oqiziqlarni o’rganish

PPTX 12 pages 1.4 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

tiqxmmi milliy tadqiqot universiteti huzuridagi qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “irrigatsiya va melioratsiya” kafedrasi “quruqlik gidrologiyasi” fanidan 11-ma’ruza mashg’uloti mavzu: suv oqimi oqiziqlari va cho’kindilarini o’rganish. tiqxmmi milliy tadqiqot universiteti huzuridagi qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “irrigatsiya va melioratsiya” kafedrasi “quruqlik gidrologiyasi” fanidan 3,3-ma’ruza mashg’uloti mavzu: suv oqimi oqiziqlari va cho’kindilarini o’rganish. reja: 1. oqiziqlarni o’rganishning maqsad va vazifalari. 2. oqiziqlarning hosil bo’lishi va unga ta’sir etuvchi omillar. 3. oqiziqlarni ifodalash usullari. daryo oqiziqlarini o‘rganish katta ilmiy va amaliy ahamiyatga ega. ularni o‘rganish natijasida to‘plangan ma’lumotlardan xalq xo‘jaligining juda ko‘p tarmoqlari va yo‘nalishlarida foydalaniladi. bu yo‘nalishlarga quyidagilarni kiritish mumkin: - gidrotexnik inshootlar, suv omborlari, geslar, kanallar va ko‘priklarni loyihalash, qurish va ulardan samarali foydalanish; - daryolar havzalarida kechadigan suv eroziyasi jarayonlari qonuniyatlarini o‘rganish; - daryo havzasida melioratsiya ishlarini reja asosida amalga oshirish; - daryolarda suv transporti harakatini doimiy ta’minlash; - suv havzalari ixtiologiyasi va gidrobiologiyasi maqsadlari uchun o‘rganish. oqiziqlar rejimini …

2 / 12

kemalar qatnovi uchun yaroqli holga keltirish, albatta, olimlarning ishtiroksiz bo‘lmagan. sultonbent suv ombori daryo oqiziqlari deb suv oqimi bilan birgalikda harakatlanadigan va o‘zan hamda qayir yotqiziqlarini hosil qiluvchi qattiq zarrachalarga aytiladi. daryo oqiziqlari suv to‘plash havzasi yuzasidan va daryo tizimi o‘zanlaridan bo‘ladigan yuvilish hisobiga, boshqacha qilib aytganda, suv eroziyasi natijasida hosil bo‘ladi. suv eroziyasi mahsulotlari daryolarni oqiziqlar bilan ta’minlab turuvchi asosiy omildir. u yonbag‘ir va o‘zan eroziyasiga bo‘linadi. yonbag‘ir eroziyasi daryolar o‘zaniga kelib qo‘shiladigan yuza suvlar ta’sirida yer yuzasining yuvilishi bo‘lib, u yuza yuvilish va chuqurlik bo‘yicha yuvilish ko‘rinishlarida uchraydi. chuqurlik bo‘yicha yuvilishni o‘pirilish va jarliklar hosil bo‘lishi bosqichiga o‘tishi jarlik eroziyasi ni keltirib chiqaradi. daryo oqiziqlarining hosil bo‘lishida tabiiy va ximiyaviy yemirilishlarning ham roli katta. tabiiy yemirilish havo haroratining tebranishi bilan bog‘liqdir. quyosh radiatsiyasining miqdoriga bog‘liq holda tog‘ jinslari kengayishi yoki torayishi mumkin. ma’lumki, turli jinslarning kengayish koeffitsientlari turlichadir. mana shu holat tog‘ jinslarida yoriqlar hosil bo‘lishiga, darz ketishiga …

3 / 12

g og‘irlik kuchi, suv, shamol, muzliklar ta’sirida yonbag‘irlarda siljishiga, harakatga kelishiga denudatsiya jarayoni deyiladi. tog‘ qoyalarining qulashi, ko‘chki ketishi, yonbag‘irlarning surilishi kabi hodisalar denudatsiyaning ayrim ko‘rinishlaridir. yuqorida aytilgan jarayonlarning hammasi daryo oqiziqlari uchun mahsulot tayyorlaydi. havzaga yoqqan atmosfera yog‘inlari, erigan qor va muzlik suvlari ana shu mahsulotlarning bir qismini oqizib, daryoga keltirib quyadi. daryoga keltirib quyilgan mahsulotlarning daryo suvi bilan birgalikda olib ketilishi tranzit deyiladi. tabiiy, asosan relef sharoitlarining o‘zgarishi tufayli suvning oqish tezligi kamayishi natijasida oqiziqlarning cho‘kib, yotqiziqlar hosil qilishi akkumulyatsiya deb ataladi. olimlar tomonidan amalga oshirilgan tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, daryo oqiziqlarining asosiy qismi (80-90%) daryo havzasida bo‘ladigan yuvilishlar hisobiga hosil bo‘lar ekan. shu sababli havzaning quyidagi tabiiygeografik va antropogen omillari oqiziqlar hosil bo‘lishida asosiy o‘rin tutadi: havzaning iqlim sharoiti, geologik tuzilishi, relefi, tuproq va o‘simlik qoplami, inson xo‘jalik faoliyati. iqlimiy omillar - atmosfera yog‘inlari, uning miqdori, qor yoki yomg‘ir ko‘rinishida yog‘ishi, davomliligi, yog‘ish jadalligi kabilar daryolardagi loyqa oqiziqlarning hosil …

4 / 12

lari ham yuvilish jarayoniga faol ta’sir ko‘rsatadi. daryo oqiziqlari o‘zandagi harakat tartibiga ko‘ra muallaq va o‘zan tubi oqiziqlariga bo‘linadi. oqiziqlarni bunday ikki guruhga ajratish shartlidir. chunki suvning oqish tezligi o‘zgarishiga hamda oqiziqlar oqimini tashkil etgan zarrachalar o‘lchamidiametriga bog‘liq holda ular suvda muallaq holda va, aksincha, o‘zan tubida yumalab (sudralib) harakatlanishi mumkin. oqiziqlarni ikki guruhga ajratish gidrotexnik inshootlarni loyihalash bilan bog‘liq bo‘lgan masalalarini yechishda qulaylik yaratadi. muallaq oqiziqlarning massasi kichik bo‘lgani uchun ular daryoning quyilish joyigacha tranzit holda yetib boradi. o‘zan tubi oqiziqlari esa suvning oqish tezligi kamayishi bilan suv ostiga cho‘kib, o‘zan shaklini o‘zgartiradi. oqiziqlarni miqdoriy ifodalash uchun quyidagi tushunchalar qabul qilingan: - oqiziqlar sarfi; - oqiziqlar oqimi (hajmi); - oqiziqlar moduli yoki yuvilish moduli; - o‘rtacha loyqalik; - oqiziqlarning o‘rtacha kattaligi (diametri). e’tiboringiz uchun rahmat image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 12

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oqiziqlarni o’rganish"

tiqxmmi milliy tadqiqot universiteti huzuridagi qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “irrigatsiya va melioratsiya” kafedrasi “quruqlik gidrologiyasi” fanidan 11-ma’ruza mashg’uloti mavzu: suv oqimi oqiziqlari va cho’kindilarini o’rganish. tiqxmmi milliy tadqiqot universiteti huzuridagi qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “irrigatsiya va melioratsiya” kafedrasi “quruqlik gidrologiyasi” fanidan 3,3-ma’ruza mashg’uloti mavzu: suv oqimi oqiziqlari va cho’kindilarini o’rganish. reja: 1. oqiziqlarni o’rganishning maqsad va vazifalari. 2. oqiziqlarning hosil bo’lishi va unga ta’sir etuvchi omillar. 3. oqiziqlarni ifodalash usullari. daryo oqiziqlarini o‘rganish katta ilmiy va amaliy ahamiyatga ega. ularni o‘rganish natijasida to‘plangan ma’lumotlardan xalq xo‘jaligini...

This file contains 12 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "oqiziqlarni o’rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: oqiziqlarni o’rganish PPTX 12 pages Free download Telegram