o'zbekiston mintaqalarida mehnat resurslaridan foydalanish bo'yicha qanday o'ziga xosliklar mavjud?

PDF 16 pages 44.3 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 44.3 MB

File type PDF

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

o'zbekiston mintaqalarida mehnat resurslaridan foydalanish bo'yicha qanday o'ziga xosliklar mavjud? o'zbekiston mintaqalarida mehnat resurslaridan foydalanish bo'yicha qanday o'ziga xosliklar mavjud? taxirova rushana i-77/23 kirish o'zbekiston respublikasida mehnat resurslarining shakllanishi, tarqalishi va ulardan foydalanishda mintaqaviy xususiyatlar murakkab ijtimoiy- iqtisodiy masala hisoblanadi. tabiiy aholi o'sishi, maktabni tugatganlar sonining ortishi, qishloqdan shaharlarga migratsiya, qishloq xo'jaligiga bog'liq ishchi kuchi monitoringi — barchasi mintaqalardagi mehnat bozorida turli oqimlarga olib kelmoqda. bu taqdimotda avvalo umumiy holat, keyin qishloq xo'jaligidagi ortiqcha ishchi kuchining sabablari va oqibatlari, shuningdek mintaqalardagi ishsizlik va ijtimoiy sohadagi xususiyatlar ko'rib chiqiladi. so'ngra svod tahlil qilinadi va xulosa qilinadi. umumiy holat va mintaqaviy xususiyatlar mehnat resurslari — ishlay oluvchi aholi va ishlamoqchi bo'lganlar jihatdan shakllanuvchi potentsialdir. o'zbekistonda ishchi kuchini shakllantirishda katta aholiy o'sish va yosh tarkib ustunligi kuzatiladi. masalan, bir maqolada: “2015–2020 yillarda mehnat resurslari soni ortib boravergan, ammo ularni to'liq ishlatish masalalari muammolar bilan bog'liq” (tojiyeva, ibragimov) shu bilan birga, mintaqalarda iqtisodiy rivojlanish, …

2 / 16

rxondaryo, toshkent viloyati) misol keltirib, har birining mehnat resurslaridan foydalanish xususiyatlarini ko'rib chiqish joiz. qishloq xo'jaligida ortiqcha ishchi kuchi sabablar 1.qishloqda aholi soni ko'pligi va ishli imkoniyatlar cheklanganligi. masalan, qishloqdan olingan ma'lumotlarda: 2.“qishloq hududlarida aholi ishsiz qolmaslik uchun qishloq xo'jaligida faoliyat yuritadi, ammo bu faoliyat mulohaza qilinayotgan “ehtiyojdan ortiq” ishchi kuchi bilan bog'liq” 3.qishloq xo'jaligining tarkibi: odatda paxta, g'alla, chorvachilik va boshqa an'anaviy tarmoqlar — ularda mehnat samaradorligi past bo'lish mumkin, ishchi kuchi o'rnida oila a'zolari, yoshlar va hatto qishloq kelinlari mehnatga jalb etiladi. 4.sanoat va xizmatlar tarmog'i etarlicha rivojlanmagan ayrim hududlarda qishloqdan shaharga professional ishchi kuchini joylashtirish imkoni cheklangan. shu bois qishloqda “ish haqida cheklangan” sharoitda odamlar qishloq xo'jaligida ishlashni davom ettiradilar. 5.migratsiya jarayonida yoshlar va ishlayotganlar shaharga emas, qishloqda qolishi mumkin — bu ham qishloqda ishchi kuchi zaxirasida ortmacha bosim yaratadi. oqibatlar ortiqcha ishchi kuchining mavjudligi qishloq xo'jaligi tarmog'ida samaradorlikni pasaytiradi: katta–kichik, kam ularni kvalifikatsiyalilashtirmagan, zamonaviy texnikaga hamda …

3 / 16

fikatsiyalash imkoniyatlarini cheklaydi, sanoat yoki xizmatlar tarmog'iga o'tishni sustlashtiradi. ishsizlik va ma'lumlar o'zbekistonda rasmiy ishsizlik darajasi nisbatan past ko'rinadi, biroq bu rasmiy statistika to'liq emasligi va noformal ish bilan ta'minlanganlar soni katta bo'lishi bilan bog'liq. masalan: bir manbaga ko'ra, “ishsizlik haqiqiy darajasi rasmiy ko'rsatkichlardan yuqori bo'lishi mumkin, chunki ko'p odamlar noformal sektorda ishlashni qabul qilishadi”. boshqa tahlilda: “yana bir milliondan ortiq odam har yili mehnat bozoriga kirib kelmoqda, ammo ularning barchasini muvaffaqiyatli joylashtira olmayapmiz”. mintaqaviy xususiyatlar qishloq hududlarida, ayniqsa sanoat va xizmatlar tarmog'i zaif bo'lgan hududlarda, ishsizlik yoki yashayotganlar “ishda nofaol” bo'lganligi ko'proq kuzatiladi. masalan, tadqiqotlarda: “…qishloqda aholi ish bilan ta'minlanishda cheklangan imkoniyatlarga duch kelmoqda, bu esa mehnat resurslarining samarali tarkibda joylashmasligi bilan bog'liq”. urbanizatsiya darajasi yuqori bo'lgan viloyatlarda mehnat bozorida raqobat katta, lekin xizmatlar va sanoat tarmoqlarining rivoji mehnatni joylashtiradimi-yo'qmi — bu muhim. migratsiya (ishchilarning shaharga yoki xorijga ketishi) ba'zi hududlarda ishchi kuchining tanqisligiga olib kelishi mumkin, ammo bu …

4 / 16

ketishi, qishloq aholisi kamayapti yoki ishchi-mehnat kuchi tarkibi o'zgaryapti. bu hududlarda mehnat resurslaridan foydalanish strategiyasida hisobga olinishi kerak. infratuzilma va yolg'iz iqtisodiy faollik: transport, ta'lim, salomatlik, sanoat korxonalari mavjudligi mehnatni joylashtirish imkoniyatlariga ta'sir qiladi. masalan, mualliflar ta'kidlaydiki: “…ayrim hududlarda industriya va xizmatlar rivoji cheklanganligi sababli, qishloqda aholi ish bilan ta'minlanishda cheklangan sharoitda“. hukumat siyosatlari: qishloq xo'jaligi, mehnat bozori, migratsiya, ta'lim va kasb- hunar yo'nalishlari bo'yicha davlat siyosatlari mintaqaviy xususiyatlarga mos tarzda amalga oshirilishi talab etiladi. svod tahlil. kuchli tomonlar: o'zbekistonda mehnat resurslari soni va yosh tarkibi barqaror o'sishda, bu iqtisodiy o'sish uchun katta imkoniyatdir. qishloqda mehnat kuchi mavjudligi, an'anaviy tarmoqlarda ish faolligi bor. davlat tomonidan ish bilan ta'minlash, kasb-hunar tayyorlash, ish bilan ta'minlanganlik mexanizmlari (ijtimoiy sektorda) rivojlanayotganligi haqidagi ma'lumotlar mavjud. zaif tomonlar: qishloq xo'jaligida ortiqcha ishchi kuchining mavjudligi, bu mehnat samaradorligini tushiradi. mintaqalar orasida mehnat resurslaridan foydalanishda notengliklar — sanoat/xizmatlar tarmog'i zaif hududlarda, ishsizlik yoki past faollik darajasi yuqori bo'lishi …

5 / 16

qaviy migratsiyani boshqarish, yaxshi infratuzilma bilan ta'minlangan hududlarda ish o'rinlarini ko'paytirish. taxdidlar: agar ortiqcha ishchi kuchining masalan qishloq xo'jaligida davom etishida samaradorlik past bo'lsa va ish o'rinlari yarim ish bilan yoki mavsumiy bo'lsa, bu ijtimoiy tarmoqlarda turli noxush oqibatlarga olib kelishi mumkin: kam daromad, migratsiyaning oshib ketishi, oilaviy muammolar. mintaqalar o'rtasidagi iqtisodiy notengliklar kuchayishi, bu inson kapitalining mahalliy rivojlanishina salbiy ta'sir qilshi mumkin. ish bilan ta'minlanmagan yoshlar, xotin-qizlar uchun imkoniyatlar cheklangan bo'lsa, ijtimoiy barqarorlik xavf ostida bo'lishi mumkin. statistik ma'lumotlar mehnat resurslari soni: o'zbekiston respublikasida 2024 yil holatiga ko'ra mehnat resurslari soni 19,2 million nafarga yaqinni tashkil etadi. (manba: o'zbekiston respublikasi davlat statistika qo'mitasi, “mehnat bozori ko'rsatkichlari — 2024” hisoboti) band aholi soni: 2024 yilda iqtisodiy faol aholi soni 15,8 million nafar, shundan rasmiy band aholi — 14,9 million nafar. (manba: davstatqo'm “iqtisodiy faol aholi hisoboti”, 2024) qishloq xo'jaligida bandlik darajasi: 2010 yilda aholining 30%i qishloq xo'jaligida mehnat qilgan bo'lsa, …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekiston mintaqalarida mehnat resurslaridan foydalanish bo'yicha qanday o'ziga xosliklar mavjud?"

o'zbekiston mintaqalarida mehnat resurslaridan foydalanish bo'yicha qanday o'ziga xosliklar mavjud? o'zbekiston mintaqalarida mehnat resurslaridan foydalanish bo'yicha qanday o'ziga xosliklar mavjud? taxirova rushana i-77/23 kirish o'zbekiston respublikasida mehnat resurslarining shakllanishi, tarqalishi va ulardan foydalanishda mintaqaviy xususiyatlar murakkab ijtimoiy- iqtisodiy masala hisoblanadi. tabiiy aholi o'sishi, maktabni tugatganlar sonining ortishi, qishloqdan shaharlarga migratsiya, qishloq xo'jaligiga bog'liq ishchi kuchi monitoringi — barchasi mintaqalardagi mehnat bozorida turli oqimlarga olib kelmoqda. bu taqdimotda avvalo umumiy holat, keyin qishloq xo'jaligidagi ortiqcha ishchi kuchining sabablari va oqibatlari, shuningdek mintaqalardagi ishsizlik va ijtimoiy sohadagi xus...

This file contains 16 pages in PDF format (44.3 MB). To download "o'zbekiston mintaqalarida mehnat resurslaridan foydalanish bo'yicha qanday o'ziga xosliklar mavjud?", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekiston mintaqalarida mehna… PDF 16 pages Free download Telegram