tajriba - tabiatshunoslikni o'qitishning yetkachi uslubi

PDF 7 pages 206.7 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 206.7 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mashg‘ulot turi: amaliy mashg‘ulot mavzu:tajriba – tabiatshunoslikni o‘qitishning yetkachi uslubi sifatida amaliy uslublar ularning turlari. mavzu rejasi: tajriba – tabiatshunoslikni o‘qitishning yetkachi uslubi sifatida amaliy uslublar ularning turlari. tayanch iboralar: “tajriba”, “amaliy uslub”, “amaliy ish”, “amaliy mashgʼulot”, “ekskursiya”, “ekskursiyada amaliy ish”, “eksperimental”. tajriba - oʼqitish metodi boʼlib, uning yordamida oʼrganilayotgan hodisa qonuniyatini aniqlashga yordam beruvchi sharoitlar yaratiladi. tajribalar oʼtkazishda oʼquvchilarda boshqa metodlar bilan egallash mumkin boʼlmagan tabiatshunoslik tasavvurlari shakllanadi. tajribalar atrof olamni bilib olishning qiziqarli va samarali metodidir. ular materialistik dunyoga qarashni shakllantirish, kuzatuvchanlik, mantiqiy tafakkur va nutqni mashqlantirishda katta ahamiyatga ega. u dunyoning moddiyligini, uni idrok qilib olish mumkinligini tasdiqlovchi har xil tabiat jismlarining xossalarini bilib olishning chinakam ilmiy metodidir. tajribalar mavhum tushunchalarni aniq tushunchalarga aylantirishda bolalarga yordam beradi. masalan, ular faqat tajriba jarayonidagina termometrning simob ustuni haroratning oʼzgarishiga qarab koʼtarilishi va pasayishiga ishonch hosil qiladilar. faqat tajribagina suvning bir holatdan ikkinchi holatga oʼtishini koʼrsatadi. oddiy tajribalar oʼquvchilar tomonidan …

2 / 7

utadi. bitta tasmani shamning tepasida, ikkinchisini shamdan sal uzoqroqda ushlab turadi. oʼquvchilar qogʼoz tasmalarning qaysinisi oldinroq yonganligini aytishlari va nima uchunligini tushuntirishlari kerak. oʼquvchilar bu tajribaning yozda va kuzda quyosh nurlarining yer yuzasini isitishini tushuntirishga yordam berishini payqashlari kerak. tajribaning borishini kuzatib, oʼquvchilar kuzda quyosh yer ustida kun sayin tobora pasayishi toʼgʼrisida xulosalar chiqaradilar. uning qiya tushayotgan nurlari yer yuzasiga siyranib oʼtadi va havoni isitmaydi. shuning uchun ham kuzda sovuq tusha boshlaydi. materialni mustahkamlash uchun oʼqituvchi namoyish qilgan va oʼquvchilarning oʼzlari oʼtkazgan tajribalarning rasmini chizish yoki ularni ta‘riflab yozish, ba‘zi hollarda uni ham, buni ham qilish kerak. asbob va moddalar bilan ishlashda ehtiyotlikni talab qiluvchi tajribalarni oʼqituvchining oʼzi oʼtkazadi. har qaysi tajribani boshlashdan oldin oʼquvchilarga uning maqsadini, tajriba oʼtkazishda nima uchun xuddi shu asbob va moddalar olinganligini yaxshilab tushuntirish, tajribaning oʼtkazilishini hikoya qilib berish rejasini yozish kerak. misol sifatida “koʼp yillik manzarali va piyozli sabzavot oʼsimliklarni ekishda gullash muddati va …

3 / 7

ilar tajriba oʼtkazadilar. natijada oʼquvchilarning bilish faolligi va tafakkurning mustaqilligi pasayadi, tajriba vaqtida kuzatilishi kerak boʼlgan hodisalarga qiziqish kamayadi, tajriba oʼqituvchi hikoyasining bezagiga aylanib qoladi. agar oʼqituvchi sinf oldiga quyidagicha muammoli savollar qoʼysa tajriba oʼquvchilarning fikrlash faolligini oshiradi: qanday isbot qilish kerak? qanday aniqlash kerak. tajriba davomida oʼqituvchi hamma vaqt oʼquvchilar e‘tiborini borayotgan jarayonlarga qaratishi, ular tafakkurini ushbu savollarga yoʼnaltirishi kerak: siz hozir nimani koʼrayapsiz? borayotganlarni qanday tushuntirish mumkin? nima uchun siz shunday hisoblaysiz? tajriba tugallangach, oʼquvchilar shunday xulosaga olib kelinadiki, uning asosida oʼquvchilar qaysi ehtimol toʼgʼri, qaysilari xato ekanligiga ishonsinlar. amaliy uslublar oʼqituvchi tomonidan tashkil qilinadigan va yoʼnaltiriladigan, oʼquvchilar fikrini rivojlantirishga moʼljallangan soʼz, koʼrgazmalilik va amaliy ishning oʼzaro murakkab bogʼlanishida koʼrsatadi. amaliy uslublar qoʼlanilishi oʼquvchilar retseptorlari va effektorlarining faol faoliyati bilan bogʼliq. amaliy uslublar oʼrganilgan materialni tushuntirishga, koʼnikma va malakalar hosil qilishga imkoniyat yaratadi. amaliy uslublarni qoʼllashga oʼquvchilar faoliyatining oʼzi bilim manbai hisoblanadi. bunday usullar sirasiga ogʼzaki, yozma mashqlar, …

4 / 7

dlarining bir turi boʼlib, tarqalgan oʼsimliklarni yoki ularning qismlarini farqiga borib, tanib olish xususiyatlarini oʼrgatadi. taqqoslashdagi farqqa borish oʼquvchining aniqlash qobiliyatini rivojlantiradi. farq qilish va aniqlash boʼyicha ishlar darslardagina olib borilmaydi, oʼqituvchi tabiatga uyushtiriladigan ekskursiyalarda ham oʼsimliklarni topish va toʼplashni, namunalar yigʼishni, ularning yoshi, vegetativ usullari, tuproq kesmalari, moslashishlarini, oʼzgaruvchanlikni oʼquvchilarning oʼzlashtira olish qobiliyatlariga qarab tanlab berishi kerak. oʼsimliklar, ular qismlarining shaklini bilib olish boʼyicha ishlarni oʼquvchilar uy vazifasi sifatida bajaradilar. sinfda amaliy mashgʼulotlar tarqatma material bilan olib boriladi, bu oʼquvchilarga oʼrganilayotgan narsani bir necha sezgi organlari bilan qabul qilib olish imkoniyatini beradi, ya‘ni ular narsani koʼribgina qolmasdan, ular ustida har xil tajribalar oʼtkazadilar, uning xususiyatini (masalan, tirnab koʼrish, bolgʼacha bilan urib koʼrish vositasida narsaning moʼrtligini, egish bilan qayishqoqligi va egiluvchanligini va h.) sinaydilar. tarqatma material sifatida tabiatshunoslik darslarida jonsiz va jonli tabiat jismlari (toshlar, foydali hasharotlar, oʼsimliklar va ularning qismlari, mayda hayvon va b.) dan foydalaniladi. amaliy ishlar quyidagi …

5 / 7

maliy mashgʼulotlar uzoq vaqt davom etadigan kuzatish va tajribalar bilan bogʼliqdir. tirik tabiat burchagida amaliy ish oʼtkazishga bagʼishlangan darsda uning maqsadi va bajarish izchilligi tushuntirilishi kerak. oʼquvchilarga savolnoma berish mumkin. tabiat burchagidagi ishlarning natijalaridan tegishli mavzular oʼrganilayotganda foydalaniladi. oʼsimliklarni oʼstirish boʼyicha maktab oldi maydonchasidagi amaliy ishlar sinfdagi darslarda olingan bilimlarni kengaytiradi va chuqurlashtiradi, oʼquvchilarni amaliy uquv va koʼnikmalar bilan qurollantiradi, ularda tabiatga va qishloq xoʼjaligi mehnatiga qiziqish uygʼotadi. maktab oldi maydonchasidagi amaliy ishlar va ular bilan bogʼliq boʼlgan hamda oʼquvchilarning kuzatishlari bilan birga olib boriladigan suhbat va oʼqituvchining tushuntirishlari sinf mashgʼulotlari soatlarida ochiq havodagi dars sifatida oʼtkazilishi lozim. dars nazariy va amaliy qismlarga boʼlinadi. darsning nazariy qismida oʼqituvchi oldinda turgan ishning ahamiyati va mohiyatini tushuntiradi, oʼquvchilarni mehnat qurollari va ish uslublari vositasida oʼrganilishi kerak boʼlgan oʼsimliklar bilan tanishtiradi. oldinda turgan ishning maqsadi va ahamiyatini tushuntirib, oʼqituvchi bolalarga uni bajarishning toʼgʼri uslublarini koʼrsatadi va uni nima uchun boshqacha emas, shunday bajarish …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tajriba - tabiatshunoslikni o'qitishning yetkachi uslubi"

mashg‘ulot turi: amaliy mashg‘ulot mavzu:tajriba – tabiatshunoslikni o‘qitishning yetkachi uslubi sifatida amaliy uslublar ularning turlari. mavzu rejasi: tajriba – tabiatshunoslikni o‘qitishning yetkachi uslubi sifatida amaliy uslublar ularning turlari. tayanch iboralar: “tajriba”, “amaliy uslub”, “amaliy ish”, “amaliy mashgʼulot”, “ekskursiya”, “ekskursiyada amaliy ish”, “eksperimental”. tajriba - oʼqitish metodi boʼlib, uning yordamida oʼrganilayotgan hodisa qonuniyatini aniqlashga yordam beruvchi sharoitlar yaratiladi. tajribalar oʼtkazishda oʼquvchilarda boshqa metodlar bilan egallash mumkin boʼlmagan tabiatshunoslik tasavvurlari shakllanadi. tajribalar atrof olamni bilib olishning qiziqarli va samarali metodidir. ular materialistik dunyoga qarashni shakllantirish, kuzatuvchanlik, man...

This file contains 7 pages in PDF format (206.7 KB). To download "tajriba - tabiatshunoslikni o'qitishning yetkachi uslubi", click the Telegram button on the left.

Tags: tajriba - tabiatshunoslikni o'q… PDF 7 pages Free download Telegram