atom, molekula tuzilishi va yadro kimyosi

DOC 138,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1705221170.doc atom, molekula tuzilishi va yadro kimyosi har qanday moddaning fizik-kimyoviy va biologik xossasi uning tarkibidagi atomlar majmuasi, ularning oʻzaro birikishi hamda joylashishi tartibiga va boshqalarga bogʻliq. umuman olganda molekulalarning tabiati shuningdek, ularning biologik jarayonlardagi ishtirok etishining oʻziga xosligi, ularning tarkibi va tuzilishi orqali belgilanadi. atom - doimiy harakatda boʻlgan elementar zarrachalar yigʻindisidan iborat boʻlgan murakkab mikrosistemalardir. atom tarkib jihatidan musbat zaryadlangan yadro va manfiy zaryadlangan elektronlar qavatidan iborat boʻlib, uning yadrosi asosan musbat zaryadlangan proton va zaryadsiz neytronlardan iborat boʻladi. proton va neytron birgalikda nuklonlar (yadro tarkibini tashkil qiluvchilar ma’nosini anglatadi) deyiladi. elektronlar juda kichik zaryad qiymatiga ega boʻladi. proton zaryadi qiymati elektron zaryadiga miqdor jihatidan teng boʻlib, teskari ishoraga egadir. 1913 yilda mozli yadro zaryadi atomlarning tartib raqamiga tengligini aniqladi va uni z harfi bilan belgilashni taklif etdi. element atom yadrosidagi protonlar soni - p, atomning massasi esa ar bilan belgilanadi. ar = z + n; p = …

tdagi elektronning energiyasini belgilaydi, uning qiymatlari n=1,2,3…orbital kvant soni –l orbitallarning, elektron bulutlarning shakillarini ifodalash uchun kiritilgan. uning qiymati l= 0 – (n-1), 0-s, 1-p, 2-d, 3-f mos ravishda grek harflari bilan belgilanadi. bosh kvant soni - n 1 2 3 4 orbital kvant soni - l 0 0; 1 0; 1; 2 0; 1; 2; 3 orbitalning (elektron bulutning) belgilani-shi s s s s p d f magnit kvant soni ml - orbitallarning fazoviy oriyentatsiyasini xarakterlaydi. u orbital kvant soniga bogʻliq boʻladi. m l= l,0,-l; va / qiymatiga toʻgʻri keladigan orbitallar sonini koʻrsatadi. o ʻz navbatida l mos keladigan orbitallar soni 2l + 1 ga teng boʻladi. spin kvant soni (ms) boshqa kvant sonlarga bogʻliq boʻlmay elektronning oʻz oʻqi atrofidagi aylanma harakatini belgilaydi va +1/2 yoki -1/2 qiymatlarga ega boʻladi. qobiqlarning elektron bilan toʻlib borishi pauli prinsipi, xund va klechkovskiy qoidalariga asosida tushuntiriladi. pauli prinsipiga koʻra bitta atom tarkibida …

gi element hosil boʻlishiga olib keladigan jarayonlar yadro reaksiyalari deyiladi. yadro reaksiyalari tibbiyotda, kimyo hamda texnika sohalarida keng qoʻllaniladi. radioaktivlikdan foydalanib davolash va tashxislash jarayonlari oʻtkaziladi. masalan, 60co izotopi gamm a nurlari manbai boʻlgani uchun saraton kasalligini davolashda qoʻllaniladi. jarrohlikda asboblarni sterillashda, nishonlangan atomlar usuli bilan dorilarning organizmga ta’sirini oʻrganishda qoʻllaniladi. 31t va 14c nishonlangan atomlar sifatida koʻpgina organik reaksiyalar mexanizmini aniqlashga imkon bergan. nishonlangan atomlar tibbiyotda, biologiyada, qishloq xoʻjaligida, sanoatning koʻpgina yoʻnalishlarida qoʻllaniladi. radioaktivlik biror kimyoviy elementning boshqa elementga aylanishidir, bu jarayon nurlanish va elementar zarrachalar hosil boʻlishi bilan boradi. kimyoviy elementlarning radioaktivligi ularning yadrosi beqarorligi bilan belgilanadi. bunda ma’lum miqdorda kvant energiyasi - nur taraladi va energiyasi pastroq boʻlgan holatga oʻtadi. hozirgi kungacha radioaktiv nurlanishning bir qancha turlari ma’lum: 1. alfa nurlanishda α-zarracha - bu geliy atomining yadrosi bilan bir xil zarracha ajralib chiqadi. geliy atomining yadrosi ikkita proton va ikkita neytronga ega. 2. beta nurlanishda β zarrachalar …

adi. massa soni esa oʻzgarmaydi: 5. gamma nurlarnish (γ) - bu fotonlar oqimidir. u yuqori energiyali nur turi boʻlib, beqaror yadroning zarrachalari qayta guruhlanib, barqarorroq, energiyasi pastroq izotop hosil boʻlishida ajralib chiqadi. gamma nurlarini chiqaruvchi manbalar kam. ammo koʻpchilik alfa va beta nurlanish vaqtida gamma nurlar ham ajraladi, ular rentgen nurlariga oʻxshash boʻlib, kuchli oʻtish (singish) xususiyatlariga ega. rentgenologiyada eng koʻp ishlatiladigan gamma nurini beruvchi izotop - bu texnetsiy (tc). γ -zarracha 0,1m qalinlikdagi toʻsiqlardan oʻta oladi. koʻpgina radioaktiv elementlar bir-birlari bilan oʻzaro genetik bogʻlangan. ularni bir qator tartib raqami boyicha joylansa, har biri oʻzidan oldingisining radioaktiv parchalanishidan hosil boʻladi deb aytish mumkin. ushbu qatorlar 81 va undan ortiq tartib raqamli ogʻir metallarning tabiiy radioaktivligini oʻrganish natijasida kelib chiqqan. masalan, uran radioaktiv qatori: yadro reaksiyalari yordamida radioaktiv xususiyati bor izotoplar (radioaktiv izotoplar) olinadi. ularning barchasi beqaror va radioaktiv parchalanish natijasida boshqa elementlarning izotoplariga aylanadi. koʻpgina d-elementlar ana shu yoʻl bilan …

tarkibiga kirgan porfirin ix halqasini sintezlashda bevosita glitsin ishtirok etadi. shu sababli odam organizmiga oʻzida 157n saqlagan glitsin kiritilishi uning ma’lum bir qismini gem sintezida ishtirok etishi hisobiga porfirin tarkibiga kirishiga sabab boʻladi. natijada bir oy davomida porfirin halqasi tarkibida saqlangan azot 15 izotopining miqdori ortib boradi. keyin 2,5 oy davomida esa bu miqdor oʻzgarmay saqlanadi va shundan soʻng kamaya boshlaydi. bu hodisa yordamida eritrotsitning oʻrtacha yashash davri uch oyga yaqin ekani aniqlangan. patogen bakteriyalar, masalan salmonella, ichak tayoqchalari sababchi boʻladigan ovqatdan zaharlanishlar sogʻliqni saqlashda asosiy muammolardan boʻlib qolgan. ichak tayoqchalari mol goʻshti, meva sharbati, salat, don mahsulotlaridan o‘tib kasalliklarga olib keladi. nurlantirish texnologiyasi tibbiy anjomlarni sterillashtirishga o‘xshaydi. kobalt granulalari zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan stellajlarga oʻrnatilgan trubkalarga joylashtiriladi. qator stellajlar orqali gamma-nurlar oʻtkazilganda, bakteriyalar halok boʻladi. bunday ishlov berilgan oziq-ovqat eskirmasligi va zararsizligini xoʻrandalar bilishlari va ogoh bolishlari shart, chunki nur oʻtkazilgan oziq-ovqat radioaktiv nur bilan ta’sirlashmaydi. ovqat orqali oʻtayotgan gamma …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"atom, molekula tuzilishi va yadro kimyosi" haqida

1705221170.doc atom, molekula tuzilishi va yadro kimyosi har qanday moddaning fizik-kimyoviy va biologik xossasi uning tarkibidagi atomlar majmuasi, ularning oʻzaro birikishi hamda joylashishi tartibiga va boshqalarga bogʻliq. umuman olganda molekulalarning tabiati shuningdek, ularning biologik jarayonlardagi ishtirok etishining oʻziga xosligi, ularning tarkibi va tuzilishi orqali belgilanadi. atom - doimiy harakatda boʻlgan elementar zarrachalar yigʻindisidan iborat boʻlgan murakkab mikrosistemalardir. atom tarkib jihatidan musbat zaryadlangan yadro va manfiy zaryadlangan elektronlar qavatidan iborat boʻlib, uning yadrosi asosan musbat zaryadlangan proton va zaryadsiz neytronlardan iborat boʻladi. proton va neytron birgalikda nuklonlar (yadro tarkibini tashkil qiluvchilar ma’nosini anglat...

DOC format, 138,5 KB. "atom, molekula tuzilishi va yadro kimyosi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: atom, molekula tuzilishi va yad… DOC Bepul yuklash Telegram