naafas

DOC 1 стр. 50,0 КБ Бесплатная загрузка

1 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 50,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 1

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 1

nafas – murakkab jarayonlar yig'indisi bo'lib, organizmni kislorod bilan ta'minlab karbonat angidridini chiqarishdan iborat. barcha tirik mavjudotlar hayot faoliyati davomida energiya sarflab turadi. energiya esa energiyaga boy moddalarning fermentativ parchalanishi natijasida hosil bo'ladi. sarflangan energiya o'rnini to'ldirib turish kerak. bu esa murakkab jarayon, biologik oksidlanish hisobiga sodir bo'ladi va energiya ajralishi bilan kechadi. oksidlanish jarayonida kislorod ishtirok etsa - aerob, kislorodsiz ketsa-anaerob nafas olish deb ataladi. barcha umurtqali hayvonlar uchun xos holat aerob nafas olishdir. bu jarayon hujayralar mitoxondriyalarida kechadi. inson va o'pka tipida nafas oluvchi hayvonlarda nafas quyidagi jarayonlarni o'z ichiga oladi: 1. tashqi nafas (tashqi muhit bilan o'pka alveolalari orasida havo almashinuvi); 2. o'pkada gazlar almashinuvi (o'pka alveolalari bilan kichik qon aylanish doirasi o'rtasida gaz almashinuvi); 3. gazlarning qonda tashilishi; 4. qon bilan to'qima orasida gazlar almashinuvi; 5 to'qima nafasi (hujayra mitoxondriyalaridagi biologik oksidlanish). tashqi nafas. nafas muskullari va o'pka veptilyatsiyasi (havo almashinuvi) ko'krak qafasi hajmining ritmik, bir …

2 / 1

lik qarshiliklari, to'qimalarning qovushqoqligi, qorin bo'shlig'idagi bosim, o'pkaning elastik qarshiligi, nafas yo'llarining aerodinamik qarshiliklarni engishga to'g'ri keladi. nafas olish jarayonida ko'krak qafasi hajmi uchta-vertikal, sagital va frontal yo'lnalishlarda kengayadi. shu vaqtda diafragma yassilashib, pastga tushadi. nafas muskullariga asosan ko'ndalang targ'il skelet muskullari va diafragma kiradi. ular boshqa skelet muskullaridan o'zlarining nihoyatda ahamiyatli ekanligi bilan farq qiladi, chunki nafas muskullari butun hayot davomida ritmik qisqarib turishi kerak. ikki turdagi asosiy va qo'shimcha (yoki yordamchi) nafas muskullari tafovut qilinadi. tinch holatda bo'lganda sog'lom odamning nafas olishini diafragma va tashqi qobirg'alararo va tog'aylararo muskullar ta'minlaydi. diafragma ham ko'ndalang targ'il muskuldan tashkil topgan bo'lib, muskullari qisqarishi hisobiga u gumbaz holatidan yassi holatga o'tadi ( 1,5 sm gacha pastga tushadi) va qorin bo'shlig'i a'zolarini pastga va yon taraflarga siljitadi, natijada ko'krak bo'shlig'i vertikal yo'nalishda kattalashadi. chuqur nafas olganda yoki tez-tez nafas olganda qo'shimcha nafas muskullari ham ishtirok etadi. bularga qobirg'alarni ko'taruvchi: narvonsimon, katta va kichik …

3 / 1

afasi seroz parda-plevra bilan o'ralgan. plevrani parietal va vistseral varaqlari bo'lib, ularning oralig'ida seroz suyuqlik mavjud. suyuqlik tarkibi bo'yicha limfa suyuqligiga o'xshash. plevra bo'shlig'ida bosim atmosfera bosimidan past bo'ladi. buni quyidagi tajribada kuzatish mumkin. buning uchun rezina naychalar orqali «u» simon shisha nayga simob to'ldirilib, rezina naycha orqali ignaga ulab plevra bo'shlig'iga kiritiladi. monometrning ko'rsatkichi, bosimlar farqi hisobiga, plevra bo'shlig'i tomon ulangan qismi ko'tariladi. bu esa bo'shliqdagi bosim atmosfera bosimidan past ekanligini ko'rsatadi. tinch nafas olgan paytda u erdagi bosim - 6 mm simob ustunigacha pasayadi. oddiy nafas chiqarganda esa plevra bo'shlig'idagi bosim atmosfera bosimidan - 3 mm sim.ustuniga kam. chuqur nafas olganda bu erdagi bosimlar farqi 20 mm sim ust.ga teng. oddiy holatlarda plevra bo'shlig'ida havo bo'lmaydi. agar plevra varaqlarining bir butunligi buzilib, u erga havo kirib qolsa, plevra bo'shlig'idagi bosim atmosfera bosimi bilan tenglashib qoladi, bu holatni plevmotoraks deyiladi. natijada o'pka bujmayib qoladi, uning nafas olish vaqtida kengayishi …

4 / 1

evra bo'shlig'ida bosimning manfiy bo'lishiga asosiy sabab, bu o'pka to'qimasining elastik tortishish kuchi va plevra pardalarining havoni so'rish hususiyatiga ega ekanligi. nafas olish va chiqarish vaqtida ko'krak qafasi bo'shlig'i kengayib kichrayib turadi. shunga monand ravishda o'pka ham passiv ravishda kengayib, kichrayib harakat qiladi. bunday harakatlarni donders modelida o'rganish mumkin. donders modeli tubiga rezina parda qoplangan shisha idishdan iborat. idishning yuqori qismi berkitilgan bo'lib uning o'rtasidan shisha nay o'tkazilgan. unchalik katta bo'lmagan hayvondan (kalamush, quyon yoki mushukcha) qirqib olingan o'pka traxeya, bronxlari bilan birgalikda shisha idishchaga o'rnatiladi. idish ichidagi bosim monometr orqali o'lchanishi mumkin. idishning rezina pardali tubi pastga tortilsa, idish hajmi kattalashadi, ichidagi bosim atmosfera bosimidan past bo'lib qoladi, o'pka to'qimasi cho'zilib, ichiga atmosfera havosi kiradi. rezina parda tubi qo'yib yuborilsa, avvalgi joyiga qaytadi. idish hajmi kichrayadi; o'pka to'qimasi elastik xossalari tufayli siqiladi, ichidagi bosim ko'tarilib, havo o'pkadan tashqariga chiqadi. o'pka to'qimasining elastik tortish kuchi. o'pka to'qimasining elastik tortish kuchi …

5 / 1

hlaydi. bosim pasayishi inspirator muskullarning qisqarishiga va nafas yo'llarining qarshiligiga bog'liq. agarda havo yo'llari berk bo'lsa, kuchli nafas olishga harakat qilinganda bosim - 70 mm sim. ust.gacha pasayishi mumkin. nafas chiqarganda alveolalarda bosim atmosfera bosimidan yuqoriroq bo'ladi. nafas yo'llari to'siq bo'lib, kuchli nafas chiqarishga harakat qilinganda bosim 100 mm sim. ust.gacha ortishi mumkin. o'pka hajmi va sig'imlari. o'rta yoshli odam tinch turganda 500 ml (300 dan 800) gacha havoni nafasga oladi. bu o'pkaning nafas olish hajmi deyiladi. odam 500 ml nafas havosi ustiga yana qo'shimcha 3000 ml gacha havo olishi mumkin. ushbu hajm nafas olishning qo'shimcha hajmi deb ataladi. tinch nafas olib chiqargandan so'ng, chuqur nafas chiqarish orqali, yana qariyib 1500 ml havoni chiqarish mumkin. bu hajm nafas chiqarishning qo'shimcha hajmi deyiladi. chuqur maksimal nafas chiqargandan so'ng ham o'pkada yana 1000-1500 ml miqdorda havo qoladi, bu qoldiq hajmi deyiladi. ikki tomonlama ochiq pnevmotoraksdan keyin ham o'pkada minimal miqdorda havo qoladi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 1 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "naafas"

nafas – murakkab jarayonlar yig'indisi bo'lib, organizmni kislorod bilan ta'minlab karbonat angidridini chiqarishdan iborat. barcha tirik mavjudotlar hayot faoliyati davomida energiya sarflab turadi. energiya esa energiyaga boy moddalarning fermentativ parchalanishi natijasida hosil bo'ladi. sarflangan energiya o'rnini to'ldirib turish kerak. bu esa murakkab jarayon, biologik oksidlanish hisobiga sodir bo'ladi va energiya ajralishi bilan kechadi. oksidlanish jarayonida kislorod ishtirok etsa - aerob, kislorodsiz ketsa-anaerob nafas olish deb ataladi. barcha umurtqali hayvonlar uchun xos holat aerob nafas olishdir. bu jarayon hujayralar mitoxondriyalarida kechadi. inson va o'pka tipida nafas oluvchi hayvonlarda nafas quyidagi jarayonlarni o'z ichiga oladi: 1. tashqi nafas (tashqi muhit bila...

Этот файл содержит 1 стр. в формате DOC (50,0 КБ). Чтобы скачать "naafas", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: naafas DOC 1 стр. Бесплатная загрузка Telegram