o'simlikshunoslik va paxtachilik

PPT 22 pages 163.0 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 163.0 KB

File type PPT

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

slayd 1 17 - mavzu. nav almashinishi, g'o'zaning asosiy rayonlashtirilgan o'rta, ingichka va istiqbolli navlari “o'simlikshunoslik va paxtachilik” fani toshkent – 2010 reja: nav almashinishi o'rta tolali g'o'za navlari ingichka tolali g'o'za navlari istiqbolli g'o'za navlari o'rta osiyo teritoriyasida o'tmishda g'o'zaning g. herbaceum turiga mansub bo'lgan jaydari g'o'za etishtirilgan. o'rta osiyo va zakavkazening hozirgi territoriyasida 1917 yilga kadar asosan zavod aralashmasi deb atalgan amerika g'o'zasi populyatsiyasi ekilar edi. zavod aralashmasi g'o'za navlarini pala-partish ko'paytirish, asosan paxta zavodlarida amerika (aqsh)dan keltirilgan turli xil nav (king, triumf, russels, klevlend va boshqa) g'o'za chigitlarini aralashtirib yuborish natijasida vujudga keldi. zavod aralashmasi uni yaratilgan va o'stirilayotgan joy nomi bilan atalib qolindi va bu navlar tezpisharlik darajasi va boshqa agrobiologik xususiyatlari, shuningdek, texnologik hamda xo'jalik belgilari bilan bir-biridan o'zaro farq qiladi. masalan, janubiy rayonlarda birmuncha kechpishar, ko'sagi yirik zavod aralashmasi (marv, bayramali, chorjo'y, farg'ona), shimoliy rayonlarda esa tezpishar, mayda ko'sakli (chimboy, chimkent, o'zgan) zavod aralashmasi …

2 / 22

lab chiqarishga joriy etish asosan keyinroq yo'lga qo'yildi. bu g'o'za navlaridan o'sha davrda navrotskiy (№ 0100) — o'rtapishar, triumf navrotskiy (№ 0250)—o'rtacha kechpishar, oqjo'ra (№ 182) — o'rtacha tezpishar va dehqon (№ 169) — o'rtacha tezpishar navlar eng ko'p tarqalgan edi. mana shu navlar ichida eng ahamiyatlisi va eng ko'p tarqalgani navrotskiy navi bo'ldi. 1930 yilda rossiya bo'yicha etishtirilgan yalpi hosilning qariyb 50—70% i shu nav g'o'zadan olingan, sobiq ittifoq bo'yicha esa 60% maydonga ekilgan. triumf navrotskiy nav g'o'za esa juda kam ekilar edi. navrotskiy nav g'o'zaning bunchalik ko'p ekilishiga sabab shuki, bu g'o'za agronomik va xo'jalik jihatidan boshqa navlarga qaraganda ancha ustun turishidan tashqari, u er tanlamasligi, ko'sagining yirikligi (bitta ko'sagidan 5,5—6,5 g paxta chiqadi), serhosilligi kabi xususiyatlari bilan boshqa navlardan keskin farq qilar edi. bundan tashqari navrotskiy navi o'sha vaqtlarda sertolaligi (34—35% tola chiqardi), shoxi g'uj va yotib qolmaydigan, poyasi mustahkam o'simliklardan hisoblanardi. lekin tolasi nisbatan qisqaligi (26—28 …

3 / 22

ib turishiga imkoniyat yaratdi. hozirga qadar nav almashtirish 7 marta o'tkazildi. o'rta osiyo va ozarbayjondagi paxtachilik zonaning ob-havosi iliq, janubiy rayonlarida 1930 yildan boshlab sanoatbop ingichka tolali misr paxtasini ko'plab ekishga kirishildi; vaholanki, ilgari vaqtlarda bu navni mazkur rayonlarda ekish mumkin emas deb hisoblanar edi. 1929—1932 yillarda misrdan ko'p miqdorda keltirilgan (quyi misrdan — kechpishar sakellyaridis, pilion, maarad; yuqori misrdan tezpishar navlar -ashmuni, uppers, zagora, fuadi va boshqa) har xil original nav chigitlar, shuningdek, pima va boshqa tajriba stantsiyalarida etishtirilgan chigitlar ekildi. mana shu navlardan avval individual tanlash, so'ngra duragaylash yo'li bilan birmuncha tezpishar va mamlakatimizning tegishli paxtakor rayonlari sharoitiga ancha muvofiqlashgan ingichka tolali g'o'za navlari yaratildi. selektsiyaning bu yapgi navlaridan ba'zilari o'ta tezpisharligi va eng qimmatli xo'jalik belgilari (ko'sagining yirikligi, tolasining ko'p chiqishi, vilt kasalligiga yaxshi chidamliligi va boshqa belgilari) jihatidan ham ancha ustun bo'lib chiqadi. selektsionerlar tomonidan yaratilgan o'rta tolali (g. girzutum) navlar amerikadan keltirilgan navlardan yaratib olingani …

4 / 22

tash qabul qilindi. hozirgi zamon paxtachiligida nav almashinish birinchi nav almashinish 1921—1922 yildan to 1934 yilgacha o'tkazilgan. bunda o'rta osiyoda yaratilgan selektsion navlar zavod aralashmasi bilan, shuningdek keyin tiklanish davrida yaratilgan ba'zi bir navlar almashtirildi. ikkinchi nav almashinish asosan 1934—1938 yillarda o'tkazildi. bu nav almashinishida ekiladigan navlardan 30 tasi, shu jumladan, o'sha davrda anchagina ko'p tarqalgan navrotskiy navi va boshqa navlar ishlab chiqarishdan butunlay olib tashlandi hamda eng-yaxshi navlargina ekish uchun qoldirildi va ishlab chiqarishga joriy etildi. shunday qilib, o'sha davrdagi har xil navlik yo'qotildi. ikkinchi nav almashinishda o'rta tolali navlardan asosan o'rtapishar 8517 (kolxozchi), 2034 (bolshevik) va tezpishar navlardan 1306 (shreder) bor edi. bularning ichida 8517 (kolxozchi) navi eng ko'p ekilar edi. ikkinchi nav almashtirish davrida o'rta tolali navlar bilan bir qatorda ingichka tolali navlar orasida ham nav almashinish o'tkazildi: bunda misr original navlari o'rniga dastlabki navlar 2iz, 35-1, 35- 2, 23 va boshqa navlar joriy qilindi. lekin bu …

5 / 22

boshqa navlar bilan almashtirilmadi. s- 4727 navi ham katta ahamiyatga sazovor bo'lgan navlardan edi. b e sh i i ch i n a v a l m a sh i n i sh 1970-1972 yilda o'rta tolali, viltga chidamli toshkent- 1, toshkent- 2, toshkent-3 navlarini ekishga joriy qilishdan boshlandi. bu navlar ichida birmuncha yaxshirog'i va muhimrog'i toshkent- 1 navidir. keyingi yillarda toshkent- 1 navi vilt bilan qattiq zararlanadigan 108-f navi ekiladigan asosiy maydonni egalladi. keyingi paytlarda tezpishar, viltga chidamli, ingichka tolali g'o'za navlari yaratildi va bulardan s- 6030, s-6029, s-6022, termiz-7 navi ayrim joylarga ekish uchun joriy qilindi. oltinchi nav almashinishi 1972-1982 yillarda toshkent navlari sifati bo'yicha 108-f ga nisbatan orqada edi. shunda 6 -tipga ta'lluqli an-boyaut-2 navi yaratildi. ettinchi nav almashinishi 1982 – 2000 yillarda bo'lib, qirg'iz-3, yulduz, buxoro-6, s-9070, fag'ona-3, namangan, an-410, an-510, an-415 navlari yaratildi. ularning tolasi 4-5 tipga ta'luqli. ingichka tolali termez-16, samarqandda qirg'iz-6 navlari ishlab …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'simlikshunoslik va paxtachilik"

slayd 1 17 - mavzu. nav almashinishi, g'o'zaning asosiy rayonlashtirilgan o'rta, ingichka va istiqbolli navlari “o'simlikshunoslik va paxtachilik” fani toshkent – 2010 reja: nav almashinishi o'rta tolali g'o'za navlari ingichka tolali g'o'za navlari istiqbolli g'o'za navlari o'rta osiyo teritoriyasida o'tmishda g'o'zaning g. herbaceum turiga mansub bo'lgan jaydari g'o'za etishtirilgan. o'rta osiyo va zakavkazening hozirgi territoriyasida 1917 yilga kadar asosan zavod aralashmasi deb atalgan amerika g'o'zasi populyatsiyasi ekilar edi. zavod aralashmasi g'o'za navlarini pala-partish ko'paytirish, asosan paxta zavodlarida amerika (aqsh)dan keltirilgan turli xil nav (king, triumf, russels, klevlend va boshqa) g'o'za chigitlarini aralashtirib yuborish natijasida vujudga keldi. zavod aralashmasi...

This file contains 22 pages in PPT format (163.0 KB). To download "o'simlikshunoslik va paxtachilik", click the Telegram button on the left.

Tags: o'simlikshunoslik va paxtachilik PPT 22 pages Free download Telegram