o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari

DOCX 22 pages 2.4 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

2-mavzu. o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari reja 1. davlatchilik tushunchasi. o‘zbek davlatchiligi va uning tarixiy bosqichlari. mamlakatimiz erki va ozodligi uchun kurashgan qahramon shaxslar: shiroq, spitamen, jaloliddin manguberdi va boshqalar. 2. amir temur – buyuk davlat arbobi va sarkarda. temuriylar hukmronligi davrida ilm-fan va madaniyat taraqqiyoti. 3. o‘rta osiyoning xonliklarga bo‘linib ketishi, uning sabab va oqibatlari. 4. turkiston rossiya imperiyasi mustamlakachiligi davrida. milliy ozodlik harakatlari. mustamlaka boshqaruv tartiboti va uning mohiyati. fidoyi jadid ma’rifatparvarlarining faoliyati va ularning o‘lka maʼrifiy va madaniy hayotida tutgan o‘rni. 5. sovet hukmronligi davrida o‘zbekistonning markazga ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy qaramligi va uning oqibatlari. sovetlarning qatag‘on-zo‘ravonlik siyosati va uning mohiyati 1. davlatchilik tushunchasi. o‘zbek davlatchiligi va uning tarixiy bosqichlari. mamlakatimiz erki va ozodligi uchun kurashgan qahramon shaxslar: shiroq, spitamen, jaloliddin manguberdi va boshqalar. davlatchilik tushunchasi davlat tushunchasidan biroz kengroq tushunchadir. xususan, turli xil boshqaruv institutlari ko‘rinishidagi davlatchilik davlat suverinitetisiz ham mavjud bo‘lishi mumkin[footnoteref:1]. [1: o'zbek davlatchiligi tarixi. …

2 / 22

lashtirish tamoyillaridan foydalanish maqsadga muvofiqligini asoslagan. miloddan avvalgi 4-ming yillikda mesopotamiyada, mil. avvalga 4-ming yillik oxirlarida misrda ilk davlatlar paydo bo’ldi. o’zbekiston tarixiga doir voqea va hodisalarning tahliliga yangicha yondashish tufayli markaziy osiyoda, jumladan, o‘zbekiston hududida dastlabki davlatlarining tashkil topishiga uch ming yil bo’ldi, degan ilmiy xulosaga kelish mumkin. ma’lumki, tarixda sivilizatsiyaviy davrlashtirish ham mavjud. sivilizatsiya – lotin tilida fuqarolikka, davlatga taalluqli degan ma’noni anglatadi. markaziy osiyo xalqlari tarixi birinchi marta akademik v.v.bartold tomonidan davrlashtirilgan. qadimgi davrlar tarixi “musulmonchilikkacha bo‘lgan davr”, “mo‘g‘ullargacha bo‘lgan davr”, “mo‘g‘ullar davri”, “temuriylar davri” kabi davrlashtirilgan[footnoteref:2]. v.v.bartoldning o‘rta osiyo xalqlari tarixini davrlashtirishdagi ushbu qarashlari mavjud yozma manbalarga asoslangan edi, undan keyingi yillarda olib borilgan tadqiqotlar natijasida bu davrlashtirish ma’qul emasligi aniqlangan. bu borada v.v.struve qadimgi sharq manbalariga asoslangan holda o‘rta osiyoda musulmon davrigacha ham “quldorlik bo‘lganligini asoslab bergan”[footnoteref:3]. s.p.tolstov ham musulmonchilikkacha bo‘lgan davrlarda bu o‘lkada “quldorlik bo‘lganligini e’tirof etadi”[footnoteref:4]. [2: bartold v.v. istoriya kulturnoy jizni turkistana. …

3 / 22

jamiyati tarixini beshta ijtimoiy-iqtisodiy formatsiyaga bo‘lib o‘rganish an’anaga aylangan. [5: tolstov s.p. drevniy xorezm. – m., 1948. – s. 341; tolstov s.p. raboti xorezmskoy arxeologoetnograficheskoy ekspeditsii an sssr v 1949-1953 gg. // trudi xaee. t.2. – m., 1958. – s. 149-168] a.toynbi yer yuzida insoniyat 26 ta sivilizatsiyani boshidan o‘tkazganligini ta’kidlaydi[footnoteref:6]. ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda o‘rta asrlar davrida o‘rta osiyo mutafakkirlarining jahon xalqlarining madaniy, ilmiy hayotida tutgan o‘rnini inobatga olib, jahon tarixida “musulmon renessansi davri” g‘oyasi paydo bo‘ldi[footnoteref:7]. amerikalik olim s.xantington ham xx asr 90-yillardagi siyosiy o‘zgarishlarga sivilizatsiyaviy yondashgan holda dunyo hamjamiyatini g‘arb, lotin amerikasi, afrika, islom, xitoy, hinduizm, pravoslav, buddizm va yaponiya kabi 9 ta (ayrim hollarda 8 ta sivilizatsiyaga bo‘lgan: anglosakson, yevroosiyo, xitoy, islom, hind, afrika, lotin amerikasi, yevropa) sivilizatsiyaga bo‘lgan. [6: toynbi a.j. postijenie istorii. – m., progress, 1991. – 736 s.; sorokin p.a. chelovek. tsivilizatsiya. obshestvo; [obsh. red., sost. i predisl., s. 5-24, a. yu. …

4 / 22

tganlarini ham qayd etib o‘tadi. a.boqiyev bronza davrini “qadimgi baqtriya sivilizatsiyasi”, rossiyalik olimlar v.m. masson va v.i. sarianidi “qadimgi marg‘iyona sivilizatsiyasi”, amerikalik professor k.lamberg-karlovski va o‘zbek arxeologi sh.shaydullayev “oks sivilizatsiyasi”, italiyalik professor m.tosi va o‘zbek arxeologi t.shirinov o‘z asarlarida “turon sivilizatsiyasi” iboralarini ishlatganlar. mil. avv. 1-ming yillikning boshlarida markaziy osiyoning nisbatan rivojlangan viloyatlarida ilk davlat birlashmalari paydo bo’la boshlaydi. qishloqlar kengayib shaharlarga aylanib borar ekan, bu shaharlar eng qadimgi viloyatlar va davlat uyushmalarining ma’muriy markazi bo’la boradi. avestodagi ma’lumotlar, gerodot va gekatey asrlari (katta xorazm), shuningdek, ktesiyning, qadimgi baktriya podsholigi haqidagi ma’lumotlari markaziy osiyoda ilk davlat uyushmalarining uchun asos bo’lib xizmat qiladi. tadqiqotchilar bu davlatlarining shakllanish jarayonini ahamoniylargacha bo’lgan davrda deb hisoblaydilar va mil. av. ix-vii asrlar deb belgilaydilar. katta xorazm davlati tarkibiga amudaryoning quyi oqimidagi shimoliy yerlar, murg‘ob vohasi va parfiya hududlari, baqtriya davlati tarkibiga esa hozirgi surxondaryo, tojikistonning amudaryoga yaqin yerlari va shimoliy afg‘oniston hududlari, sug‘diyona – zarafshon …

5 / 22

bilan sparangiz va ayrim massagetlarni asir olishganda, or-nomusga chiday olmagan sparangiz o‘zini o‘ldirgan. to‘maris o‘g‘lining halokatidan esankirab qolmay, o‘z xalqining manfaatini o‘ylab, kir ii dan massagetlar yurtidan chiqib ketishini so‘raydi. biroq forslar shohi rad javobini bergach, ikki o‘rtada ayovsiz jang bo‘lgan. gerodot massagetlar va forslar o‘rtasidagi jang tafsilotlarini o‘z asarida quyidagicha tasvirlaydi: “mening bilishimcha, bu jang varvarlar o‘rtasidagi barcha janglardan ham dahshatli bo‘lgan. avval har ikkala qo‘shin bir-birini uzoq masofadan turib, kamondan o‘qqa tutdilar. kamon o‘qlari tugagach, ular nayza va qilich bilan kurashdilar. jang uzoq vaqt davom etdi. ko‘p qon to‘kildi. nihoyat, massagetlar g‘alaba qozondilar. fors qo‘shinlarining asosiy qismi, jumladan, kir ii ham jang maydonida halok bo‘lgan. u to‘liq 29 yil shohlik qilgan edi. kir ii ning jasadi topilgach, malika (to‘maris)ning buyrug‘i bilan uning kesilgan boshi inson qoni bilan to‘lg‘azilgan meshga solingan”. yunon tarixchisi va notigʻi poliyen (mil. ii asr) ning 8 kitobdan iborat “harbiy hiylalar” („strategmalar“) asarida yozilishicha, sak …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari"

2-mavzu. o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari reja 1. davlatchilik tushunchasi. o‘zbek davlatchiligi va uning tarixiy bosqichlari. mamlakatimiz erki va ozodligi uchun kurashgan qahramon shaxslar: shiroq, spitamen, jaloliddin manguberdi va boshqalar. 2. amir temur – buyuk davlat arbobi va sarkarda. temuriylar hukmronligi davrida ilm-fan va madaniyat taraqqiyoti. 3. o‘rta osiyoning xonliklarga bo‘linib ketishi, uning sabab va oqibatlari. 4. turkiston rossiya imperiyasi mustamlakachiligi davrida. milliy ozodlik harakatlari. mustamlaka boshqaruv tartiboti va uning mohiyati. fidoyi jadid ma’rifatparvarlarining faoliyati va ularning o‘lka maʼrifiy va madaniy hayotida tutgan o‘rni. 5. sovet hukmronligi davrida o‘zbekistonning markazga ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy qaramligi va...

This file contains 22 pages in DOCX format (2.4 MB). To download "o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonda mustaqillik g‘oya… DOCX 22 pages Free download Telegram