matematikaning rivojlanish tarixi

DOCX 18 pages 108.4 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 108.4 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

1-mavzu: matematikaning rivojlanish tarixi. matematikaning fan sifatida shakllanishi. matematikaning turli bo'limlarining paydo bo'lishi va rivojlanishi. qadimgi xitoy, hindiston, misr, vavilonda matematik bilimlar va eng sodda tenglamalarning echilishi. son tushunchasining rivojlanishi, al-xorazmiyning “hind sonlari haqida” asarining roli. matematikaning fan sifatida shakllanishi. aristotelning deduktiv fan kontseptsiyasi. yunon matematikasida uch muammoning hal qilinishi va uning fan rivojidagi roli. yunon matematiklari ijodidan namunalar. evdoksning nisbatlar nazariyasi. evklid “boshlang'ichlari”. matematikani aksiomatik qurishning hozirgi zamon kontseptsiyasi. o'rta asrlarda o'rta osiyo matematikasi. bog'dod ilmiy markazi: al-xorazmiy, al-beruniy, ibn sino, umar hayyom, karxiy va boshq. samarqand ilmiy markazi: ulug'bek, jamshid koshiy va boshq. trigonometriyaning fan sifatida shakllanishida qadimgi va o'rta asr olimlarining roli: abul vafo, at-tusiy. xorazmiy, beruniy, karxiy hayoti va ijodi. abul vafo, tusiy, farg'oniy hayoti va ijodi. umar xayyom, ibn sino, forobiy hayoti va ijodi. ulug'bek, koshi hayoti va ijodi. astronomiyaning rivojlanish tarixi. trigonometriyani rivojlanish tarixi. maktab matematikasida matematika tarixi elementlari. hozirgi zamon o'zbek matematiklari. hozirgi …

2 / 18

rixi. differentsial va integral hisobi. nyuton va leybnits hayoti va ijodi, izdoshlari. barrou, makloren, dalamber, eyler, lagranj asarlarida differentsial va integral hisobi. parij, peterburg, berlin fanlar akademiyalari, london qirollik jamiyati. matematikaning turli bo'limlarining paydo bo'lishi va rivojlanishi (matematik tahlil, ehtimollar nazariyasi, geometriyaning turli bo'limlari, algebra). matematika fanining rivojlanishi asoslari, boshqa fanlarning rivojlanishi kabi, insoniyat faoliyatining amaliy ehtiyojlaridan kelib chiqadi. fanning rivojlanishi bu ishlab chiqarishning shakllanishi bilan asoslanadi. ”matematika, boshqa fanlar kabi, odamlarning amaliy ehtiyojlari natijasida vujudga keldi; bo'lar: er maydonining yuzalarini o'lchash, idishlarning sig'imini o'lchash, vaqtni o'lchash va mexanikaning elementlaridir haqiqatan ham matematikaning turli bo'limlari real dunyoning fazoviy formalarini va mikdoriy munosabatlarini urganishda o'zining metodlarining turli tumanligi bilan ajralib tursada, yagonaligi va umumiyligi bilan yaxlit birlashtirib turadi. matematika fanining mazmuni quyidagicha: 1) uning rivojlanish jarayonida yig'iladigan - faktlar; 2) faktlar asosida ilmiy tasavvurning shakllanishi - gipoteza. uz urnida bu tajriba orkali tekshiriladi; 3) faktlar va tajribalar natijalarini umumlashtirish hamda ularni …

3 / 18

gan hissalarini yoritishni hal kilish. ikkinchidan - matematika tarixi matematikani turli-tuman alokalarini ochishi; jumladan; matematikani odamlarning amaliy ehtiyojlari va faoliyatlari bilan alokasini, boshka fanlar rivojlanishi bilan alokasini ochish, jamiyatning sotsial va iktisodiy strukturasiga va sinfiy kurashlarga ta'sirini ochish, xalklarning olim individining, olimlar kollektivining rolini ochishdan iborat. uchinchidan - matematika tarixini urganish hozirgi zamon matematikasini mantikiy mazmunini, rivojlanish dialektikasini va kelajagini tug'ri tushunishga yordam berishi kerak. matematika juda kadimgi fanlardan biri bo'lib dastlabki boskichlarda uzaro muomala va mehnat faoliyatlari asosida shakllana boshladi. u asta-sekin rivojlana boshladi, ya'ni faktlar yig'a boshladi. matematika mustakil fan sifatida vujudga kela boshlaganda uning bundan keyingi rivojlanishiga matematik bilimlarning o'zi ham ta'sir eta boshladi shulardan ba'zilarini kayd etib utaylik. 1) n'yutonning (differentsial va integral hisobining ilk kadamlari) flyuksiyalarni hisoblash usuli darhol mexanikani masalalarini hal kilishni umumiy metodi darajasigacha kutarildi. 2) lagranj algebraik tenglamalarni radikallarda hal kilish problemasini izlaganda tenglama ildizlarini “gruppalash masalalarini” qaragan edi. keyinrok esa e.galua …

4 / 18

tan , buyuk kashfiyotlarga nisbatan va hokazo qarab davrlarga bulinishi mumkin. shulardan biri a.n.kolmogorov taklif etgan variantdir. u quyidagicha: i. matematikaning ruyobga kelishi. bu davr eramizdan oldingi vi - v asrlargacha davom etib, bu paytga kelib matematika mustakil fan sifatida shakllanadi. bu davrning boshlanishi esa, utmish ibtidoiy davrga qarab boradi. bu davrda matematika hali fan sifatida ajralmagan bo'lib, kilingan ishlarning xarakteri asosan kuzatish va tekshirish natijalari asosida materiallar tuplashdan iborat bo'lgan. ii. elementar matematika davri. bu davr eramizdan oldingi vi - v asrlardan boshlanib, to hozirgi xvi asrgacha bo'lgan davrni uz ichiga oladi. bu davrda asosan uzgarmas mikdorlarga oid masalalar atroflicha urganilgan bo'lib (bo'larning ba'zilari o'rta maktab kursiga kiritilgan),matematikaning bundan keyingi rivoji. iii. uzgaruvchi mikdorlar matematikasi. bu davrning boshlanishi uzgaruvchi mikdorlarning kiritilishi, dekart analitik geometriyasi vujudga kelishi, nyuton va leybnits asarlarida differentsial va integral hisobi tushunchalari paydo bo'lishi bilan xarakterlidir. xvi asrdan to xix asrgacha davom etgan bu davrda matematika …

5 / 18

isbatan , buyuk kashfiyotlarga nisbatan va hokazo qarab davrlarga bulinishi mumkin. shulardan biri a.n.kolmogorov taklif etgan variantdir. u quyidagicha: i. matematikaning ruyobga kelishi. bu davr eramizdan oldingi vi - v asrlargacha davom etib, bu paytga kelib matematika mustakil fan sifatida shakllanadi. bu davrning boshlanishi esa, utmish ibtidoiy davrga qarab boradi. bu davrda matematika hali fan sifatida ajralmagan bo'lib, kilingan ishlarning xarakteri asosan kuzatish va tekshirish natijalari asosida materiallar tuplashdan iborat bo'lgan. ii. elementar matematika davri. bu davr eramizdan oldingi vi - v asrlardan boshlanib, to hozirgi xvi asrgacha bo'lgan davrni uz ichiga oladi. bu davrda asosan uzgarmas mikdorlarga oid masalalar atroflicha urganilgan bo'lib (bo'larning ba'zilari o'rta maktab kursiga kiritilgan),matematikaning bundan keyingi rivoji. iii. uzgaruvchi mikdorlar matematikasi. bu davrning boshlanishi uzgaruvchi mikdorlarning kiritilishi, dekart analitik geometriyasi vujudga kelishi, nyuton va leybnits asarlarida differentsial va integral hisobi tushunchalari paydo bo'lishi bilan xarakterlidir. xvi asrdan to xix asrgacha davom etgan bu davrda matematika …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "matematikaning rivojlanish tarixi"

1-mavzu: matematikaning rivojlanish tarixi. matematikaning fan sifatida shakllanishi. matematikaning turli bo'limlarining paydo bo'lishi va rivojlanishi. qadimgi xitoy, hindiston, misr, vavilonda matematik bilimlar va eng sodda tenglamalarning echilishi. son tushunchasining rivojlanishi, al-xorazmiyning “hind sonlari haqida” asarining roli. matematikaning fan sifatida shakllanishi. aristotelning deduktiv fan kontseptsiyasi. yunon matematikasida uch muammoning hal qilinishi va uning fan rivojidagi roli. yunon matematiklari ijodidan namunalar. evdoksning nisbatlar nazariyasi. evklid “boshlang'ichlari”. matematikani aksiomatik qurishning hozirgi zamon kontseptsiyasi. o'rta asrlarda o'rta osiyo matematikasi. bog'dod ilmiy markazi: al-xorazmiy, al-beruniy, ibn sino, umar hayyom, karxiy va boshq...

This file contains 18 pages in DOCX format (108.4 KB). To download "matematikaning rivojlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: matematikaning rivojlanish tari… DOCX 18 pages Free download Telegram