tufayli tana muvozanatini saqlash ehtiyoji miyachaning ham kuchli rivojlanishiga sabab bo’ladi. uzunchoq miya ham yiriklashadi. orqa miya uzun, nisbatan murakkab tuzilgan bo’lib, uning tashqi o’tkazish qavati ichki kulrang qavati (nerv hujayralari) dan keskin ajralib turadi. sezgi organlari. sudralib yuruvchilar sezgi organlaridan ko’rish va eshitish organlari nisbatan yaxshi rivojlangan. ko’zlari ancha uzoqni ko’radi. ko’zlarning har xil masog’fadan ko’rish xususiyati ko’z gavhari qavariqligining o’zgarishi va gavharni sariq dog’dan uzoqlashuvi va yaqinlashuvi bilan bog’liq. ilonlardan boshqa barcha sudralib yuruvchilarda qovoq va pirpirovchi parda (uchinchi qovoq) ham bo’ladi. bir qancha sudralib yuruvchilarda o’rta miya bilan bog’langan, yorug’likdan ta'sirlanadigan tepa organ rivojlangan. sudralib yuruvchilar eshitish organi ham bir muncha murakkablashgan. nog’ora pardasi boshning sirtida emas, maxsus chuqurchada joylashgan. o’rta quloq bilan ichki quloq chegarasida ikkinchi to’garak tuynukcha paydo bo’ladi. buning natijasida tovush to’lqinlarining o’tishi engillashadi va eshitish retseptorlari sezgirligi oshadi. 2. sudralib yuruvchilarning ko’payishi, rivojlanishi va kelib chiqishi. ko’payishi. sudralib …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sudralib yuruvchilar va qushlarning tayanch harakatini o’rganish"

suvda hamda quruqlikda yashovchilarning ko’payishi, rivojlanishi va xilma-xilligi mavzu: sudralib yuruvchilar va qushlarning tayanch harakatini o’rganish. reja: 1. sudralib yuruvchilarning tashqi va ichki tuzilishi. 2. sudralib yuruvchilarning ko’payishi, rivojlanishi va kelib chiqishi. 3. sudralib yuruvchilarning xilma-xilligi. 4. tashqi tuzilishi, skeleti va muskullari. 5. qushlarning ichki tuzilishi. 1. sudralib yuruvchilarning tashqi va ichki tuzilishi sudralib yuruvchilar sinfi. sudralib yuruvchilar haqiqiy quruqlik hayvonlari. terisi quruq, muguz tangachalar yoki muguz qalqon bilan qoplangan. o’pkasi yaxshi rivojlangan. terisi nafas olishda qatnashmaydi. qovurg’alar, ko’krak qafasi rivojlangan. yuragi uch kamerali. ularning tuxumi sariqlikka boy, yirik. tuxumdan chiqqan bolasi metomo...

Этот файл содержит 19 стр. в формате DOCX (40,8 КБ). Чтобы скачать "sudralib yuruvchilar va qushlarning tayanch harakatini o’rganish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sudralib yuruvchilar va qushlar… DOCX 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram