o’rtaasriqtisodiytafakkuri

PPTX 20 стр. 2,2 МБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

o’rta asr iqtisodiy tafakkuri o’rta asr iqtisodiy tafakkuri reja: 1.o’rta asrlardagi iqtisodiy qarashlarning o’ziga xosligi. 2. g’azzoliy va ibn xoldunning iqtisodiy fikrlari 3. g’arbiy yevropadagi iqtisodiy g’oyalar o‘rta asr davriga (feodalizm) kelib iqtisodiy hodisa va jarayonlarni ancha to‘g‘ri aks ettirgan iqtisodiy g‘oya va nazariyalar shakllandi va rivojlandi. ular o‘sha davr ijtimoiy, iqtisodiy rivojlanishidan kelib chiqqan holda o‘ziga xos xususiyat kasb etadi. bunday xususiyatlardan biri eng avvalo, iqtisodiy g‘oya va nazariyalarda diniy qarashlarning ustunligidir. feodalizm – bu o‘rta asrlarda (taxminan v–xv asrlarda) yevropa va boshqa hududlarda shakllangan ijtimoiy-iqtisodiy tuzum bo‘lib, unda yer asosiy boylik manbai hisoblangan va jamiyat feodallar (yer egalari) hamda dehqonlar (yerda ishlab chiqaruvchilar) o‘rtasidagi munosabatlarga asoslangan. o‘rta asr iqtisodiy tafakkurining umumiy xususiyatlari: diniy ta’sir kuchli – iqtisodiy hayot masalalari ko‘pincha islom, xristianlik va boshqa dinlarning aqidalariga asoslangan holda talqin qilingan. adolat va halollik mezoni – savdo, mulk, mehnat va boylik masalalari “halol” va “harom” tamoyillari orqali baholangan. natural …

2 / 20

bilan ajralib turadi. uning har bir oyati bandalarni poklikka, iymonga chorlaydi. uning 293 ta oyati bevosita iqtisodiy tafakkurga bag‘ishlangan. boshqa juda ko'p oyatlarda ham qisman iqtisodiyotga oid fikrlar berilgan. «qur’oni karim» insonlarni halol mehnat qilishga, tejamli bo'lishga, mehru shafqatga, halollikka undaydi «qur’oni karim»ning bir qancha oyatlarida o'z mehnati bilan parvardigor yaratib qo'ygan rizqini terib yeyish zarurligiga da’vat qilingan. «taborak» (mulk) surasining 15-oyatida shunday deyiladi: ma’nosi, “(alloh) sizlar uchun yerni xokisor-bo ‘ysinguvchi qilib qo ygan zotdir. bas, (yer)ning har tomonida yuraveringlar va (allohning bergan) rizq-ro ‘zidan yenglar. yolg'iz uning huzuriga tirilib chiqish-qaytish bordir” mana shunday alloh yaratgan imkoniyatlar ulardan aql-idrok bilan kasb-komi egallab, o‘z rizqini terib yeyishlari bandalarning burchlari ekanligi to‘g‘risidagi da’vatni biz «qur’oni karim»ning «baqara» surasining 3, 22, 25, 33, 57, «nahl» surasining 11, 12, 114, «qasos» surasining 76, 77, «ankabut» surasining 17, 62, «sajda» surasining 27, «yosin» surasining 34, 35, «va-ssaffot»surasining 41-44, «sod» surasining 50- 51, «zumar» surasining 21-oyatlarida …

3 / 20

di; sudxo'rlik, poraxo'rlik kabi illatlar shar'iy jihatdan xarom ekanligi qayta qayta ta'kidlanadi. bugungi kunda bir qator davlatlar iqtisodiyotida islomiy moliya asosiy ustun yoki muhim segment sifatida faoliyat yuritmoqda. eron, sudan, pokiston – to‘liq islomiy iqtisodiy modelga yaqin. saudiya arabistoni, baa, quvayt, qatar, bahrayn, malayziya, indoneziya – islom moliyasining global markazlari. malayziya, indoneziya, turkiya, misr, iordaniya, marokash, tunis, nigeriya – islom moliyasi segment sifatida rivojlanayotgan davlatlar g‘arb davlatlari – islomiy moliyani xalqaro investitsiya vositasi sifatida qabul qilmoqda. al-g‘azzoliy al-g‘azzoliy (1058-1111-yillar), boshqa arab olimlari kabi jamiyatning falsafiy, ijtimoiy va iqtisodiy tomonlarini o‘z davrining ustuvor diniy e’tiqodlariga bog‘lagan asarlar yozgan. u o‘rta asrlar islom dunyosining eng yirik zakovat egalaridan biri hisoblanadi dastlabki vaqtlarda bir kishi bug‘doyni ekkan, o‘rgan va yanchgan, so‘ng xamir qilib non yopgan, vaholanki bu holat bir oilaning mehnati natijasi bo‘lishi mumkin. al-g‘azzoliy o‘z davrida bitta non mingta yoki undan ko‘proq ishchi mehnatining mahsuloti bo'lishi mumkinligini kuzatgan. kengayib borayotgan ixtisoslashuv va …

4 / 20

bayon qilingan. ibn xaldun xalqlar va davlatlarning haqiqiy boyligi pulda emas, balki mehnatda va mehnat mahsulotlarida ekanini payqadi. uning fikricha, jamiyatning farovonligi va uning rivojlanishi mamlakat aholisining ko'payishi, ishchi kuchlarining shaharlarda to'planuvi, ya’ni «mehnat miqdorining o‘sishi»ga bog'liqdir. biroq, jamiyat faqat zaruriy mahsulot ishlab chiqarish bilan chegaralansa, u qashshoqlik va qoloqlikdan chiqa olmaydi. jamiyatning rivojlanishi, aholi turmush darajasining ortishi faqat «ortiqcha mahsulot», qo‘shimcha mahsulot ishlab chiqara olganidagina ta’minlanadi ibn xaldun yana shuni asoslab berdiki, qo'shimcha mahsulot jamiyat a’zolarining mehnat taqsimoti asosida birlashgan mehnatining natijasidir, bu mahsulot odamlarning qanchalik to'planib ishlashlariga, ularning mehnat taqsimoti asosida birlashib harakat qilishlariga bevosita bog'liqdir. xulosa shuki, jamiyatdagi mehnat taqsimoti sharoitida har bir odam qo'shimcha mahsulotning ko'payishidan bevosita manfaatdordir, chunki u ularning har birining va hammasining farovonligiga xizmat qiladi. jamiyatning qashshoqlik va qoloqlikdan chiqishi ham ishlovchilar soniga va ularning mehnat taqsimoti asosida bir ish kuchi sifatida birgalashib ishlashiga bog'liqdir. iqtisodiyot ana shunday asoslarda tashkil etilsa, iste’mol qilinadigan …

5 / 20

qonuniy, ob’yektiv, huquqiy zaruratidir. davlat ana shu huquqni ro'yobga chiqarishga va boshqarishga xizmat qilishi kerak farovon yashash odamlarning o'zlariga bog'liq. ibn xaldun ta’lim bergan ediki, jamiyatning holati, uning boyishi, ravnaqi, istiqboli, eng avvalo, jamiyat a’zolarining intilishlariga, harakatlariga bog'liq. demak, butun mamlakat har bir fuqaro ham o'z farovonligini o'zi ta’minlashga mutasaddi va mas’uldir. pul-boylik. ibn xaldun pulni boylik deb tushundi. uning fikricha, pul qancha ko'p bo'lsa, jamiyat va odamlar shuncha boy bo'lishadi. zero, pul (oltin va kumush) o'zida mahsulotlardagi mehnatni mujassamlashtirgan. bu dunyoqarash mohiyatan cheklangan bo'lsa ham, o'z davrida ancha ilg'or qarash bo'ldi. bu ta’limotning yana bir jihati shuki, «pul-boylik» degan tushunchaga merkantilizm tarafdorlari ibn xaldundan 300-350 yillar keyin keldilar soliq siyosati haqida: “soliq haddan tashqari oshirilsa, ishlab chiqarish pasayadi va davlat daromadi kamayadi” degan. bu zamonaviy laffer egri chizig‘i nazariyasiga juda o‘xshaydi. f.akvinskiyning iqtisodiy g‘oyalari. g‘arbiy yevropadagi ancha ko‘zga ko‘ringan iqtisodiy fikrlar muallifi, deb odatda, italiya monaxi foma akvinskiy (akvinat) …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’rtaasriqtisodiytafakkuri"

o’rta asr iqtisodiy tafakkuri o’rta asr iqtisodiy tafakkuri reja: 1.o’rta asrlardagi iqtisodiy qarashlarning o’ziga xosligi. 2. g’azzoliy va ibn xoldunning iqtisodiy fikrlari 3. g’arbiy yevropadagi iqtisodiy g’oyalar o‘rta asr davriga (feodalizm) kelib iqtisodiy hodisa va jarayonlarni ancha to‘g‘ri aks ettirgan iqtisodiy g‘oya va nazariyalar shakllandi va rivojlandi. ular o‘sha davr ijtimoiy, iqtisodiy rivojlanishidan kelib chiqqan holda o‘ziga xos xususiyat kasb etadi. bunday xususiyatlardan biri eng avvalo, iqtisodiy g‘oya va nazariyalarda diniy qarashlarning ustunligidir. feodalizm – bu o‘rta asrlarda (taxminan v–xv asrlarda) yevropa va boshqa hududlarda shakllangan ijtimoiy-iqtisodiy tuzum bo‘lib, unda yer asosiy boylik manbai hisoblangan va jamiyat feodallar (yer egalari) hamda dehqon...

Этот файл содержит 20 стр. в формате PPTX (2,2 МБ). Чтобы скачать "o’rtaasriqtisodiytafakkuri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’rtaasriqtisodiytafakkuri PPTX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram