moddalarning biomembranalar orqali tashilishi

PPT 50 pages 2.0 MB Free download

50 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPT

Pages 50

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 50

transport veshestv cherez membrani moddalarning biomembrana-lar orqali tashilishi dots. radjabova g.g. reja diffuziya va o'tkazuvchanlik. oddiy va osonlashgan diffuziya passiv va aktiv transport biomembranalar orqali ionlarning tashilishi turlari. ion kanallari va ionoforlar. tayanch so'zlar: diffuziya, o'tkazuvchanlik, singdi-ruvchanlik, oddiy va engillashgan diffuziya, aktiv transport, passiv transport, ion kanallari, ionoforlar. darsning maqsadi: moddalarning membrana orqali tashilishidagi asosiy xususiyatlarni o'rganishdan iborat. moddalarning biomembranalar orqali tashilishi - nega moddalarning membranalar orqali transporti juda muhim? u ta'minlaydi: ionlarning kontsentratsiyasi va rn muhitning kattaligini boshqaradi; oziq moddalarni etkazadi; toksik (zaharli) moddalarni organizm-dan chiqaradi; har xil foydali moddalarni sekretsiya-sini ta'minlaydi; nerv va muskul to'qima faolligi uchun muhim ion gradientini tuzadi. suv- bu tabiatdagi eng asosiy eritma bo'lib, u hujayraga ham kiradi va ham undan chiqadi. diffuziya o'tkazuvchanlik diffuziya alohida molekula va ionlar-ning tartibsiz va spontan harakatiga bog'liq. agar, molekulalar va ionlar yuqori kon-tsentratsiyali tomondan past kontsentratsiya tomonga gradient bo'yicha harakatlansa, diffuziyaning bu turiga oddiy dif-fuziya deb ataladi. …

2 / 50

moddalar-ning diffuziyalanish oqimi moddaning kontsentratsiya farqi bo'yicha harakatla-nuvchi kuchiga to'g'ri proportsional hisoblanadi: d= rtu ga teng. r-gaz doimiysi, t-absolyut harorat, u-ion harakatchanligi. diffuziya tezligi fik qonuniga muvofiq belgilanadi, bu qonunga ko'ra diffuziya tezligi (dm/dt) kontsentratsiya gradienti (dc/dx) va modda diffuziyalanuvchi soha yuzasi (s) ga proportsional bo'ladi: dm/dt= - ds (dc/dx) bu erda d-proportsionallik koeffitsienti. shuningdek, moddaning hujayraga diffuziyalanib kirish tezligi kollender va berland tenglamasiga bo'ysunadi: dm/dt=ks (s-so) bu erda: s,so-hujayra ichki va tashqarisidagi modda kontsentratsiyasi, k-singdiruvchanlik konstantasi. membranalarning ion singdiruvchanligi (pronitsaemost pj ) va ion o'tkazuvchanligi (provodimost gj) kabi xossalarini farqlash zarur. membrananing bu ikki xossasi o'zaro bog'liq, singdiruvchanlikni o'zgarishi doimo o'tkazuvchanlikni o'zgarishiga olib keladi. singdiruvchanlik atrof muhit eritmalaridagi ionlar miqdoriga bog'liq emas. membrananing ion o'tkazuvchanligi esa membrana potentsialining kichik siljishlaridagi ionlar oqimi o'zgarishini xarakterlaydi va tashqi va ichki muhit eritmalaridagi j ionlar miqdoriga bog'liqdir. gj = zfdjj/dφ = dij/dφ gj - membrananing ion o'tkazuvchanligi, jj - j ionlari oqimi, …

3 / 50

t aktiv transport-energiya sarflanishi bilan yuz beradi. bu energiya atf gidrolizlanishi yoki mitoxondriyada nafas zanjiri orqali elektron o'tkazilishi energiyasi hisobiga hosil bo'ladi. aktiv transportda moddalar va ionlar membrana orqali kimyoviy yoki elektrokimyoviy potentsial gradientiga qarshi yo'nalishda tashiladi. passiv transport passiv transport-energiya sarf bo'lishi bilan bog'liq emas va elektrokimyoviy potentsial ∆μ<0 bo'lib, moddalarning elektrokimyoviy potentsiali past bo'lgan tomonga diffuziyalanishi natijasida sodir bo'ladi. passiv transportda molekulalar boshqa molekulalarga nisbatan mustaqil o'tadi va kontsentratsiya to'yinishi ro'y bermaydi. ionlarning passiv va aktiv transportining sxematik ko'rinishi. transport aktiv passiv birlamchi aktiv (transport fermentlari atfazlar) ikkilamchi aktiv oddiy diffuziya gazlar, lipofil birikmalar, ksenobiotiklar osonlashgan diffuziya tashuvchilar va kanallar biomembranalar orqali ionlarning tashilishi turlari uniport – bunda tashiluvchi ion yoki neytral mole-kula mustaqil holatda membrana qarama-qarshi tomoniga o'tkaziladi. bu jarayonga kislorodning hujayra membranasi orqali ichki qismiga o'tishini misol qilib ko'rsatishimiz mumkin; simport – bunda ikki turdagi modda bir yo'nalish-da, birgalikda tashiladi va bu jarayonga misol qilib, uglevod, …

4 / 50

ng o'tishi maxsus oqsillar tizimi orqali amalga oshadi. membranada oqsil molekulalarining ma'lum bir tartib asosida hosil qilgan bu ko'rinishdagi strukturalar ion kanallari deyiladi. ion kanallari darvoza mexanizmi bo'yicha faoliyat ko'rsatib, kanal ochilganda ionlar xujayra ichiga yoki tashqarisiga tomon harakatlanadi. ionoforlar ionoforlar yoki kanal hosil qiluvchilar ham deyiladi. ionofor molekulalari nisbatan kichik molekula bo'lib, ular strukturasiga ko'ra halqa tuzilishga ega, halqa markazida esa ion joylashadi. ionofor molekulasi membranada o'tganda, ionni hujayra ichiga olib kiradi yoki tashqi muhitga chiqaradi. ionoforlar juda xilma-xil bo'lib, ba'zi ionofor-lar molekulasi membranadan faqat bitta ionni olib o'tsa, boshqa tashilish mexanizmida bir necha ionofor molekulasi bitta ionni olib o'tadi. membranologiyada k+ ionlari ionofori valinomitsin yaxshi o'rganilgan. k+ ioni transporti: a- membrana orqali k+ ionining tashuvchilar sxemasida transporti; v- harakatchan tashuvchi valinomitsin; kv- kaliy valinomitsin kompleksi; b- k+ valinomitsin kompleksi strukturasi; v -gramitsidin kanali strukturasi, ikki monomerdan tashkil topgan dimer shaklda bo'lib, ikki n uchlari bilan to'qnashgan bo'ladi. turli …

5 / 50

riga yuqori sezgirligini ta'minlaydi. yurak sr dagi sa-atfazasi gidrofob oqsili –fosfo-lamban yordamida faollashadi hamda proteinkinazalar ishtirokida fosforillanish va sa- nasosi tutashishini o'zgartirish qobiliyatini beradi. plazmatik membranlar sa-atfazasi sa2+ ionlari va kalmodulin sa- bog'lovchi regultor oqsillari yordamida faollashadi atfaza v-tipi v-tipidagi transport atfazalar o'simlik tono-plastlarida, lizosomalarda, sekretor donachalarda, achitqi strukturasi membranasining vakuolalarida va h.z. larda uchraydi. asosan ular n+ gradientga qarshi tashilishini ta'-minlab beradi, shuningdek ferment transport atfazalar ichida eng ko'p o'rganilgan tipiga kiritiladi. atfaza f-tipi atfazalarning f-tipi, n-atfazalar yoki (fo+f1)-atfazalar ham deb ataladi. ular mitoxondriyalarda, xloroplastlarning tilakoidlarida, bakteriya-larning membranalarida joylashgan bo'ladi. bunday fermentlar murakkab tuzilgan subbirliklardan tashkil topgan bulib, n+ ni aktiv transportini ta'minlab beradi. f1 sintezni katalizlashi bilan birga atfning gidroliziniyam amalga oshiradi, bu jarayonning funktsional faollashuvi adfning miqdori bilan belgilanib, adfning kupayishi bilan sintetaza faolligi yoki nofaolligi uchun kerakli atfazalar strukturasini shakllantiradi. fo gidrofob membranaga bog'liq strukturasini namoyon qiladi, membranada n+ va oligomitsinni bloklash uchun kanal hosil qilish …

Want to read more?

Download all 50 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moddalarning biomembranalar orqali tashilishi"

transport veshestv cherez membrani moddalarning biomembrana-lar orqali tashilishi dots. radjabova g.g. reja diffuziya va o'tkazuvchanlik. oddiy va osonlashgan diffuziya passiv va aktiv transport biomembranalar orqali ionlarning tashilishi turlari. ion kanallari va ionoforlar. tayanch so'zlar: diffuziya, o'tkazuvchanlik, singdi-ruvchanlik, oddiy va engillashgan diffuziya, aktiv transport, passiv transport, ion kanallari, ionoforlar. darsning maqsadi: moddalarning membrana orqali tashilishidagi asosiy xususiyatlarni o'rganishdan iborat. moddalarning biomembranalar orqali tashilishi - nega moddalarning membranalar orqali transporti juda muhim? u ta'minlaydi: ionlarning kontsentratsiyasi va rn muhitning kattaligini boshqaradi; oziq moddalarni etkazadi; toksik (zaharli) moddalarni organizm-dan ...

This file contains 50 pages in PPT format (2.0 MB). To download "moddalarning biomembranalar orqali tashilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: moddalarning biomembranalar orq… PPT 50 pages Free download Telegram