o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari

PPT 35 стр. 11,8 МБ Бесплатная загрузка

35 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 11,8 МБ

Тип файла PPT

Страницы 35

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 35

rossiya pri nikolae ii (1896-1917) 2-3-mavzu. o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari reja turkiston rossiya imperiyasi mustamlakachiligi davrida. milliy ozodlik harakatlari. mustamlaka boshqaruv tartiboti va uning mohiyati. fidoyi jadid ma’rifatparvarlarining faoliyati va ularning o‘lka maʼrifiy va madaniy hayotida tutgan o‘rni. sovet hukmronligi davrida o‘zbekistonning markazga ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy qaramligi va uning oqibatlari. sovetlarning qatag‘on-zo‘ravonlik siyosati va uning mohiyati. turkiy xalqlar yashaydigan bepoyon hududlarni bosib olish rossiya podshohlarining azaliy orzusi bo‘lib, bu boradagi amaliy harakat ivan grozniy zamonidan boshlangan edi. u qozon (1552), ashtarxon (1556), sibir (1581–1590) xonliklarini bosib oladi va endi o‘zbek xonliklari to‘g‘risida ma’lumotlar to‘plashga kirishadi. shu maqsadda, 1558–1559-yillarda antoni jenkinson boshliq elchilarni buxoroga yuborilib, josuslik ma’lumotlari to‘plangani tarixdan ma’lum. rossiya hukumati xvii asr davomida 9 marta elchi yuborib, buxoro va xiva xonliklarining iqtisodiy va harbiy ahvolini o‘rganadi. chingizxon ota tomonidan qiyot, ona tomonidan qo'ng'irot urug'iga mansub edi. beruniy, ulug' o'zbek shoiri ogahiylar o'z asarlarida o'zlarining qiyot urug'idan ekanligini ta'kidlagan. …

2 / 35

qlar (o'zbeklar, qozoq, uyg'ur, tatar, boshqird, turkman, turk, qashqay, ozarbayjon, no'g'ay, ko'ko'g'uz (gagao'g'uz), qumiq, no'g'ay, oltoyliklar, chuvash, yoqut, qirim tatarlari, turva, qirg'iz, qoraqalpoq, tuvalik, shors, bulg'or, qorachoy, hakas, qoraim va boshqalar) 150 mln. atrofida. mo'g'ul tillilar (xalxa, buryat, kuntayji) – 1,5 mln. atrofida. nisbat 1:10. shundan ham ushbu buyuk imperiya qaysi inson resurslariga suyanganligini anglash mumkin. akademik boris vladimirtsov 1929 yili “sravnitelnaya grammatika mongolskogo pismennogo yazika i xalxaskogo narechiya” asarida ilmiy asoslangan faktlarga tayanib, chingizxon tilini turk tili, deydi. xulagu xon askarini arab davlatlarida “turon qo'shini”, deb atashgan. mashhur sayyoh marko poloning tasdiqlashicha, pekinning nomini “xonbaliq”qa o'zgartirib, xitoyda hukmronlik qilgan chingizxonning nevarasi qublayxon, turkcha, ya'ni eski o'zbek tilida gapirgan. hozirgi rossiya, xitoy, fors, hind, kavkaz, sharqiy evropa va boshqa hududlardagi chingizxon tiklagan ulkan imperiyada mo'g'ul tili emas, o'zbek (turkiy) tili hukmron edi. chingizxon avlodi o'zbekxon esa o'zbek elining ajdodi. uning imperiyasi hozirgi rossiyaning deyarli barcha erlarini qamrab olgan edi. asrlar …

3 / 35

shning nabirasi, jaloliddinning oʻgʻli) asos solgan), qrim xonligi (1441), no‘g‘ay o‘rdasi (mang‘it yurti – 1440), ashtarxon (1459), qozoq xonligi (1465) ajralib chiqqan. o‘zbekxon (1313-1341) qozon xonligi 1438-yilda sobiq volga bulg‘oriyasi hududida tashkil topgan. birinchi xon ulug‘ muhammad (1438-1445) vafotidan keyin xonlik zaiflashdi. 1487-yilda moskva qo‘shinlari qozonni egallab, xonni asirga oldilar. xv-xvi asrlar oxirida xonlik amalda moskvaning vassaliga aylandi. lekin xvi asrning 30-yillarda qozon taxtini qrim xonlari sulolasi vakili safo keray (1510-1549) egallagan. qozon va hojitarxon xonliklari sviyajsk orolidagi qal’a 4 haftada qurilgan. 1552-yil - qozonga qarshi yangi yurish bo‘lib rus armiyasining soni 150 ming nafar qozon himoyachilari soni 30 ming nafar kishi bo‘lgan. qamal paytida 150 ta toʻpdan foydalanilgan. 1552-yil 2-oktabrda ruslar devorlarni yorib, shaharga bostirib kirishdi. yodgor muhammadxon (1552-yil mart-oktabr oylarida qozon xoni bo‘lgan. astraxan xoni qosim ii (1520-1532) ning o‘g‘li) asirga olindi. qozon va astraxan xonliklari xonlikning poytaxti hozirgi astraxan shahridan 12 km uzoqlikda, volga daryosining shimoliy qirg‘og‘ida …

4 / 35

uning janubdagi qo‘shnisi ashtarxonni egallashni maqsad qildi. xonlikning egallanishi unga butun volga bo‘yi ustidan nazoratni o‘rnatish va kaspiy dengiziga to‘g‘ridan-to‘g‘ri chiqish imkoniyatini taqdim etar edi. astraxanga yuborilgan moskva elchilari xon yamg‘urcha tarafidan hibsga olinishi yurish boshlashga bahona bo‘ldi. 1554-yilning bahorida knyaz pronskiy qo‘mondonligida volga bo‘ylab qo‘shin yuborildi. 29-iyun kuni qora orolda rus qo‘shinlari hamda yamg‘urcha o‘rtasida jang bo‘lib o‘tdi va unda ruslarning qo‘li baland keldi. ruslar astraxanni egalladi. taxtga esa ruslarning ittifoqchisi bo‘lgan taxt uchun kurashayotgan darvesh ali o‘tkazildi hamda rusga boj to‘lash majburiyatini oldi. yamg‘urcha esa usmonlilar turkiyasiga qochib ketdi. bu darvesh alining uchinchi bor taxtni egallashi edi. ammo oradan ikki yil o‘tgach ivan iv grozniy ashtarxon xonligini butunlay tugatishga bel bog‘ladi va iyun oyida yurish boshladi. no‘g‘ay o‘rdasi ichidagi fitnalar va ismoilxonning ivan iv nomidan darvish ali ustidan bergan shikoyati moskva va hojitarxon o‘rtasidagi munosabatlarning yomonlashishiga olib keldi. darvish alixonning o‘zi xiyonatda ayblangan. 1556-yil 2-iyunda ataman lyapun filimonov …

5 / 35

g‘li dinmuhammad foydasiga taxtdan voz kechadi. o‘z navbatida dinmuhammad ham safaviylar bilan jangda vafot etganidan so‘ng taxtga 1601-yilda ukasi boqimuhammad sulton o‘tiradi. shunday qilib, buxoro xonligi tarixida ashtarxoniylar yoki joniylar sulolasi nomi bilan tanilgan sulola hukmronligi davri boshlanadi. shuningdek, bu sulola to‘qay temuriylar sulolasi deb ham ataladi. sibir xonligi (yoki turon xonligi) (1468-1588 (1598))-sibirning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan turk-moʻgʻul qabilalari boshqargan tatar xonligi. shayboniylar va toybugʻiylar sulolasi aʼzolari xonlik ustidan hukmronlik qilish uchun tez-tez nizolashgan. bu raqobatdosh qabilalarning ikkalasi ham joʻji va uning beshinchi oʻgʻli shaybon (shibon) orqali toʻgʻridan-toʻgʻri chingizxonga borib taqaladi. xonlik hududi 1242-1502-yillarda oltin oʻrda nazoratiga oʻtgan. sibir xonligida turkiy sibir tatarlari, boshqirdlar va turli xil ural tillarida, jumladan, xanti, mansi va selkup tillarida soʻzlashuvchi etnik jihatdan xilma-xil aholi mavjud edi. sibir xonligi tarixda eng shimoliy musulmon davlat boʻlgan. uning 1582-yilda yermak timofeyevich tomonidan bosqinga uchrashi ruslar tomonidan sibirni bosib olishning boshlanishi edi. 1905-1914-yillardagi rossiya hududi nikolay i (1825-1855) …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 35 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari"

rossiya pri nikolae ii (1896-1917) 2-3-mavzu. o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari reja turkiston rossiya imperiyasi mustamlakachiligi davrida. milliy ozodlik harakatlari. mustamlaka boshqaruv tartiboti va uning mohiyati. fidoyi jadid ma’rifatparvarlarining faoliyati va ularning o‘lka maʼrifiy va madaniy hayotida tutgan o‘rni. sovet hukmronligi davrida o‘zbekistonning markazga ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy qaramligi va uning oqibatlari. sovetlarning qatag‘on-zo‘ravonlik siyosati va uning mohiyati. turkiy xalqlar yashaydigan bepoyon hududlarni bosib olish rossiya podshohlarining azaliy orzusi bo‘lib, bu boradagi amaliy harakat ivan grozniy zamonidan boshlangan edi. u qozon (1552), ashtarxon (1556), sibir (1581–1590) xonliklarini bosib oladi va endi o‘zbek xonliklari to...

Этот файл содержит 35 стр. в формате PPT (11,8 МБ). Чтобы скачать "o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbekistonda mustaqillik g‘oya… PPT 35 стр. Бесплатная загрузка Telegram