эрамиздан аввалги асрларда кимёвий ҳодисалар кимёвий элемент ва металлар тўғрисидаги

DOC 92.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1452960559_63564.doc эрамиздан аввалги асрларда кимёвий ҳодисалар кимёвий элемент ва металлар тўғрисидаги маълумотларни вужудга келиши reja: 1. қадимда мисрликларда химиянинг ривожланиши. 2. хиндларнинг химия саноатидаги қолдирган амалий ишлар. 3. узоқ шарқ халқларида химия. жуда қадимги замон маданиятига оид ёдгорликларни ўзидан кейин қолдириб кетган халқлар, биринчи навбатда, қадимги шарқ халқлари ва ўрта денгиз сохилларида яшаган халқлар: мисрликлар, финкияликлар, яхудийлар, эронликлар, вавилонияликлар, кейин эса араблар, греклар ва римликлар шулар жумласига киради. мисрликларда химия ўз замонига нисбатан олганда жуда ривож топди. олимларнинг фикрига қараганда, «химия» (chemia) деган сўзнинг ўзи ҳам мисрда пайдо бўлган. қадимги грек ёзувчиси плутарх «қора ер» (қора тупроқ)да яшовчи миср аҳолиси «хемлар» (chemi) деб атаганлигини айтиб ўтади. лекин бу сўзнинг келиб чиқиши бошқача деб ҳам кўрсатилади; масалан, iv асрнинг алхимик ёзувчиси зосима химияни хемес деган сўздан келиб чиққан деб ҳисоблайди. зосиманинг фикрича, биринчи химия китобининг афсонавий автори, гўё осмондан қувғинди бўлган фариштадир деб атаган. айрим тадқиқотчилар химия сўзи «хима» деган грек …

и турли хушбўй ёғ ва мойларни, атир хидли сув ва бошқаларни тайёрлай олганлар. хива шаҳрининг 4500 йилдан бери сақланиб келаётган қадимги ёдгорликларида қулоллар ва шишасозларнинг суратлари бор, археологик қазишлар натижасида эса эрамиздан аввалги 1700 йилга тўғри келадиган ранг - баранг шиша вазалар топилди. мисрликлар қулолчилик буюмлари устига сир беришни ҳам билган. папирусларни, яъни ёзув қоғозини тайёрлашни улар эрамиздан 1600 йил илгари билар эди. папирусларни мисрликлар бошқа мамлакатларга ҳам чиқарар эди. мисрликларнинг барча фанлари, жумладан, эндигина пайдо бўлиб келаётган химия ҳам муқаддас ҳисобланар эди. айрим кишиларгина, яъни брахманларгина фан билан шуғулланарди. фан ҳукмрон синфнинг сири хисобланар ва фойдали ҳамда қимматли хазина деб эҳтиёт қилинар эди. мисрда ўтказилган қазиш ишларида тўғридан-тўғри ибодатхоналар билан туташадиган бир нечта химия лабораторияси топилган. лекин, шундай булсада, ҳар нарсани билишга интилган баъзи ажнабийлар мисрликларнинг ишончига сазовор бўлиб, миср фани сирининг бир қисмни билиб олишга муваффақ бўлдилар. грек донишмандлари - солон, пифагор, демокрит, геродот ва платон шулар жумласидан …

андилар. улар олтин, кумуш, калай, мис, қўрғошин ва темирни билар, газламаларни ҳаво ранг, қирмизи қизил рангга буяй олардилар ва хоказо. финикияликлар - қадимги денгиз сайёхлари бўлиб, химия билимларини ўзлари қайси халклар билан савдо алоқаси боғлаган бўлса, ўша халқлардан ўргандилар. бу билимларини улар шарқ мамлакатлари ва ўрта денгиз қирғоқларидаги мамлакатларига ҳам тарқатдилар. шишани финикияликлар ихтиро этган деган афсона бор. ўз кемасида сода олиб кетаётган финикия денгизчилари, деб ҳикоя қилади рим тарихчиси плиний, палестиндаги бир дарё қирғоғига тушди. улар овқат пишириш учун ўчоқ қурмоқчи бўлганда тош керак бўлди, лекин тош тополмади. шунда денгизчилар ўчоқ қуриш учун сода бўлакларини ишлатди. олов ловуллаб жуда зўрайиб кетди. денгизчилар сода эриб кетганини ва қум билан аралашиб, тиниқ чўзилувчан модда ҳосил қилганини ногаҳон пайқаб қолди. бу масса совигач, шунда денгизчилар қаттиқ тиниқ бўлаклар пайдо бўлганлигини кўрди. шундай қилиб, шиша тайёрлаш усули кашф этилди. финикияликлар қўнган жойдаги аҳоли шиша олиш усулини янада такомиллаштиришди. грек тарихчиси геродот сўзларига қараганда, …

даврнинг «ведалар» деган муқаддас китобларида ўғитлар, кўпгина дорилар тилга олинади. бамбук найларидан отиладиган ракеталар тўғрисидаги маълумотлар жуда қизиқ. эрамиздан аввалги ii асрда хиндлар нитрат хлорид ва сульфат кислоталаридан дори тайёрлашда фойдаландилар. айниқса, металлургия саноати юксак даражага кўтарилган эди. қадимги замон металлургия саънати «мўжизаси», яъни деҳли шаҳри яқинидаги машҳур қутб колоннаси бунинг далилидир. бу колонна 7м баландликда бўлиб, оғирлиги 6 тоннадан ортиқроқ келади. анализлар колоннани химиявий соф темирдан иборат эканини кўрсатади.хиндларга пўлат ҳам маълум эди. хиндистонда ўтказилган қазишлар вақтида бундан 3 минг йил илгари ясалган талайгина қурол топилди. ҳозирги сибир ва урал ерларида яшаган халклар ҳам мис, қалай, темир, бронза ва бошқа металларни яхши билган ва афтидан, шу металларни бошқа жойлардаги халқлардан мустақил холда кашф этган. олтойда, енисей дарёсининг юқори оқими бўйида ва уралда яшаган чуд қабилаларининг номи билан боғланган ҳамда «чуд конлари», яъни қадимги конлар деб аталадиган жойлар, айниқса, диққатга сазовордир. энди узоқ шарқ халқлари тўғрисида икки оғиз сўз. химия …

рқамишнинг ёш новдалари ишлатиладиган бўлди. хитойлар эрамиздан олдин ҳам ўсимликлардан қанд олиш усулларини ишлаб чиққан эди. уларда таббий буёқлар ҳам кенг тарқалди, хитойда дори — дармонлар химияси зўр муваффақият билан тараққий этди, туш ва турли лаклар ихтиро қилинди. хитой деҳқонлари эрамиздан олдин ҳам органик ўғитлар ишлата бошладилар. римликлар химия сохасида камроқ янгилик яратдилар. лекин улар бепоён рим империяси тупроғидаги халқлар қилган барча химия кашфиётларидан усталик билан фойдалана оларди. энг машҳур рим табиатшуносларидан бири диоскориддир. унинг нуфуз - таъсири минг йиллар мабайнида кейинги авлод олимларида сақланиб қолди. диоскорид энциклопедия ёзиб, хайдаш жараёни, оқ бўёқ, охакли сув, мис купароси ва бошқа моддаларни тайёрлаш усулларини тасвир этди. хvii асрнинг иккинчи ярмида химияда янги илмий оқим пайдо бўлди, бу оқим гарчи эски йўналиш хурофотларидан унча холи бўлмаса ҳам кўп жихатдан ўзига хос, ҳар холда ўша давр учун жуда ажойиб бўлди. бу дастлаб бехер (1635-1682) олдинга сурган ва шталь (1660-1734) тўла асослаб, тараққий эттирган флогистон …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "эрамиздан аввалги асрларда кимёвий ҳодисалар кимёвий элемент ва металлар тўғрисидаги"

1452960559_63564.doc эрамиздан аввалги асрларда кимёвий ҳодисалар кимёвий элемент ва металлар тўғрисидаги маълумотларни вужудга келиши reja: 1. қадимда мисрликларда химиянинг ривожланиши. 2. хиндларнинг химия саноатидаги қолдирган амалий ишлар. 3. узоқ шарқ халқларида химия. жуда қадимги замон маданиятига оид ёдгорликларни ўзидан кейин қолдириб кетган халқлар, биринчи навбатда, қадимги шарқ халқлари ва ўрта денгиз сохилларида яшаган халқлар: мисрликлар, финкияликлар, яхудийлар, эронликлар, вавилонияликлар, кейин эса араблар, греклар ва римликлар шулар жумласига киради. мисрликларда химия ўз замонига нисбатан олганда жуда ривож топди. олимларнинг фикрига қараганда, «химия» (chemia) деган сўзнинг ўзи ҳам мисрда пайдо бўлган. қадимги грек ёзувчиси плутарх «қора ер» (қора тупроқ)да яшовчи мис...

DOC format, 92.5 KB. To download "эрамиздан аввалги асрларда кимёвий ҳодисалар кимёвий элемент ва металлар тўғрисидаги", click the Telegram button on the left.

Tags: эрамиздан аввалги асрларда кимё… DOC Free download Telegram