umumiy virusologiya. bakteriofaglar

PPT 41 pages 4.8 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.8 MB

File type PPT

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

маруза №6 umumiy virusologiya. bakteriofaglar. -1892 yil rus olimi d.i.ivanovskiy birinchi boʼlib tamaki mozaikasi kasallini keltirib chiqaruvchi mikroorganizm – virus ekanligini aniqladi. virus- «zahar» degan maʼnoni paster nomlaydi. keyinchalik- «ultravirus», «filtrlanuvchi virus» deb ataldi. i-davr. –xx-asrning 30-40 yillarida viruslarni aniqlash uchun : - laboratoriya hayvonlari va tovuq embrionidan foydalanildi. viruslar bilan hujayra oʼrtasidagi oʼzaro taʼsiri oʼrganildi-1941 y.-amerikalik virusolog xerst- gemagglyutinatsiya reaktsiyasini-aniqladi. ii-davr - 1949 yilda –sunʼiy sharoitda toʼqima hujayrasini oʼstirish mumkinligi aniqlandi va identifikatsiya qilish usullari yo’lga qo’yilganligi uchun - endryus, ueller, robbins (nobel mukofotini olishdi). hujayra kulturasidan vaktsinalar olish yoʼlga qoʼyildi: 1959-1963 y. - poliomielit, - qizamiq,- entsefalit,- antirabik vaktsinasi. iii-davr : 1960 yilda – viruslarni molekulyar darajada oʼrganish yo’lga qo’yildi bunda viruslarning: - tuzilishi - hujayraga kirish yoʼllari - koʼpayishi molekulyar biologiya usullari bilan oʼrganildi iv – davr -1970 yilda – submolekulyar tushunchalar yuzaga keldi. -nuklein kislotalar va oqsillarni birlamchi strukturasi oʼrganildi. rnk tutuvchi va dnk tutuvchi viruslar …

2 / 41

ydi. kapsid - struktura birikmalari kapsomerlardan tashkil topgan. har bir kapsomer bitta yoki bir nechta bir xil polipeptid zanjirlardan iborat. eng oddiy virus nukleokapsiddan - kapsid bilan oʼralgan nuklein kislotasidan iborat. аyrim viruslar murakkabroq tuzilishga ega boʼlib (gripp virusi) yana superkapsid peplos qavatiga ega. superkapsid - hujayra yoki virus hisobiga hosil boʼlgan materialdan tashkil topgan qavat. kapsidning funktsiyasi: nuklein kislotasini tashqi noqulay taʼsirlardan saqlaydi. yuzalarida bir xil hujayraga soʼrilishini (adsorbtsiyasini) taʼminlaydi. kapsid bilan viruslarning antigenligi va immunogenli xususiyatlari bogʼliqdir. nuklein kislota iplarining soniga qarab: 1 – ipli dnk tutuvchi 2 – ipli dnk tutuvchi 1 – ipli rnk tutuvchi 2 – ipli rnk tutuvchi viruslar farqlanadi -hujayra tuzilishiga ega emas. -juda mayda, elektron mikroskopda koʼriladi -oʼzida faqat bitta nuklein kislota: yoki dnk yoki rnk tutadi -obligat hujayra ichi paraziti, chunki oʼzida xususiy modda almashinish boʼlmaydi. -disʼyunktiv ( uzilib – uzilib) koʼpayadi. -sunʼiy muhitlarda oʼsmaydi, faqat tirik hujayra ichida koʼpayadi. 3 …

3 / 41

ujayra ichiga kirishi: - viriopeksis yoki endotsitoz - virus va hujayra membranalari qoʼshilishi 3. virusning oqsil qobigʼidan halos boʼlishi (nuklein kislotasi yoki nk+nukleoproteid). 4. transkripsiya- dnk genomidan i-rnk hosil bo’ladi, bunda dnk ga bog’liq rnk polimeraza fermenti yordamida bo’ladi; hosil bo’lgan i-rnk dan oqsil sintezi boshlahadi; 5. trahslyasiya – oqsil sintezlanadi; bunda t-rnk, r-rnk, i-rnk ishtirok etadi 6. replikatsiya- nuklein kislota molekulasining sintezlanishi 7. virus komponentlarining yigʼilishi- yadroda yoki sitoplazmada 8. virusning hujayradan chiqishi- portlash yoki kurtaklanish yoʼli bilan virslarni laboratoriya sharoitlarida aniqlash uchun quyidagi tekshiruvlar o’tkaziladi: - elеktron mikroskopiya usuli; - sitoskopik, immunoflyuoristsеnt usullar; - hujayra kulturalarida viruslarni o’stirish va ajratib olish; - rivojlanayotgan tovuq embirionida viruslarni o’stirish va ajratib olish; - gеmagglyutinatsiya rеaktsiyasi yordamida viruslarni aniqlash; - sеrologik rеaktsiyalar, an'anaviy sеrologik rеaktsiyalar (kbr,pr, nr) bilan bir qatorda zamonoviy (ifa, riu, immunbloting) usullar; - molеkulyar-gеnеtik tеkshirish usullari- molеkulyar gibridizatsiya (mg) va polimеraza zanjirli rеaktsiya (pzr). viruslarni oʼstirish: tovuq embrionida …

4 / 41

irilishi oqibatida ajralib chiqqan viruslar boshqa hujayralarga yuqadi va ularni ham nobud qiladi, natijada bir qavatli yaxlit hujayra qatlami oʼrnida alohida hujayrasiz zonada hujayra orolchalar paydo boʼladi. sitopatogen ta’sir shuningdek, koʼpchilik viruslar hujayrada koʼpayganida ilgari kuzatilmagan kiritmalar hosil qilishlari mumkin (mas: qutirishda babesh-negri tanachalari, chinchechakda gvarnieri tanachalari) gеmadsorbtsiya rеaktsiyasi. viruslarni indikatsiya qilish usullaridan biri, ular kirib ko’payayotgan (rеproduktsiya) hujayraning yuzasi eritrotsitlarni adsorbtsiya qilish qobiliyatiga asoslangan, bu esa gеmadsorbtsiya rеaktsiyasi dеyiladi gеmagglyutinatsiya rеaktsiyasi bu reaksiyani virus supеrkapsidi tarkibida gеmagglyutinin fеrmеnti bo’lgan viruslar (gripp, paragripp) kеltirib chiqaradi, ya'niy virus ko’paygan hujayra kulturasiga tovuq, g’oz, dеngiz cho’chqachalari eritrotsitlari qo’shilsa, viruslar eritrotsitlarni bir-biriga yopishtirib qo’yadi. bu usulda viruslarning suyuqlikdagi titrini suyultirish darajasiga qarab aniqlash mumkin. rangli sinama. hujayra kulturalarida viruslarni ko’payishini rangli sinama orqali xam indikatsiya qilish mumkin. buning aniqlash, normal ko’payuuvchi hujayra kulturasi uchun qo’llanilgan oziqli muhitdagi indikatordan foydalaniladi. agar hujayrada virus ko’paymasa tirik hujayra kulturalarda normal mеtobalitik jarayon kuzatiladi va bu jarayon …

5 / 41

ologiyasi bilan; qanday nk tutishi bilan; qanday bakteriya hujayrasi bilan oʼzaro taʼsiri boʼyicha tuzilishi: boshchasi : dnk yoki rnk, uning ustidan oʼralgan oqsil qobiqdan iborat (ikosaedral shaklida); dum oʼsimtasi; dumida ferment joylashgan (lizotsim yoki gialuronidaza) ipsimon juda ham kalta dum oʼsimtasi bilan faglar qisqa dum oʼsimtasi bilan faglar uzun dum oʼsimtasi bilan (chexoli qisqarmaydi) faglar uzun dum oʼsimtasi bilan (chexoli qisqaradi). oʼsimtasi kanal holida boʼladi. morfologiyasi virulent (lizisga uchratadi) -suyuq oziq muhitda - qattiq oziq muhitda («blyashka» deyiladi) moʼʼtadil (hamma hujayrani lizis qila olmaydi, xromosoma ichiga oʼrnashib olishi-profag deyiladi). bakteriya hujayrasi oʼlmaydi-simbioz holatni (lizogeniya) keltirib chiqaradi, profagi boʼlgan kulturani lizogenli kultura deyiladi. diagnostikada (identifikatsiya qilishda) infektsion kasalliklarda profilaktikasi va davolashda tashqi muhit obʼektlarini bakterial ifloslanishni bilish uchun genetikada

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy virusologiya. bakteriofaglar"

маруза №6 umumiy virusologiya. bakteriofaglar. -1892 yil rus olimi d.i.ivanovskiy birinchi boʼlib tamaki mozaikasi kasallini keltirib chiqaruvchi mikroorganizm – virus ekanligini aniqladi. virus- «zahar» degan maʼnoni paster nomlaydi. keyinchalik- «ultravirus», «filtrlanuvchi virus» deb ataldi. i-davr. –xx-asrning 30-40 yillarida viruslarni aniqlash uchun : - laboratoriya hayvonlari va tovuq embrionidan foydalanildi. viruslar bilan hujayra oʼrtasidagi oʼzaro taʼsiri oʼrganildi-1941 y.-amerikalik virusolog xerst- gemagglyutinatsiya reaktsiyasini-aniqladi. ii-davr - 1949 yilda –sunʼiy sharoitda toʼqima hujayrasini oʼstirish mumkinligi aniqlandi va identifikatsiya qilish usullari yo’lga qo’yilganligi uchun - endryus, ueller, robbins (nobel mukofotini olishdi). hujayra kulturasidan vaktsinalar...

This file contains 41 pages in PPT format (4.8 MB). To download "umumiy virusologiya. bakteriofaglar", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy virusologiya. bakteriofa… PPT 41 pages Free download Telegram