ayruvfiziologiyasi

PPTX 19 pages 4.4 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.4 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

prezentatsiya powerpoint reja: 1. ayruv jarayonlarining ahamiyati. 2. buyraklar va uning vazifasi. 3. siydik xosil bo’lish jarayoni. 4. siydik chiqarish. siydik ajralishini boshqarilishi. 5. terining ayruv jarayonidagi ahamiyati. ayruv fiziologiyasi. inson hayot faoliyati davomida juda ko'plab modda almashinuvi mahsulotlari hosil bo'ladi. bu mahsulotlar hujayralar tomonidan foydalanilmaydi va albatta tashqariga chiqarib yuborilishi kerak. bundan tashqari organizm turli zararli moddalardan, yot moddalardan, dorivor moddalardan, organik moddalardan, ortiqcha suv va tuzlardan holis bo'lishi kerak. inson chiqaruv jarayonlarida buyraklar, o'pka, teri, hazm tizimi, jigarlar ishtirok etadi. chiqaruv a'zolarining asosiy vazifasi organizm ichki muhiti doimiyligini saqlashdan iborat. chiqaruv a'zolari bir-biri bilan uzviy bog'langan bo'lib, birining faoliyati buzilishi boshqasini faoliyatiga ta'sir etadi. 1. ayruv jarayonlarining ahamiyati. tashqi nafas (tashqi muhit bilan o'pka alveolalari orasida havo almashinuvi); o'pkada gazlar almashinuvi (o'pka alveolalari bilan kichik qon aylanish doirasi o'rtasida gaz almashinuvi); gazlarning qonda tashilishi; qon bilan to'qima orasida gazlar almashinuvi; to'qima nafasi (hujayra mitoxondriyalaridagi biologik oksidlanish). 2. odam …

2 / 19

ajmi kichrayadi. tashqi nafas. nafas olish faol jarayon bo'lib, bir qancha qarshiliklarni yengishga yo'naltirilgan. nafas olishda, ko'tarilgan ko'krak qafasining og'irligi, tashqi qovurg'alararo muskullar, diafragma, ko'krak qafasi elastiklik qarshiliklari, to'qimalarning qovushqoqligi, qorin bo'shlig'idagi bosim, o'pkaning elastik qarshiligi, nafas yo'llarining aerodinamik qarshiliklarni yengishga to'g'ri keladi. nafas olish jarayonida ko'krak qafasi hajmi uchta - vertikal, sagital va frontal yo'lnalishlarda kengayadi. shu vaqtda diafragma yassilashib, pastga tushadi. nafas muskullariga - asosan ko'ndalang targ'il - skelet muskullari va diafragma kiradi. ular boshqa skelet muskullaridan o'zlarining nihoyatda ahamiyatli ekanligi bilan farq qiladi, chunki nafas muskullari butun hayot davomida ritmik qisqarib turishi kerak. ikki turdagi asosiy va qo'shimcha (yoki yordamchi) nafas muskullari tafovut qilinadi. tinch holatda bo'lganda sog'lom odamning nafas olishini diafragma va tashqi qovurg'alararo va tog'aylararo muskullar ta'minlaydi. 3. nafas olish va chiqarish mexanishi. diafragma ham ko'ndalang targ'il muskuldan tashkil topgan bo'lib, muskullari qisqarishi hisobiga u gumbaz holatidan yassi holatga o'tadi (1,5 sm gacha pastga tushadi) …

3 / 19

kullari ishtirok etadi. bularga: ichki qovurg'alararo muskullar, qorin muskullari (qiyshiq, ko'ndalang va to'g'ri) qo'shimcha nafas chiqarish muskullariga yana umurtqani bukuvchi muskullar ham kiradi. o'pka hajmi va sig'imlari. o'rta yoshli odam tinch turganda 500 ml (300 dan 800) gacha havoni nafasga oladi. bu o'pkaning nafas olish hajmi deyiladi. odam 500 ml nafas havosi ustiga yana qo'shimcha 1500 ml gacha havo olishi mumkin. ushbu hajm nafas olishning qo'shimcha hajmi yoki qo’shimcha havo deb ataladi. tinch nafas olib chiqargandan so'ng, chuqur nafas chiqarish orqali, yana qariyib 1500 ml havoni chiqarish mumkin. bu hajm nafas chiqarishning qo'shimcha hajmi deyiladi. chuqur maksimal nafas chiqargandan so'ng ham o'pkada yana 1000-1500 ml miqdorda havo qoladi, bu qoldiq hajmi deyiladi. o'pkaga siga olishi mumkin bo'lgan maksimal havo o'pkaning umumiy si gim i deyiladi. bu kursatkich 6500 ml(1500+5000 - 6000ml) soldits xgajm va o’ts yigindisidan iborat. 4. o’pkalarni sig’imlari va xajmlari. o’pkalarni ventilyatsiyasi. nafas havosi, nafas olish va nafas …

4 / 19

chuqurligi va miqdoriga bog'liq. katta yoshdagi odam tinch turganida minutiga 16-20 marta nafas oladi. insonda nafas olish nafas chiqarishga qaraganda qisqaroq bo'lib: 1 : 1,3 nisbatni tashkil qiladi. o'pka ventilyasiyasini keng tarqalgan va ko'proq ma'lumot beradigan ko'rsatkichi - o'pkaning minutlik hajmi bo'lib, erkaklarda tinch turganda 6 -10 l/min ni tashkil qiladi va jismoniy ish bajarganda bu ko'rsatkich 30 dan 100 l/min gacha ortishi mumkin. nafas olganda atmosfera havosi alveolalarga bosimlar farqi hisobiga konvektsiya yo'li bilan kiradi. inson o'pkasi - bronxlari, traxeyadan alveolalargacha 23 marta bo'linadi. buning natijasida ularning ko'ndalang kesimi yuzasi 4500 marta ortadi. bu esa alveolalardan kichik qon aylanishi doirasi tomirlariga gazlarning diffuziyayo'li bilan o'tishiga qulaylik yaratadi. odam atmosfera havosidan nafas oladi, uning tarkibida 20,94% o2, 0,03% co2, 79,03% azot bor. nafas chiqargandagi havo tarkibida 16% o2, 4,5% co2, 79,5% azot bor. alveolyar havoda 14% o2, 55% co2, 80,5% azot bor. nafas olgandagi, chiqargandagi va alveolyar havolarning tarkibi. 5. …

5 / 19

b ataladi. shunday qilib, nafas havosi (500 ml), qo‘shimcha havo (1500 ml) va rezerv havo (1500 ml) lar yigindisi o‘pkaning tiriklik sigimi deb ataladi. bu erkaklarda o‘rtacha 3500 ml, ayollarda 3000 ml bo’ladi. jismoniy mehnat, jismoniy tarbiya va sport bilan muntazam shug‘ullanuvchi, chiniqqan odamlarda o‘pkaning tiriklik sigimi ortib, 4500 ml ga yetadi. aksincha, jismonan ojiz, jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanmaydigan odamlarda o‘pkaning tiriklik sigimi yuqorida ko‘rsatilgan normadan (3500 ml dan) kam bo’ishi mumkin. o‘pkalar tiriklik sig’imini kam yoki ko‘p bo’lishiga qarab, odamning jismonan chiniqqanligi yoki chiniqmaganligiga baho berish mumkin. bolaning yoshi ortishi bilan o‘pkaning havo sigimi ortib boradi. masalan, yangi tug’ilgan bolalar o'pkasining havo sig’imi 200 ml, 1 yoshda 800 ml, 5 yoshda 1100 ml, 7 yoshda o‘g‘il bolalarda 1400 ml, qizlarda 1200 ml, 9 yoshda o‘g‘il bolalarda 1700 ml, qizlarda 1450 ml, 11 yoshda o‘g‘il bolalarda 2100 ml, qizlarda 1800 ml, 15-16 yoshda o‘g‘il bolalarda 2500 ml, qizlarda 2100 ml …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ayruvfiziologiyasi"

prezentatsiya powerpoint reja: 1. ayruv jarayonlarining ahamiyati. 2. buyraklar va uning vazifasi. 3. siydik xosil bo’lish jarayoni. 4. siydik chiqarish. siydik ajralishini boshqarilishi. 5. terining ayruv jarayonidagi ahamiyati. ayruv fiziologiyasi. inson hayot faoliyati davomida juda ko'plab modda almashinuvi mahsulotlari hosil bo'ladi. bu mahsulotlar hujayralar tomonidan foydalanilmaydi va albatta tashqariga chiqarib yuborilishi kerak. bundan tashqari organizm turli zararli moddalardan, yot moddalardan, dorivor moddalardan, organik moddalardan, ortiqcha suv va tuzlardan holis bo'lishi kerak. inson chiqaruv jarayonlarida buyraklar, o'pka, teri, hazm tizimi, jigarlar ishtirok etadi. chiqaruv a'zolarining asosiy vazifasi organizm ichki muhiti doimiyligini saqlashdan iborat. chiqaruv a'zola...

This file contains 19 pages in PPTX format (4.4 MB). To download "ayruvfiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ayruvfiziologiyasi PPTX 19 pages Free download Telegram