tabiatshunoslikni o'qitishning ko'rgazmali uslubi

DOC 30 pages 78.0 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 78.0 KB

File type DOC

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

tabiatshunoslikni o'qitishning ko'rgazmali uslubi. kuzatish uslubi, uning turlari reja: 1. suratlar bilan ishlash metodikasi. 2. tabiatni kuzatishlar tizimi ko'rgazmali metodlarni umumpedagogik tamoyil, ko'rgazmalilik bilan adashtirmaslik kerak. bu tushunchalar har xil bo'lib, bir-biriga sira o'xshamaydi. ko'rgazmali vositalar deyarli hamma tabiatshunoslik darslarida qo'ilaniladi. ko'rgazmalilik o'quv-chilarning nutqi va tafakkuridagi nuqsonlarni tuzatish (korrek-siyalashda katta ahamiyatga ega. to'g'ri qo'yilgan savol, keyinroq esa tizimlangan savollar majmuasi namoyish qilinayotgan obyekt va tajribalarga e'tiborni jalb qiladi. bu savollar o'quvchilarni maqsadga yo'naltirgan holda, izchillik bilan kuzatish, taqqoslash, xulosa chiqarish va umumlashtirishga da'vat qiladi. tabiatshunoslik darslarida qo'llaniladigan ko'rgazma natural (tirik tabiiy obyektlar va tasviriy jadvallar, sistemalar, mulyajlar, kino, diafilm, diapozitiv) bo'lishi mumkin. ko'rgazmalilikning tasviriy vositalari, jadval va rasmlar o'quvchilarga o'rganilayotgan obyektlaming tuzilishi, shakli, rangi, ularning tabiiy o'rab olgan muhiti, hayot tarzi kabilar to'g'risida tasavvurlar beradi. boshlang'ich sinflarda jismlar, narsalar, hodisalarga oid tasav-vurlarni vujudga keltirish uchun natural va tasviriy ko'r-gazmalilikdan keng foydalanilsa, yuqori sinflarda tasviriy va simvolik (timsol) ko'rgazmalardan foydalaniladi, chunki …

2 / 30

biatshunoslikni o'qitish uchun, ayniqsa, tabiiy jismlar kerak, chunki ular o'quvchilarda tabiiy jismlarni bevosita ko'rish asosida tasavvur va tushunchalar hosil qilishga imkon beradi (har bir o'quvchi tabiiy material bilan mustaqil ishlay olishi uchun uni yetarli miqdorda — o'quvchijar soniga qarab to'plash kerak). qabul qilish uchun ten sezgisi, hid bilish, maza sezishni talab qilmaydigan yirik jismlarni o'qituvchi uzoqdan turib namoyish etadi. yirik o'simliklar, masalan, makkajo'xori, pomidor, poliz ekinlari (o'simlik barg, ildiz, mevalari bilan) yoki hayvonlar, parrandalar (mushuk, qush va boshqalar) shunday ko'rsatilishi mumkin. narsani o'quvchilarning barchasi yaxshi ko'rishlari uchun u sinf doskasiga o'qituvchi stoli balandligida o'rnatiladi. tirik hayvonlarni namoyish qilish o'quvchilarga faqat ularning tashqi ko'rinishi haqidagina emas, balki harakati, qiliqlari, ovozi va hokazolar haqida ham tasavvur hosil qilish imkonini beradi, bu tasavvurlar ancha to'liq va ravshan bo'ladi. kuzatishlarga yaxshiroq rahbarlik qilish uchun o'qituvchi o'quvchilar oldiga kuzatilayotgan jismning katta- kichikligi, shakli, rangi, jonli bo'lsa, yuz asosiy qismlari, harakatlanish usuli haqida, shuningdek, boshqa narsalarga …

3 / 30

ar qisqa muddatli kuzatishlarni o'qituvchining topshirig'i bilan ekskursiyalarda o'tkazadilar (tabiatdagi mavsumiy o'zgarishlarni ta'riflash muayyan sharoitlarda o'simliklarni yig'ish). tabiatda olib boriladigan uzoq muddatli fenologik kuzatishlar va maktab yer maydonidagi kuzatishlar keng qo'llaniladi. kuzatish tabiatni o'rganishning ko'rgazmali metodidir. tabiatshunoslikni kuzatish deganda atrof borliqning jism va hodisalarini rejali ravishda, maqsadga yo'nalgan holda, ongli tashkillangan qabul qilish tushuniladi. kuzatishlar ikki belgi: muayyan maqsadning bo'iishi va diqqatni kuzatish obyektini bilgan holda to'plash bilan xarakterlanadi. o'qitishning boshlang'ich bosqichlarida o'qituvchi o'quv-chilarning kuzatishlarini tashkil qila turib, ularni oldin safarbar qilishi yoki kuzatish mo'ljallangan jismni ongli qabul qilib olish uchun kerakli ma'lumotlarni aytishi, kuzatiladigan obyektning muhim xususiyatlarini ajratishi, kuzatishning izchilligini ko'rsatishi zarur. kuzatishsiz o'quvchilartabiatjismlari va hodisalari, ularning xususiyat hamda sifatlari, ular o'rtasida mavjud bog'lanishlar haqida to'g'ri tasavvurlar ololmaydilar. o'quvchilarda tegishli tasavvurlarning hosil bo'iishi qabul qilishning boyligi va to'liqligiga bog'liqdir. kuzatishda o'quvchilar faqat kuzatilayotgan obyektlarning tomoshabini bo'lib qolmas-dan, balki ularning xarakterli xususiyatlarini bilib olishga intila-dilar. masalan, chinor va zarangning barglari …

4 / 30

arakterdagi bilimlar, masalan, o'simliklar dunyosining xarakteriga qarab, joyda oriyentirlash; hayvon va o'simliklarning xulq-atvori, tabiatdagi o'zgarishlarga qarab, ob-havoning o'zgarishini oldindan aytib berish; mehnat darslarida tabiatshunoslik materialidan foydalana olish (tabiiy materiallar — mevalar, urug'lar, barglar, po'stloq bilan ishlash) uquvlarini hosil qiladilar. 1—3- sinflardagi kuzatishlardan o'quv shaklining xilma-xii shakllarida: 1) sinfdagi dars va amaliy mashg'ulotlarda; 2) ekskur¬siyalarda; 3) tirik tabiat burchagi va maktaboldi yer maydonidagi mustaqil mashg'ulotlarda; 4) uy vazifalarini bajarishda foydalanish kerak. kuzatishlar davomiyligi va xarakteri bo'yicha qisqa muddatli va uzoq muddatli bo'iishi mumkin. qisqa muddatli kuzatishlar biror narsani qabul qilib olish uchun o'tkaziladi. hayvonlar (kirpi, toshbaqa, shoxilon, kapalak, ninachining harakatlanishini kuzatish qisqa muddatli kuzatishga misol bo'iishi mumkin. uzoq muddatli kuzatishlar vaqt oraliqlari bilan bo'lingan, lekin yagona uzluksiz jarayonni hosil qilgan qator hodisalarni qamrab oladi. bunga o'simlikning o'sishini, daraxtlardagi barglar rangining o'zgarishini, qushlarning uchib ketishini va hokazolarni kuzatish misol bo'iishi mumkin. ular bir qator qisqa vaqtli kuzatishlardan tashkil topadi. uzoq vaqtli kuzatishlar …

5 / 30

i chalkashtirib yuborishi mumkin. tanlangan shakllardan qat'i nazar 1—4- sinf o'quvchilari uchun o'lkashunoslik kuzatishlari albatta izchil bo'iishi kerak. bundan tashqari, o'lkashunoslik kuzatishlar kompleksi albatta tizimlashgan tabiatshunoslik bilimlarini tushunib olishga, idrok qilish faolligini, tabiatga qiziqish va muhabbatni rivojlantirishga, tabiat (atrof) obyektlari to'g'risidagi bilimlarni kengaytirishga yo'naltirilmog'i lozim 2- sinflarda tabiatni kuzatish uchun atrof olam bilan tanishtirishga oid darslardan foydalaniladi. 3—4- sinflarda kuzatishlar sistemasi «jonajon o'lka tabiati» mavzusi bilan bog'liq holda mavsumiylik tamoyili asosida tuziladi. tabiatni kuzatishlar tizimiga ushbu tushunchalarni, ya'ni jonli va jonsiz tabiat, mevali va manzarali daraxtlar, erta gullovchi o'simliklar, texnika ekinlari, suv o'simliklari, sabzavot va poliz ekinlari, g'alla ekinlari, hasharotlar, baliqlar, suvda va quruqda yashovchilar, qushlarni kiritish mumkin. kuzatishlarning natijalari yil fasllari bo'yicha «kundalik kuzatish daftari» va sinfning tabiat hamda mehnat kalendarida qayd etib boriladi. alohida e'tibor quyosh balandligining, kun va tun uzunligining yil fasllari bo'yicha o'zgarishini kuzatishlarga qaratiladi. bu kuzatishlar o'quvchilarga tabiat va odamiar mehnat faoliyatidagi mavsumiy o'zgarishlar sabablarini …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiatshunoslikni o'qitishning ko'rgazmali uslubi"

tabiatshunoslikni o'qitishning ko'rgazmali uslubi. kuzatish uslubi, uning turlari reja: 1. suratlar bilan ishlash metodikasi. 2. tabiatni kuzatishlar tizimi ko'rgazmali metodlarni umumpedagogik tamoyil, ko'rgazmalilik bilan adashtirmaslik kerak. bu tushunchalar har xil bo'lib, bir-biriga sira o'xshamaydi. ko'rgazmali vositalar deyarli hamma tabiatshunoslik darslarida qo'ilaniladi. ko'rgazmalilik o'quv-chilarning nutqi va tafakkuridagi nuqsonlarni tuzatish (korrek-siyalashda katta ahamiyatga ega. to'g'ri qo'yilgan savol, keyinroq esa tizimlangan savollar majmuasi namoyish qilinayotgan obyekt va tajribalarga e'tiborni jalb qiladi. bu savollar o'quvchilarni maqsadga yo'naltirgan holda, izchillik bilan kuzatish, taqqoslash, xulosa chiqarish va umumlashtirishga da'vat qiladi. tabiatshunoslik da...

This file contains 30 pages in DOC format (78.0 KB). To download "tabiatshunoslikni o'qitishning ko'rgazmali uslubi", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiatshunoslikni o'qitishning … DOC 30 pages Free download Telegram