nurlanish usuli bilan issiqlik almashinuvi

PPTX 20 pages 112.9 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 112.9 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

15-mavzu:nurlanish usuli bilan issiqlik almashinuvi. plank, vin, stefan-boltsman, kirxgof, lambert qonunlari 15-mavzu:nurlanish usuli bilan issiqlik almashinuvi. plank, vin, stefan-boltsman, kirxgof, lambert qonunlari reja: 1. nurlanish usuli bilan issiqlik almashinuvi. 2. plank, vin, stefan-boltsman, kirxgof, lambert qonunlari. nurli issiqlik almashish issiqlik texnikasining yuqori temperaturalar sohasida, nurli issiqlik almashish o‘zining jadalligi bilan boshqa issiqlik almashinuv usullaridan ustun turadi. shuning uchun yuqori temperaturalarda ishlaydigan agregatlarni yaratishda, nurli issiqlik almashishidan yuqori darajada foydalanishni e’tiborga olish lozim. bu avvalo, qozon qurilmalariga, sanoat pechlariga taalluqlidir. qurilish materiallari korxonalarida, tsement, ohak, shamot va boshqa meteriallarni ishlab chiqarishda bunday pechlar keng qo‘llanilmoqda. issiqlik bir jismdan ikkinchisiga nur orqali uzatilish jarayoni nurli issiqlik almashinuvi deyiladi. issiqlik nurlarining tarqalishi bu jism ichki energiyasining elektromagnit to‘lqin energiyasiga aylanishidir. temperaturasi absolyut noldan farqli bo‘lgan hamma jismlar nur tarqatadi. nurlanish energiyasi asosan nur tarqatayotgan jismning fizik xossalari va temperaturasiga bog‘liqdir. elektromagnit to‘lqinlar bir-biridan to‘lqin uzunligi yoki tebranish chastotasi bilan farqlanadi. agar to‘lqin uzunligi …

2 / 20

ng nurlanish spektrlari yaxlit (tutash) bo‘ladi. ba’zi jismlar uzlukli spektrli, ya’ni faqat muayyan to‘lqin uzunliklar oralig‘ida energiya nurlantiradi. ularga qizdirilgan gazlar va bug‘lar kiradi. nur chiqarayotgan jismning faqat temperaturasi va optik xossalari bilan aniqlanadigan nurlanish issiqlik nurlanishi deyiladi. jismga yutilgan issiqlik nurlari atom va molekulalarning tartibsiz issiqlik harakat energiyasiga aylanadi va jismning temperaturasini oshiradi. issiqlik nurlanishini tavsiflaydigan asosiy kattaliklarga quyidagilar kiradi: nuriy oqim q, nurlanish zichligi e va nurlanish jadalligi (oqimning spektral zichligi) j. vaqt birligi ichida, to‘lqin uzunligi  dan +d bo‘lgan oraliqda mos bo‘lgan nurlanish energiyasiga oqimning monoxromatik nurlanishi q deyiladi. spektrning 0 dan  gacha oraliqdagi to‘lqin uzunliklariga mos bo‘lgan barcha nurlanishga integral yoki nuriy oqim q deyiladi. jismning yuza birligidan barcha yo‘nalishlar bo‘yicha nurlanayotgan nurli oqimga jismning integral nurlanish zichligi deyiladi. e=dq/df (15.1) nurlanayotgan jismning barcha yuzasi bo‘yicha tarqalayotgan nurli oqim: to‘lqin uzunligining cheksiz kichik orlag‘ida traqalayotgan oqim zichligini, shu oraliq kattaligiga nisbati oqimning spektral zichligi …

3 / 20

ism o‘ziga tushgan barcha nuriy energiyani qaytaradi. agar qaytarish geometrik optika qonunlariga bo‘ysunsa, u holda jismning sirti ko‘zgu sirt deyiladi. agar jismdan nur diffuzion qaytsa, (lot.diffusio–tarqalish, oqish), bunday jismga absolyut oq jism deyiladi. agar d=1 bo‘lsa, (ya’ni a=r=0), u holda jism o‘ziga tushayotgan nurlarning hammasini o‘tkazib yuboradi va absolyut tiniq (shaffof), ya’ni diatermik jism deyiladi. tabiatda absolyut qora, oq va tiniq jismlar bo‘lmaydi. neft qurumi, qor va muz o‘zining xossalari jihatidan absolyut qora jismga yaqin turadi. ularning yutilish koeffitsienti a=0,90,96. metallarning silliqlangan sirti uchun r=0,97 ga teng. bir va ikki atomli gazlarning hammasini diatermik (d1) jismlar deb hisoblash mumkin. uch atomli va ko‘p atomli gazlar, ularning aksincha issiqlik energiyasini yutadi va chiqaradi. havo ham deyarli shaffof muhit hisoblanadi, lekin uning tarkibida suv bug‘lari bo‘lsa, uning shaffofligi keskin kamayadi. real jismlar oz yoki ko‘p darajada qora, ko‘zgusimon va tiniq bo‘ladi. spektral yutish xususiyati tushayotgan nurlanishning to‘lqin uzunligiga bog‘liq bo‘lmagan jismlar kul …

4 / 20

1=0,37410-15vtm2; c2=1,438810-2 mk – plank doimiylari; e – natural logarifm asosi. nurlanish jadalligini to‘lqin uzunligi va temperatura bo‘yicha plank qonuniga asosan taqsimlanishi 15.2-rasmda tasvirlangan. 15.2-rasm. absolyut qora jismning nurlanish jadalligini to‘lqin uzunligi va temperaturaga bog‘liqligi vin qonuni. 15.2-rasmdan ko‘rinib turibdiki, jismning temperaturasi orttirilsa, uning nur tarqatish jadalligining maksimumi qisqa to‘lqin tomonga siljiydi. bu qonuniyatni v. vin 1893 yili taklif etgan va uning matematik ifodasini bergan: max=0,0028989/t yoki tmax=v=2,89810-3mk (15.6) bu v.vinning siljish qonuni deyiladi. siljish qonuniga muvofiq jismlar nur ko‘rinishida tarqatadigan elektromagnit to‘lqinlarning jadalligi har xil temperaturada turlicha bo‘ladi. masalan, elektr isitkichning temperaturasi t=1100 k bo‘lganda, u max=310-6m bo‘lgan to‘lqin uzunlikdagi nurni tarqatadi, uning spektri asosan infraqizil nurdan iborat bo‘ladi. quyosh (t=5500 k) nuri to‘lqin spektrini olsak, undagi to‘lqin uzunlik max=510-7m ga to‘g‘ri keladi. bu to‘lqin uzunlik spektrning ko‘zga ko‘rinadigan qismiga to‘g‘ri keladi. stefan-boltsman qonuni. tajriba natijalari asosida i. stefan (1879 yili) quyidagi qonuniyatni aniqladi: absolyut qora jismning nurlanish xususiyati …

5 / 20

qora jismning nurlanish xususiyati. jismning nur chiqarish (nurlanish) xususiyatining yutish xususiyatiga nisbati jismning tabiatiga bog‘liq emas va bir xil temperaturadagi barcha jismlar uchun bir xil bo‘lib, shu temperaturadagi absolyut qora jismning nurlanish xususiyatiga teng. (15.10) tenglamadan ko‘rinib turibdiki, kul rang jismning yutilish koeffitsienti qanchalik katta bo‘lsa, u shunchalik ko‘p nurlanadi. yutilish koeffitsienti birdan kichik (0<a<1) bo‘lgani sababli, bir xil temperaturada kul rang jismning nurlanish xususiyati e, absolyut qora jismning nurlanish xususiyatidan kichik bo‘ladi. kirxgof qonunidan, (15.10) va (15.9) tenglamalardan ko‘rinib turibdiki, kul rang jismning qoralik darajasi son jihatdan uning yutish xususiyatiga teng: a= (15.11)  kattalik o‘zgarmas bo‘lgani uchun, kul rang jismning yutish xususiyati to‘lqin uzunligiga va temperaturaga bog‘liq emas. lambert qonuni jism sochayotgan nurlanish energiyasi fazoda har xil jadallik bilan tarqaladi. nurlanish jadalligini yo‘nalishga bog‘liqligini belgilaydigan qonunga lambert qonuni deb aytiladi. lambert qonuniga asosan, absolyut qora jism sirtidan turli yo‘nalishlar bo‘yicha nurlanayotgan energiya miqdori, berilgan yo‘nalish va jism sirtiga …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nurlanish usuli bilan issiqlik almashinuvi"

15-mavzu:nurlanish usuli bilan issiqlik almashinuvi. plank, vin, stefan-boltsman, kirxgof, lambert qonunlari 15-mavzu:nurlanish usuli bilan issiqlik almashinuvi. plank, vin, stefan-boltsman, kirxgof, lambert qonunlari reja: 1. nurlanish usuli bilan issiqlik almashinuvi. 2. plank, vin, stefan-boltsman, kirxgof, lambert qonunlari. nurli issiqlik almashish issiqlik texnikasining yuqori temperaturalar sohasida, nurli issiqlik almashish o‘zining jadalligi bilan boshqa issiqlik almashinuv usullaridan ustun turadi. shuning uchun yuqori temperaturalarda ishlaydigan agregatlarni yaratishda, nurli issiqlik almashishidan yuqori darajada foydalanishni e’tiborga olish lozim. bu avvalo, qozon qurilmalariga, sanoat pechlariga taalluqlidir. qurilish materiallari korxonalarida, tsement, ohak, shamot va bos...

This file contains 20 pages in PPTX format (112.9 KB). To download "nurlanish usuli bilan issiqlik almashinuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: nurlanish usuli bilan issiqlik … PPTX 20 pages Free download Telegram