o'simlikshunoslik va paxtachilik

PPT 27 pages 187.0 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 187.0 KB

File type PPT

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

slayd 1 14 - mavzu. kirish. o'zbekistonning paxtachilik bo'yicha dunyoda tutgan o'rni, g'o'zaning kelib chiqishi va er yuzasida tarqalishi tarixi, g'o'zaning botanik klassifikatsiyasi “o'simlikshunoslik va paxtachilik” fani toshkent – 2010 reja: paxtachilikning xalq xo'jaligidagi ahamiyati. g'o'zaning kelib chiqishi va er yuzida tarqalish tarixi g'o'zaning botanik klassifikatsiyasi g'o'za texnik ekinlar ichida eng qimmatlisi hisoblanadi. u asosan tolasi uchun o'stiriladi. paxta tolasi juda keng miqyosda va turli maqsadlarda ishlatiladi. umuman paxta ashyosi va o'simlikning turli qismlari xalq xo'jaligi uchun qimmatli xom ashyo manbai hisoblanadi. bir tonna chigitli paxtadan 340-350 kg tola, 50-60 kg momiq va 600 kg chigit olinadi. bir tonna chigitdan esa 170-220 kg moy, 380-400 kg kunjara, 50-60 kg momiq, 60 kg o'simlik oqsili, 300 kg sheluxa olinadi. paxta tolasining o'ziga xos xususiyati boshqa tabiiy va sun'iy tolalarda uchramaydi. shuning uchun ham u elastiklik xususiyatiga ega bo'lib, to'qimachilik dastgoxlarida ular bir-biri bilan yaxshi ulanadi. paxta tolasidan to'qimachilik sanoatida keng foydalanib, …

2 / 27

an moy olishda ishlatiladi. chigit moyi oziq-ovqatga ishlatiladi, shuningdek, texnik maqsadlari uchun foydalaniladi. tozalangan chigit moyi konserva sanoatida keng ko'lamda qo'llaniladi, shuningdek, undan margarin, kir sovun, atir sovun, texnika moyi, alif tayyorlashda ham foydalaniladi. chigit moyidan glitserin, ste-arin va boshqa bir qancha mahsulotlar olinadi. moyi olingandan keyin qolgan-kunjara chorva mollarining ayrim- turlari uchun durustgina kontsentrat — to'yimli oziq hisoblanadi. chigit mag'izidan gossipol degap zaharli modda ajratib olinadi. bu modda polimerlar, lak, issiqqa chidamli qoplamalar, dorivor preparatlar, bo'yoqlar va boshqa. materiallar ishlab chiqarishda ishlatiladi. moy zavodi chiqindisi hisoblangan gudron (gossipol smolasiga o'xshash) issiqqa nihoyatda chidamli bo'ladi, shuning uchun undan qolip tayyorlashda va issiqqa chidamli lak ishlab chiqarishda foydalanish mumkin. linter paxta nomi bilan yuritiladigan chigit tukidan issiq kiyimlarga solishda, matras-to'shak, mebellar tayyorlashda, meditsinada ishlatiladigan paxta, tsellyuloza ishlab chiqarishda, sun'iy soch, sun'iy charm va ipak, sun'iy oyna, linoleum, plastmassalar, avtomobil laki, tselofan, qotoz, ebonit, portlovchi moddalar va hokazolar ishlab chiqarishda foydalaniladi. shulxa …

3 / 27

rgida ko'p miqdorda organik kislotalar, jumladan, olma va limon kislota bor. bu kislotalarni g'o'zaning o'suv davri tugallangandan keyin sanoat yo'li bilan olish mumkin. nihoyat, g'o'za sershira (serasal) o'simliklardan hisoblanadi, gektaridan 100-200 kg asal olish mumkin. shuning uchun g'o'za paykallari yaqinida bemalol asalarichilikni rivojlantirish mumkin, lekin bunda g'o'za zararkunandalariga qarshi zaharli ximikatlar sepishda ehtiyot choralarini ko'rish shart, albatta. paxta tolasidan, chigitidan va o'simlikning boshqa kismlaridan hammasi bo'lib 1200 dan ortiq xil maxsulot olinadi. g'o'zaning er yuzidagi barcha tur va xillari «gossipium» (gossypium) deb atalgan bitta avlodga kiradi, bu avlod esa paxtadosh (g'o'zadosh)lar oilasiga mansubdir. g'o'za tropik, ya'ni yilning eng sovuq oylarida ham havo harorati q180 past bo'lmaydigan mintaqadan kelib chiqqan. fo'za daraxtsimon ko'p yillik o'simlikdir. u o'z vatanida faqat madaniy sharoitdagina emas, balki har xil kattalikdagi buta va bo'yi 6—7 m, ayrim hollarda 10—12 m gacha etadigan daraxt shaklida o'sadi. g'o'zaning qanchalik uzoq muddat yashashi uning turiga qarab har xil bo'ladi. …

4 / 27

entlarga bo'linishi turli iqlim sharoitlarni vujudga keltirib, g'o'za o'simligini o'zgarishiga ta'sir qilgan. g'o'zaning 3 bir biridan tupdan farq qiladigan geografik guruxlari- avsraliya (sturtiya), osiyo-afrika (paleotropik-eugossipium) va amerika (neotropik) paydo bo'lgan. mana shu guruxlardagi g'o'zalar tashqi muhitga hamda irsiy xususiyatlarga qarab kichik guruxlarga bo'lingan. jumladan osiyo-afrika g'o'zalari osiyo (janubiy va sharqi-janubiy osiyo) va afrika (afrika va g'arbi-janubiy osiyo), amerika g'o'zasi markaziy amerika va janubiy amerika guruxlarga bo'lingan bo'lib, barcha gossipium g'o'za avlodi tur va xillarining tabiiy ko'payishi mana shu guruxlardan tarqalgandir. o'simliklar yangi formalarining tabiiy ravishda paydo bo'lish jarayonida, ayniqsa ming yillar davomida kishilarning amaliy faoliyati natijasida g'o'zaning juda ko'p xilma-xil formalari va navlari yaratildi. f. m. mauer ma'lumotiga va hozirgi vaqtda qabul qilingan klassi-fikatsiyaga ko'ra gossipium avlodi 50 tur g'o'zani o'z ichiga oladi. bulardan faqat 5 tasi — g. girzutum (gossypium hirsutum, g. barbadenze (gossypium barbadense), g. trikuspidatum (gossypium tricuspidatum). g. gerbatseum (gossypium herbaceum) va g. arboreum (gossypium arboreum) ekiladi. …

5 / 27

an 5 ta g'o'za turlarining madaniy formalaridan tashqari, asl yovvoyi va yarim yovvoyi (ruderal) formalari ham bor. hozirgi vaqtda ekilayotgan g'o'za turlarining barcha yovvoyi formalari tabiiy sharoitda faqat tropik zonalarda, o'zining kelib chiqqan rayonlarida o'sadi. insoniyat g'o'zadan juda qadim zamonlardan beri foydalanib keladi. odam bundan 15—20 ming yil avvalroq yovvoyi holda o'sgan g'o'zalarning paxta tolasidan foydalangan deb, taxmnn qilinadi. keyinchalik g'o'za ekib dehqonchilik qilish rasm bo'la boshlagan. minglarcha yillar davomida odam o'simlikning eng yaxshi tuplarini tanlab borish yo'li bilan asta-sekin tola sifati yaxshi, birmuncha serhosil madaniy g'o'za navlarini yaratgan. fo'za dastlabki ekib kelingan joylardan yangi-yangi zonalarga, masalan, tropik mintaqadan asta-sekin subtropik mintaqalarga va mo''tadil iqlimli zonalarning birmuncha iliq iqlimli zonasiga, tropik mintaqalarda esa tekisliklardan tog'li joylarga ko'chirilgan. er sharining mana shu geografik kengliklarida g'o'zaning past bo'yli, ertapishar formalari paydo bo'lishi, bu o'simlikning er yuzida yanada ko'proq tarqalishi va ekilish doirasining yanada kengayishi uchun katta imkoniyatlar ochib berdi. hozirgi vaqtda tropik …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'simlikshunoslik va paxtachilik"

slayd 1 14 - mavzu. kirish. o'zbekistonning paxtachilik bo'yicha dunyoda tutgan o'rni, g'o'zaning kelib chiqishi va er yuzasida tarqalishi tarixi, g'o'zaning botanik klassifikatsiyasi “o'simlikshunoslik va paxtachilik” fani toshkent – 2010 reja: paxtachilikning xalq xo'jaligidagi ahamiyati. g'o'zaning kelib chiqishi va er yuzida tarqalish tarixi g'o'zaning botanik klassifikatsiyasi g'o'za texnik ekinlar ichida eng qimmatlisi hisoblanadi. u asosan tolasi uchun o'stiriladi. paxta tolasi juda keng miqyosda va turli maqsadlarda ishlatiladi. umuman paxta ashyosi va o'simlikning turli qismlari xalq xo'jaligi uchun qimmatli xom ashyo manbai hisoblanadi. bir tonna chigitli paxtadan 340-350 kg tola, 50-60 kg momiq va 600 kg chigit olinadi. bir tonna chigitdan esa 170-220 kg moy, 380-400 kg kunjara,...

This file contains 27 pages in PPT format (187.0 KB). To download "o'simlikshunoslik va paxtachilik", click the Telegram button on the left.

Tags: o'simlikshunoslik va paxtachilik PPT 27 pages Free download Telegram