dehqonchilik tarmoqlarining rivojlanishi. texnika ekinlari. paxtachilik.

DOCX 14 pages 48.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.0 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: sharqda ilk dexqonchilikning paydo bo’lishi. reja: 1. dehqonchilik tarmoqlarining rivojlanishi. texnika ekinlari. paxtachilik. 2. donli ekinlar. 3. kartoshka, sabzavot, poliz ekinlari. mevachilik va uzumchilik. dehqonchilik o`zbekiston qishloq xo`jaligining yetakchi tarmog`i bo`lib unda qishloq xo`jaligi yalpi mahsulotining 65-70 foizi yaratiladi. mamlakatimiz tabiiy sharoitining o`ziga xosligi shundaki, uning turli hudud va mintaqalarida sug`orma va lalmikor dehqonchilik bilan shug`ullanish imkoniyatining mavjudligidir. adir zonalarida lalmikor dehqonchilik (bug`doy, arpa, no`xat, kunjut, zig`ir, ozuqabop ekinlar, bog`dorchilik) qilinadi. sug`orma dehqonchilikda lalmikor dehqonchilikka nisbatan 3-5 marta ko`proq hosil olinadi va yerdan samarali foydalanishni ta`minlaydi. respublikamizda dehqonchilik yalpi mahsulotining 98,5 foizini sug`orma dehqonchilikdan olinadi. sug`oriladigan yerlarga asosan texnika ekinlari (paxta, kanop, tamaki qand lavlagi), don ekinlari (bug`doy, sholi, makkajo`xori, dukkakli don ekinlari), sabzavot, kartoshka, poliz ekinlari, uzum va meva yetishtiriladi. o`zbekistonda sug`oriladigan yerlar maydoni xx asr davomida muntazam oshib kelgan. agar 1914 yilda sug`oriladigan yerlar respublikamizda 1,8 mln. gektarni tashkil etgan bo`lsa, mirzacho`l, qarshi, jizzax, o`rtacho`l, surxon-sherobod cho`llarining …

2 / 14

38,7 yem-xashak ekinlari 446,9 606,7 722,4 1039,7 967,8 330,4 290,3 paxtachilik-respublika qishloq xo`jaligining asosiy tarmog`idir. uning mamlakat iqtisodiyotida ahamiyati juda katta bo`lib asosiy valyuta tushumlari shu sohaga to`g`ri keladi. o`zbekistonning saxiy tabiati, issiq iqlimi, yer, suv va boy mehnat resurslari, xalqining asrlar davomida to`plagan tajribasi paxtachilikning serdaromad tarmoqqa aylanishini ta`minlagan. shuning uchun ham uning paxta yetishtirishdagi yuksak ko`rsatkichlari jahondagi katta mavqeini belgilab bergan. o`zbekiston paxta yetishtirishda jahondagi kuchli to`qqizlik orasida beshinchi o`rinni mustahkam egallab kelmoqda. paxta tolasini eksport qilishda esa o`zbekiston jahondagi (aqsh dan keyin 2-o`rinda) eng yirik mamlakatlardan biridir. paxtachilikning pirovard asosiy mahsuloti – paxta tolasi va paxta moyidir. 1 tonna paxta xom ashyosidan o`rtacha 320-350 kg tola (3500 m² gazlama), 10 kg momiq, 620 kg chigit olinadi. o`z navbatida 620 kg chigitdan 110 kg moy, 225 kg kunjara, 175 kg shulxa 35 kg lint, 30 kg tuk (delint) chiqadi. umuman paxtadan sanoat usulida 1200 dan ortiq mahsulotlar ishlab …

3 / 14

rgan. sobiq ittifoqning paxta mustaqilligini ta`minlash maqsadida paxta maydonlari muntazam ko`paytirilishi o`zbekiston dehqonchiligida paxta yakka hokimligini (monokulturasini) vujudga keltirdi (18-jadval). respublikamiz mustaqillikka erishgandan so`ng o`zbekiston hukumati paxta yakka hokimligini bartaraf etishga katta ahamiyat bera boshladi. birinchi navbatda ekin maydonlarining tarkibi o`zgartirildi. 1991 yildan boshlab paxta maydonlari qisqartirilib ular o`rniga g`alla, sabzavot, poliz va boshqa ekinlar ekila boshladi. shuningdek, paxtachilik sohasidagi asosiy vazifa-respublikada “paxta-beda-g`alla”, “paxta-g`alla” almashlab ekishni joriy etish va o`rtacha hosildorlikni 30-35 sentnerga yetkazish va paxtadan tola chiqishini esa 33 foizgacha oshirish dolzarb vazifa qilib qo`yilgan. tabiiyki, mamlakatda paxta maydonini qisqartirish sug`oriladigan zonada bug`doy yetishtirishning geografiyasini keskin ko`paytirish bilan bog`liq kechdi. o`z navbatida, paxtachilikni intensiv rivojlantirish masalasi uning yuqori hosildorligini saqlab qolish bilan bog`liq ravishda ta`minlanmoqda (jadval). respublikada paxtachilikni kimyolashtirishga ham katta e`tibor berilmoqda. uni mineral o`g`itlar bilan oziqlantirishning ilmiy asoslangan me`yorlari chet el tajribalari asosida takomillashtirilmoqda. mutaxassislarning hisob-kitoblariga qaraganda, birgina mineral o`g`itning o`zi g`o`za hosildorligini 40 foizgacha oshiradi. shuning …

4 / 14

hosili, ming tonna 1924 264,8 7,8 205,8 1930 883,8 8,4 744,3 1940 923,5 15,0 1385,9 1950 1098,1 20,3 2225,6 1960 1386,6 20,4 2823,5 1970 1709,2 26,3 4495,2 1980 1877,7 29,7 5578,6 1990 1830,1 27,6 5058,0 1995 1492,8 26,4 3934,1 1996 1487,3 22,5 3350,1 1998 1531,6 21,3 3206,2 2002 1421,0 22,0 3122,4 shu bilan birga respublika paxtachiligini rivojlantirishda yangi-yangi agrotexnika usullari keng qo`llanilmoqda. jumladan, 1997 yilda birinchi marta 350 ming ga, 2002 yilda 850 ming ga maydonga chigit andijon usulida ya`ni, plyonka ostiga ekildi. bu usulning afzalligi shundaki, chigit erta ekiladi va binobarin, erta hosil yetishtiriladi, hosildorlik ham oshadi. ertagi paxtadan bo`shagan yerlar esa, takror dehqonchilik qilishga keng imkoniyat yaratadi. shuningdek, chet ellarda paxtachilik sohasida to`plangan texnologiyalarni vatanimizda joriy etishda ham birmuncha ishlar qilinmoqda. chunonchi, g`o`zani yangi usulda sug`orish (tomchilatib sug`orish usuli-isroil texnologiyasi asosida), oziqlantirish, ishlov berish, aqsh va isroil kabi davlatlarning paxta hosilini erta muddatlarda yig`ib olish borasidagi tajribalari mamlakatimizning …

5 / 14

iladi. poyasidan olinadigan toladan gazlama, o`rov materiallari, qop, brezent, kanop arqon, kanop ip tayyorlanadi. yetishtirilgan kanop poyasi “toshkentkanop-sanoatsotish” uyushmasi tizimidagi kanop (lub) zavodlarida qayta ishlanib, kanop tolasi olinadi. ayni paytda ushbu uyushmaga qarashli 6 ta lub zavodlari faoliyat ko`rsatmoqda. tamakichilik-qishloq xo`jaligining serdaromad sohasi bo`lib unga asosan samarqand viloyatining urgut tumani ixtisoslashgan. tamaki qisman qashqadaryo viloyatining kitob, shahrisabz va yakkabog` tumanlarida ham ekiladi. 1995 yildan boshlab jahonning ko`plab sigareta ishlab chiqaruvchi kompaniyalari katta ehtiyoj sezadigan virjiniya, parley navlari, xushbo`y turk va bolgar tamakilari ham ekilmoqda. yetishtirilgan tamaki urgut tamaki fermentlash fabrikasida qayta ishlanadi. toshkent va samarqand sigareta fabrikalarini xom ashyo bilan ta`minlaydi. samarqandda buyuk britaniyaning “british ameriken tobakko” kompaniyasi bilan hamkorlikda qurilgan (1996) yangi tamaki fabrikasi “o`zbat aksiyadorlik jamiyati” ham mahalliy xom ashyo asosida ishlaydi. 2. donli ekinlar. respublika dehqonchiligida don yetishtirish ham muhim o`rinda turadi. mamlakat aholilisining oziq-ovqat mahsulotlariga bo`lgan talabini qondirish, chorvachilikning yem-xashak bazasini mustahkamlash don yetishtirishni ko`paytirish bilan …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dehqonchilik tarmoqlarining rivojlanishi. texnika ekinlari. paxtachilik."

mavzu: sharqda ilk dexqonchilikning paydo bo’lishi. reja: 1. dehqonchilik tarmoqlarining rivojlanishi. texnika ekinlari. paxtachilik. 2. donli ekinlar. 3. kartoshka, sabzavot, poliz ekinlari. mevachilik va uzumchilik. dehqonchilik o`zbekiston qishloq xo`jaligining yetakchi tarmog`i bo`lib unda qishloq xo`jaligi yalpi mahsulotining 65-70 foizi yaratiladi. mamlakatimiz tabiiy sharoitining o`ziga xosligi shundaki, uning turli hudud va mintaqalarida sug`orma va lalmikor dehqonchilik bilan shug`ullanish imkoniyatining mavjudligidir. adir zonalarida lalmikor dehqonchilik (bug`doy, arpa, no`xat, kunjut, zig`ir, ozuqabop ekinlar, bog`dorchilik) qilinadi. sug`orma dehqonchilikda lalmikor dehqonchilikka nisbatan 3-5 marta ko`proq hosil olinadi va yerdan samarali foydalanishni ta`minlaydi. respublika...

This file contains 14 pages in DOCX format (48.0 KB). To download "dehqonchilik tarmoqlarining rivojlanishi. texnika ekinlari. paxtachilik.", click the Telegram button on the left.

Tags: dehqonchilik tarmoqlarining riv… DOCX 14 pages Free download Telegram