atomning tuzilishi

PPTX 21 pages 2.6 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

atmosfera- gidrosfera- biosfera geokimyosi atom va uning tuzilishi. izotoplar reja: 1. yadro va elektronlar. nuklonlar (proton, neytron).. 2. atom tuzilishida elektronlarning joylashishi. 3. elektronlar va ularning yadro atrofidagi harakati va boshqalar. 4. radioaktivlik va ularning tog` jinslari va madanlarning yoshini aniqlashdagi ahamiyati (kaliy-argon, rubidiy-strontsiy va b.q.lar). yadro va elektronlar. nuklonlar (proton, neytron). atom − molekulalarni tashkil qiluvchi eng kichik zarracha. u parchalanmaydi? atom yadro va qobiqdan tashkil topgan. atom qobig’ida (orbitalda) joylashgan manfiy zaryadlangan elektronlar soni yadroda joylashgan musbat zaryadlangan protonlar soniga teng. shuning uchun atom neytraldir. atom yadrosi−yadroda atomning asosiy massasi yig’ilgan bo’lib, uning tarkibida ko’p sonli elementar zarrachalar kashf qilingan. ulardan eng muhimlari proton (p) va neytron (n) dir. bu ikkala zarracha nuklon deyiladigan yadro zarrachasining ikki turli hil holati sifatida qaraladi. vodorod atomining yadrosidan boshqa barcha atomlarning yadrosi protonlar bilan neytronlardan tarkib topgan. protonlar bilan neytronlarni yadroda tutib turadigan kuch yadro kuchlari deyiladi.bu elementar zarrachalarning massasi va …

2 / 21

drosi hisoblanadi. p. barcha kimyoviy elementlar atomining yadrosi tarkibiga kiradi. yadrodagi p.lar soni kimyoviy elementning atom raqamini, yaʼni d. i. mendeleyev davriy sistemasitsags oʻrnini bildiradi. chunonchi, vodorod atomi yadrosi 1 ta p.dan tashkil topgan. p. — birlamchi kosmik nurlarning asosiy qismi. zaryadlangan zarralar tezlatkichlarida olingan p. dastalari yadro fizikasi va elementar zarralar fi-zikasida asosiy tajriba quroli hisoblanadi. radioaktivatsiya tahlilida, shuningdek, radioaktiv izotoplarni olishda p.dan foydalaniladi. tabiatda p.ga antizarra hisoblanuvchi antiproton ham mavjud. antiprotonning hamma zaryadlarining ishorasi p. zaryadlariga teskari boʻladi. p. haqidagi tasavvur 1910 yillarda barcha yadrolar vodorod atomi yadrosidan tuziladi, degan gipoteza tarzida yuzaga keldi. 1919—20 yillarda e. rezer-ford boshka elementlardan a-zarralar urib chiqargan vodorod yadrolarini tajribada kuzatdi va u 20-yillarda fanga "p." terminini kiritdi. elementlar tartib rakamlarining atom massalaridan kichikligi haqidagi masala .neytronning topilishi bilan 1932 yilda uzil-kesil hal qilindi.[1] neytronning kvark tuzilishi neytron ( lotincha neuter - na biri, na boshqasi) - elektr zaryadiga ega bo'lmagan og'ir …

3 / 21

n− β0+1 yadroda joylashgan, zaryadi +1, massasi 0. pozitroniy tuzilishi. elektron va pozitron umumiy massa markazi atrofida aylanadi . elektron− β0-1 (e0-1) manfiy zaryadlangan yadro atrofidagi orbital bo’ylab katta tezlikda harakatlanuvchi zarrachalar. massasi proton massasining 1/1838 qismiga yoki 0 ga teng. atom qobig’idagi elektronlar soni atom yadrosidagi protonlar soniga teng. protonlar soni =yadro zaryadi = elektronlar soni = elementning tartib nomeri bu bo’limda keltirilgan kimyoviy simvollar element atomini emas, uning yadrosini belgilaydi. pastki indeks yadro zaryadini (elementning tartib raqamiga mos keladi), yuqorigisi esa massa soni (a) ni ko’rsatadi. izotoplar − bitta elementning yadro zaryadlari bir xil, lekin massa sonlari turlicha bo’lgan atomlar turlaridir. izotoplarda protonlar soni bir xil, neytronlar soni har xil bo’ladi. izotoplar bir biridan massa sonlari bilan farq qiladi. masalan: h11; h21; h31 p =1;1;1 e= 1;1;1 n=0;1;2 izobarlar− yadro zaryadlari har xil, lekin proton va neytron yig’indisi bir xil, ya’ni massa soni bir xil bo’lgan atomlar turkumi. …

4 / 21

ing musbat zaryadlanganligi va d.i.mendeleevning kimyoviy elementlar jadvalidagi nomerini bildiradi. yadro zaryadi elektron qobiqni hosil qiluvchi elektronlarning manfiy zaryadi bilan neytrallanadi. uning hajmi yadronikidan yuz minglagan marta katta. shu bois atom va ionlar hajmi ularning elektron qobig`i, massasi esa aksincha yadro massasi bilan belgilanadi, ya'ni elektron massasi protonnikidan 1863 marta va neytronnikidan 1921 marta yengil. ayrim kimyoviy elementlarda yadrosidagi neytronlar soni har-xil bo`lishi mumkin. ushbu hol elementda turli atom massaga ega bo`lgan izotoplar mavjudligi bilan izohlanadi. izotoplar barqaror va radioaktiv bo`ladi. keyigisi o`z-o`zidan parchalanadi va α -, β -, ∂ radioaktiv nurlar chiqaradi. radioaktiv parchalanish qonuni no=nt* eλtyoki nt= no * e-λt tarzida ifodalanadi, bu erda no radioaktiv elementning dastlabki davrdagi nt –keyingi davrlaridagi yadrolarining soni t, λ –parchalanish konstantasi, e –natural logarifm asosidir. radioaktiv yadroga ega n manba radiatsion faolligi(a) a = n *λ ga teng va uning birligi bekkerel (bk), 1bk = 1 *s-1,ya'ni 1 sekunddagi parchalanish bilan …

5 / 21

m va ionlar - asoslar deb sanaladi. shu bois yuqoridagi elementlar ionlashuvi potentsiallarini o`zgarishi an'anasiga qarab davriy sistemanning vertikal ustunlarida pastdan yuqoriga qarab elementlarning kislotalik xususiyati ortib boradi. elementning kislotali – ishqoriy miqdoriy ko`rinishini in/ri, kattalikda izohlash mumkin, bu erda in –ionlashish potentsiali, ri–ion radiusidir. ushbu nisbat kattalashishi bilan elementning kislotalilik xususiyalari kuchayadi. suvli aralashmalar uchun kartlej potentsiali (ion potentsiali)wi/ri, bu erda wi – ion valentligi, ri – uning radiusi. ushbu potentsialning o`sishi bilan ionlarning kislotalilik xususiyalari kuchayadi. atom tuzilishida elektronlarning joylashishi. atom murakkab tuzilishga ega. uning tashqi elektron qobiqlarining tuzilishini o’rganish shuni ko’rsatdiki, elektron yadro atrofida juda katta tezlik bilan harakat qilar ekan. u shu harakati davomida yadroni o’rab turgan fazoning istalgan joyida bo’lishi mumkin. atomdagi elektronning biror vaqt oralig’idagi yadroga nisbatan holatini nuqta bilan belgilasak, bunday nuqtalar elektronning harakati natijasida atom atrofida juda ko’p bo’ladi. natijada minglab nuqtalardan iborat elektron buluti hosil bo’ladi. elektron bulutining zichligi yadrodan uzoqlashgan …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atomning tuzilishi"

atmosfera- gidrosfera- biosfera geokimyosi atom va uning tuzilishi. izotoplar reja: 1. yadro va elektronlar. nuklonlar (proton, neytron).. 2. atom tuzilishida elektronlarning joylashishi. 3. elektronlar va ularning yadro atrofidagi harakati va boshqalar. 4. radioaktivlik va ularning tog` jinslari va madanlarning yoshini aniqlashdagi ahamiyati (kaliy-argon, rubidiy-strontsiy va b.q.lar). yadro va elektronlar. nuklonlar (proton, neytron). atom − molekulalarni tashkil qiluvchi eng kichik zarracha. u parchalanmaydi? atom yadro va qobiqdan tashkil topgan. atom qobig’ida (orbitalda) joylashgan manfiy zaryadlangan elektronlar soni yadroda joylashgan musbat zaryadlangan protonlar soniga teng. shuning uchun atom neytraldir. atom yadrosi−yadroda atomning asosiy massasi yig’ilgan bo’lib, uning tarkib...

This file contains 21 pages in PPTX format (2.6 MB). To download "atomning tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: atomning tuzilishi PPTX 21 pages Free download Telegram