mikrobiologiyava virusologiya

PPT 42 pages 4.5 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.5 MB

File type PPT

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

slayd 1 o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi termiz davlat universiteti fanning nomi: mikrobiologiya va virusologiya 2-ma'ruza mavzusi: prokariotlarning hujayraviy tuzilishi va klassifikatsiyasi mikroorganizmlar morfologiyasi shakli, o'lchami, bir biriga nisbatan joylashish tarzi, tuzilish xususiyatiga, bo'yalishi (rangga nisbatan, tinktorial xususiyati) bakteriyalarning tuzilishi. mikrob hujayralarining kimyoviy tuzilishining o'ziga xosligi. bakterial hujayraning ichki va tashqi tuzilishi hamda funktsiyalari, harakat apparatlari bakteriyalar shakli sharsimon (kokki) tsilindrsimon (tayoqchasimon) buralgan shaklli mikroorganizmlar kokklarning bir biriga nisbatan joylashuviga ko'ra munosabati kokklar diplokokklar streptokokklar stafilokokklar planokokklar diplokokklar (gonokokklardagi tugallanmagan neytrofilli fagotsitoz) diplokokklar (barmoq izidagi pnevmokoklar) streptokokklar (barmoq izidagi) stafilokokklar tayoqchasimon bakteriyalarning bir biriga nisbatan joylashuvi tartibsiz shakl juft (qo'sh holatdagi) tayoqchasimon bakteriyalarning bir biriga nisbatan joylashuvi qirralari bilan joylashuv tayoqchasimon bakteriyalarning bir biriga nisbatan joylashuvi zanjirsimon (streptobatsillalar) tayoqchasimon bakteriyalarning bir biriga nisbatan joylashuvi bakteriyalarning spiralsimon shakllari vibrionlar- vergul shaklida yoki burilgan tayoqcha shaklida, vibrio cholerae – xolera qo'zg'atuvchisi spirilllar –hujayra spiral shaklda bo'lib, yirik yirik uzilgan …

2 / 42

lar – oziqlanish shakliga bog'liq holda tayoqchasimon, kokksimon yoki kuchsiz o'ralgan shaklli bo'lishi mumkin. o'ralgan (ip) shaklli bakteriyalar ipsimon bakteriyalar bakterial hujayralarning noodatiy shakllari bakteriyalarga xos bo'lgan kimyoviy moddalar n-atsetilmuram kislotasi, d-aminokislotlar, jumladan, aminokislotlardan: oksilizin, lantaonin, --diamino-pimelin kislota, teyxoevie kisloti, ba'zi bir polisaxaridlar; erkin yog'lar. boshqa organizmlardan farqli ravishda bakterial hujayralarda (mikoplazmalarni inobatga olmaganda ) sterioidlar mavjud bo'lmaydi. letsitin, neytral yog'lar, mochevina, glikogen, xitin. prokariot hujayra tuzilishi kapsula hujayra devori old plazmatik maydon tsito- plazmatik membrana nukleoid plazmida ribosoma mezosoma fimbriya xivchin ajralmalar tsitoplazma majburiy tuzilish qo'shimcha tuzilish kapsula – bakterial tuzilishda ujayra devorining yuzasida joylashgan bo'lib, uchga bo'linadi: makrokapsula mikrokapsula psevdokapsula klebsiellalar makrokapsulasi, gins-burr bo'yog'ida bo'yalgan kapsula − bakteriya xujayrasi uchun shart bo'lgan qism emas. faqatgina u himoya vazifasini bajarib, bakteriyani mexanik ta'sirlardan va qurib qolishdan saqlab turadi. kapsula xujayrani qalin yoki yupqa parda bilan o'rab olishi mumkin. bakterial kapsula - funktsiyasi fagotsitozdan himoyalanish (patogen bakteriyalarga xos); patogen va …

3 / 42

vatli bo'lib, u ba'zida esa o'n qavatdan iborat bo'lishi mumkin. eukariotlarning xujayra devori oqsil-shakar kompleksi, prokariotlar xujayra devori esa murein deb nomlanadigan glikopeptid saqlaydi. bu moddalar mikrob xujayrasiga o'ziga xos shakl va mustaxkamlik berib turadi. xujayra devori - etarli mustaxkam birikma bo'lib, uning qalinligi 150−280 nm ni tashkil etadi va devoridagi diametri 3,6 nm bo'lgan teshikchalar orqali xujayraga oziqa moddalari, xujayradan esa xar xil metabolitlar (hujayrada sintez bo'lgan moddlar) kirib-chiqib turadi. bunday xujayra devori xujayra ichidagi ma'lum osmotik bosimga chidamli bo'ladi. prokariotlar, xujayra devorining tuzilishi va tarkibiy qismi bo'yicha ikki guruhga bo'linadi: grammusbat va grammanfiy. xususiyati gr(+) gr(-) qalinligi 20-60 nm 10-20 nm lipidlar 1-1.6% 2-22,6% peptidoglikan 40-90% 5-10% teyxoe kislotalar + - hujayra devori funktsiyasi tashqi muhit va protoplast o'rtasidagi himoya bareri vazifasini bajaradi; hujayraga shakl berib turadi; hujayrani osmatik lizis jarayonidan himoya qiladi, ya'ni gidrostatik bosimni tenglashtirib turadi; hujayra devorida intigenlar, spetsifik retseptorlar borligi sababli signal berish vazifasini …

4 / 42

ri qalinligi 30-40 nm, bo'lib taxminan peptidoglikanning ~ 40 molekulasiga to'g'ri keladi bakteriyalarda harakalanish a – monotrix, v – lofotrix, c – amfitrix, d - peritrix bakteriyalar harakatlanish tezligi 20 mkm/daqiqadan (bacillus) 200 mkm/daqiqagacha bo'ladi (vibrio) xivchinlar: filament (fibrilla, propeller) — polaya ip bo'lib, qalinligi 10-20 nm, uzunligi 3-15 mkm bo'lib, spiarlsimon ko'rinishdagi sub'edinitsalardan tashkil topgan flagellindir. kryuk — filamentga nisbatan bir qadar qalinroq bo'lib (20-45 nm), oqsildan tashkil topgan (flagellin emas). bazal tanacha (transmembranna motori) m va s- halqalar — p i l — stator spiroxetlar =arakatlanishi yadro − genetik axborotlarni uzatish va moddalar almashinuvini boshqarishda asosiy rol o'ynaydigan organelladir. eukariot xujayralardagi yadrolar qobiq bilan o'ralgan bo'lib, xar xil shakl va xajmga egadirlar. yadro qobig'ida nisbatan kattaroq teshikchalar borligi aniqlangan. bakteriyalarda yadro bo'lmaydi va uning vazifasini nukleoidlar bajaradilar. yadro va nukleoidlarni asosiy tashkil etuvchi qismi dnk bo'lib, unda genetik axborotlar joylashgan bo'ladi. goldji apparati − xar xil kattalikka ega …

5 / 42

a vakuolalar xujayralardan xar xil moddalarning ajralib chiqish jarayonida bevosita ishtirok etadi. masalan, achitqi zamburug'lari o'z xujayralarida xar xil zahira moddalarini saqlaydilar va bu moddalar atrof muhitda oziqa moddalari kamaygandagina ishlatiladi. bunday moddalar misoliga, volyutin, xar xil tabiatga ega bo'lgan lipidlar, glikogenlar va boshqalar kiradi. tsitoplazmatik membrana (plazmolemma) − sitoplazmani xujayra devoridan ajratib turadi. membranalar orasida oqsil moddalari saqlagan ikki qavatli fosfolipidlar molekulasidan iborat . fosfolipidlarni biomolekulyar qatlamining polyar qismi tashqariga, gidrofob qismi esa qatlamni ichki tarafida joylashgan bo'ladi. oqsil molekulasi yoki fosfolipid qatlami yuzasida yoki uning ichiga (orasiga) joylashishi mumkin. fosfolipidlar va oqsil molekulalari doimiy harakatda va o'zaro ta'sirda bo'ladilar. sitoplazmatik membranalarni yuzasi qatlam-qatlam bo'lib, uning qalinligi 8 nm ni tashkil etadi. membrana xujayra ichidagi bosimni doimiyligini, xar xil moddalarning o'tishini tanlashni ta'minlaydi. membranada moddalar almashinuvi jarayonlarini boshqaruvchi fermentlar faoliyat ko'rsatadi. moddalarni membranalar orqali (ayniqsa yuqori molekulali moddalarni) tashish jarayoni xar xil mexanizmlar asosida olib boriladigan o'ta murakkab va …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikrobiologiyava virusologiya"

slayd 1 o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi termiz davlat universiteti fanning nomi: mikrobiologiya va virusologiya 2-ma'ruza mavzusi: prokariotlarning hujayraviy tuzilishi va klassifikatsiyasi mikroorganizmlar morfologiyasi shakli, o'lchami, bir biriga nisbatan joylashish tarzi, tuzilish xususiyatiga, bo'yalishi (rangga nisbatan, tinktorial xususiyati) bakteriyalarning tuzilishi. mikrob hujayralarining kimyoviy tuzilishining o'ziga xosligi. bakterial hujayraning ichki va tashqi tuzilishi hamda funktsiyalari, harakat apparatlari bakteriyalar shakli sharsimon (kokki) tsilindrsimon (tayoqchasimon) buralgan shaklli mikroorganizmlar kokklarning bir biriga nisbatan joylashuviga ko'ra munosabati kokklar diplokokklar streptokokklar stafilokokklar planokokklar diplokokkl...

This file contains 42 pages in PPT format (4.5 MB). To download "mikrobiologiyava virusologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: mikrobiologiyava virusologiya PPT 42 pages Free download Telegram