atom va yadro fizikasi

DOCX 19 pages 102.4 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 102.4 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

atom va yadro fizikasi reja: 1. atom tuzilishi nazariyasiga kirish 2. to’lqin-zarra dualizmi. lui-de-broyl gipotezasi. kvant mexanikasi haqida tushuncha 3. eletron spini. atom sistemasini xarakterlovchi kvant sonlari. pauli prinsipi 4. atom yadrosining tarkibi 5. yadroning bog’lanish va solishtirma bog’lanish energiyasi. yadro kuchlari 6. radioaktivlik hodisasi. radioaktiv yemirilish turlari va zaralari 7. yadro reaksiyalari 8. yadroviy nurlanishlar. yadroviy nurlanishlarni qayd qilish. tezlatgichlar 9. elementar zarralar haqida tushuncha. tabiatda fizik ta’sir turlari. kosmik nurlar fizika - asosiy tabiiy fanlarning biri bo’lib, u jonsiz tabiatning qonunlarini o’rganadi. tabiatda sodir bo’ladigan hodisa va jarayonlar ma’lum qonunlar asosida ro’y beradi. bu hodisalar va ularning qonuniyatlari orasidagi bog’lanishni o’rganish har bir fanning asosiy vazifasidir. fizika sohasiga asosan, jismlarning o’zaro ta’siri va ularning harakat qonunlari hamda elektromagnit va yorug’lik bilan bog’langan hodisalar, atom va uning yadrosini o’rganish kiradi. ammo fizika fanining aniq chegarasini hozirgi vaqtda ko’rsatish qiyin. chunki har bir yangi ochilgan va ochilayotgan kashfiyotlar – fizikaning …

2 / 19

. tajribada olingan natijalar jismlar atomlardan tashkil topgan degan nazari-yani tasdiqlay bordi. tajribalar kimyo-viy birikma hosil qilishda bir moddaning zarralari ikkinchi modda zarralari orasiga kirib, ular oʻzaro birlashadi va yangi birikma zarralarini hosil qiladi, degan xulosaga keltirdi. atom fizikasi nazariya-sining rivojlanishida dalton, fran-suz kimyogari j. l. prust, lomonosov va avogadroning ilmiy gipotezalari katta rol oʻynadi. avogadro bir xil temperatura va bosimdagi teng hajmli har xil gazlarda molekulalar soni oʻzaro teng degan fikrni aytdi. avogadroning bu qonuni har xil elementlarning a. ogirliklarini oʻzaro taqqoslash imkonini berdi. har bir moddaning gramm-molekulasida molekulalar soni bir xil, ya’ni jv0 = 61023 ga teng ekanligi ma’lum (qarang avo-gadro qonuni). avogadro soni ma’lum boʻlsa, har bir a.ning ogʻirligi gramm-molekula ogʻirligini avogadro soniga boʻlib topiladi. hatto 19-asr oxirlariga-cha a.ni boʻlinmas zarra deb qaraganlar. 1897 – 98 yillardan tomson (lord kel-vin) a. tarkibida elektronlar bor de-gan farazni aytdi. 1911 yi.aa rezerford a.ning planetar modelini yaratdi. a. – proton …

3 / 19

berdi. n. bor a. nazariyasini yaratishda faraz sifatida uchta postulat qabul qiladi.i postulat. elektron yadro atrofida aylanma harakat qilayotganda oʻz energi-yasini yoʻqotmaydi.ii postulat. elektron yadro atrofida faqat barqaror orbitalardagina aylani-shi mumkin.shpostulat. elektron energiyasi kat-ta boʻlgan barqaror orbitadan energiyasi kichik boʻlgan orbitaga oʻtganda ortiqcha energiyasini yorugʻlik nuri, kvant (fo-ton), ya’ni h v sifatida chiqaradi. bor nazariyasi faqat vodorod va vo-dorodga oʻxshagan atomlar uchungina yaroqlidir. biroq zaryadlari soni koʻp boʻlgan elementlarning kvant nazariyasi – kvant mexanikani yaratishda borning atom nazariyasi boshlangʻich qadam boʻlib xizmat qildi. kvant mexanika n. bor, v. geyzenberg, l. de-broyl, m. born, a. p. dirak va boshqa tomonidan yaratildi.atom fizikasi fizikaning yangi boʻlimi boʻlib, yangi kashfiyotlar bilan boyib bormoqda. atom fizikasining asosiy boʻlimlari – atom nazariyasi, atom (optik) spektro-skopiya, rentgen spektroskopiyasi, radio-spektroskopiya, lazer spektroskopiyasi, atom va ion toʻqnashishlari fizikasidan iborat. atomning barcha holat harakte-ristikalarini mukammal aniqlash atom fizikasining eng muhim vazifasidir. bunda atom energiyasi qiymatlari – energiya satqi, harakat …

4 / 19

rakteristikalari haqidagi ma’lumotlar kvant elektro-nika qurilmalari uchun katta ahamiyatga egadir. atom va ionlar toʻqnashganda ularning ionlashishi, uygʻonishi, qayta zaryadlanishi haqidagi bilimlar plazma fizikasida muhim oʻrin tutadi. atomlar energiya sathlarining tuzilishini bilish astrofizika uchun juda zarur. shunday qilib, atom fizikasi tabiat fanlari bilan chambarchas bogʻliqdir. atom haqida atom fizikasi yaratgan tasavvur dunyoni bilish uchun ham ahamiyatga ega. turli moddalarning turgʻunligi, yerdagi oddiy temperatura va bo-simda kimyoviy elementlarning boshqa elementlarga aylanmasligi atomning "turgʻunligi"ga bogʻliq. tashqi sharoit oʻzgarganda atom xossalari va holatining oʻzgara olishi, atomning "plastik" boʻlishi elementar zarralardan birining ikkinchisiga aylanishi yoʻllarini koʻrsatib berib, murakkab tizimlarning paydo boʻlishi sabablarini ochadi. shu kunlarda atom fizikasi modda tuzilishi haqidagi tasavvurlarni kengaytiruvchi alohida fanga aylanib qoldi. modda tuzilishi nazariyasi ancha murakkab boʻlib, fizi-kaning deyarli barcha yutuqlari va hozirgi zamon matematik apparatning qudratiga 767tayangan. soʻnggi yillarda atom spektro-skopiyasining plazma diagnostikasiga, astrofizik tadqiqotlarga, gazli la-zerlar spektroskopiyasi va boshqa sohalarga tatbiqi ancha rivoj topdi. ammo bu masalalarni yoritish …

5 / 19

oshiriladigan maxsus tajribalar orqali o’rganiladi. tajribalarda olingan xulosalar u yoki bu fizik hodisaning, jarayonning qonuniyatlarini ochishga yordam beradi. fizik o’lchashlar, fizik kattaliklar: fizikada aniq o’lchashlar asosiy rol o’ynaydi. bu o’lchashlarda fizik kattaliklar aniqlanadi. fizik kattaliklarga misollar sifatida kuch, tezlik, tezlanish va boshqa kattaliklarni keltirish mumkin. fizik kattaliklar jismning xossasini yoki fizik jarayonning xarakteristikasini ifoda etadilar va ularni aniq miqdoriy tomondan o’lchash mumkin. fizik kattaliklarni o’lchaganda ularni birlik deb qabul qilingan kattalikka nisbatan solishtirib, miqdoriy belgilanadi. fizikadagi barcha ilmiy ishlarda fizik kattaliklarni aniq o’lchash tajribaning asosiy qismi hisoblanadi. fizik qonunlar: barcha hodisalar va jarayonlar o’zaro bir-biri bilan bog’langan holda sodir bo’ladi. kuzatish va tajriba yo’li bilan bu bog’lanishlar qonuniyatlari aniqlanadi va ulardan umumiy xarakterga ega bo’lgan qonuniyatlar fizik qonunlarni tashqil etadi. har bir fizik hodisa tekshirilganda bu fizik qonunlar asos qilib olinadi. hozirgi zamon atom fanining, texnikaning va energetikaning ulkan yutuqlari – atom va yadro fizikasining intensiv rivoshlanishi natijasidir. hozirgi zamon …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atom va yadro fizikasi"

atom va yadro fizikasi reja: 1. atom tuzilishi nazariyasiga kirish 2. to’lqin-zarra dualizmi. lui-de-broyl gipotezasi. kvant mexanikasi haqida tushuncha 3. eletron spini. atom sistemasini xarakterlovchi kvant sonlari. pauli prinsipi 4. atom yadrosining tarkibi 5. yadroning bog’lanish va solishtirma bog’lanish energiyasi. yadro kuchlari 6. radioaktivlik hodisasi. radioaktiv yemirilish turlari va zaralari 7. yadro reaksiyalari 8. yadroviy nurlanishlar. yadroviy nurlanishlarni qayd qilish. tezlatgichlar 9. elementar zarralar haqida tushuncha. tabiatda fizik ta’sir turlari. kosmik nurlar fizika - asosiy tabiiy fanlarning biri bo’lib, u jonsiz tabiatning qonunlarini o’rganadi. tabiatda sodir bo’ladigan hodisa va jarayonlar ma’lum qonunlar asosida ro’y beradi. bu hodisalar va ularning qonuniyatl...

This file contains 19 pages in DOCX format (102.4 KB). To download "atom va yadro fizikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: atom va yadro fizikasi DOCX 19 pages Free download Telegram