ogahiy lirik merosining badiiyat

DOCX 55 pages 81.4 KB Free download

55 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 81.4 KB

File type DOCX

Pages 55

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 55

mavzu: ogahiy ruboiylarining badiiyat kurs ishi reja: i. kirish. o'zbek adabiyotida ogahiy lirik merosining o'rni. ii. asosiy qism: 2.1 ogahiy — mohir shoir sifatida. 2.2. ogahiy ruboiylarining mavzu ko'lami. 2.3. shoir ruboiylarining janr xususiyatlari. 2.4. shoir mahorati haqida. iii. xulosa. o’zbek adabiyotida ogahiy lirik merosining o’rni respublikamizning birinchi prezidenti islom karimov aytganlaridek: “xorazm va xiva zaminida yashagan pahlavon mahmud, sulton vays, nosiriddin rabg’uziy, sulaymon boqirg’oniy, bahovaddin valad va uning buyuk farzandi jaloliddin rumiy, abul-qosim al-xorazmiy, ismoil jurjoniy, sirojiddin sakkokiy, munis, ogahiy, bayoniy, safo mug’anniy chokar, sheroziy, hojixon, bola baxshi kabi o’nlab va yuzlab allomalar, shoir va san’atkorlar nomini biz bugungi avlod vakillari cheksiz ehtirom bilan tilga olamiz va boshimizga ko’taramiz”.1 o’zbekiston istiqlolga erishgandan buyon barcha sohalar qatori adabiy merosni asrab - avaylash, tadqiq etish borasida ham keng ko’lamli ishlar olib borilmoqda. shoir, tarjimon , tarixchi muhammad rizo erniyozbek o’g’li ogahiy ijodi ham xalqimizning ulkan ma’naviy merosidir. ogahiy taxallusi bilan qalam …

2 / 55

lar yozdi, zullisonayn sifatida ikki tilda ijod qildi. shoirning lirik asarlari ikki to’plamda jamlangan va har ikkisi bizgacha yetib kelgan. ularning biri “bayozi mutafarriqai forsiy” (“forscha she’rlar to’plami”) deb nomlanib, mutaxassislar fikricha, shoirning talabalik yillari tuzilgan va u, nomlanishidan ma’lum bo’lganidek, shoirning fors tilida yozilgan she’rlarini o’z ichiga oladi. unda ko’proq chiqishdagi mumtoz shoirlarning she’rlari jamlangan bo’lib, ogahiy she’rlari soni 20 taga ham yetmaydi. muhammad rizoning , xususan, iste’dodli shoir va yirik tarixchi olim bo’lib kamol topishida munisning xizmatlari kattadir. munis o’z xonadonida va boshqa davralarda zamonasining yirik qalam ahli va fozillari ishtirokida muntazam o’tkaziladigan she’riyat yig’inlariga muhammad rizoni ham faol qatnashtirib davr adabiy va ilmiy hayotiga tortadi, undagi tug’ma qobiliyatning to’la namoyon bo’lishiga sharoit yaratadi.1 munisning ustodlik saboq ko’maklari muhammad rizoning tez orada davr qalam ahli qatoridan ko’rinarli o’rin olishga, ogahiy taxallusida iste’dodli ijodkor sifatida shuhrati orta borishiga olib keldi. ogahiyning saroyga tortilishi, davlat ishlariga jalb etilishi, xonlikda juda …

3 / 55

o’z ta’sirini ko’rsatganligini kuzatish mumkin. ogahiy nazm gulshanining 22 janrida ijod qilgan, 18 ming misradan ziyod durdona jamlagan, “ta’viz ul-oshiqin” devonini, 19 ta tarjima, 5 ta maxsus tarixiy asarini avlodlarga meros qilib qoldirgan. ogahiyning asosiy she’riy merosi ona tilida yozilgan bo’lib, “ta’viz ul-oshiqin” devonida to’plangan. “taviz ul-oshiqin” (“oshiqlar tumori”) deganidir. devon xiva xonlarining eng ziyoli va taraqqiyparvarlaridan (feruz) taxallusi bilan ajoyib she’rlar yozgan muhammad rahimxoni soniy-muhammad rahimxon ikkinchi saltanati davrida uning taklif va talabi bilan tuzilgan. ogahiy ushbu devonning “debocha” sida muhammad rahimxonning olim va fozillarga g’amxo’rligini alohida ta’kidlab, ogahiyga shu vaqtgacha yozgan barcha she’rlarini to’plab, devon tuzish, hatto unga maxsus “debocha” ham ilova qilishni topshirganligini qayd etadi. ogahiy devoni shu tariqa maydonga keldi. shoir uni nomlashda devondagi she’rlar mazmunidan kelib chiqdi. bundagi she’rlar, shoirning o’zi aytganidek “… barchasi dardi ish o’tining harorati bilan og’ushta (to’la) … edi … agar ishq va dard ahlining qo’lig’a tushsa , ta’ziz (tumor) yanglig’ …

4 / 55

axloqiy yuksakligi shoirona tasvirlanadi. mamlakat tinchligi , el-yurt farovonligi, millat kelajagi uchun qayg’urish, boshqa turdagi asarlari kabi she’rlarining ham asosiy mohiyatini tashkil etadi. ogahiy ijodida avtobiografik xarakterdagi she’rlar alohida o’rin tutadi. bunday manzumalarida shoir hayotining muayyan davriga oid voqea hodisalar tufayli tug’ilgan ruhiy kechinmalar tasvirlangan. shaxsiy hayoti bilan bog’liq jihatlar o’ziga xos tarzda yoritilgan. shoirning shaxsiy hayotida yuzaga kelgan bunday qiyinchiliklar ijodida ham muayyan darajada o’z aksini topadi. uning “qish”, “kasal”, “sovuq”, “yolg’iz” , “yig’larman” va boshqa she’rlari avtobiografik xarakterga ega bo’lib, ularda shoirning kasallik, yolg’izlik tufayli chekkan iztiroblari o’z aksini topgan. “qotting sovuq” nomli g’azalida buni ko’rish mumkin[footnoteref:2]1. [2: 1 t. matyoqubova. avlodlar ehtiromiga sazovor alloma shoir // til va adabiyot ta’limi. 2009, 3-son, 12-13-bet. ] ogahiy she’riyatida ijtimoiy hayot, o’z zamonasi haqidagi qarashlar ham muayyan darajada aks etgan. shoir ijodida hayot ziddiyatlari, adolatsizlik, tengsizlik haqida ham so’z yuritiladi. el-yurt osoyishtaligi, millat taqdiri uchun qayg’urish, muhtojlarga yordam berish, karam …

5 / 55

mumtoz adabiyotdagi bu an’anaviy mavzuni o’ziga xos tarzda yoritadi va rang-barang tashbehlar, ifoda usullari, timsollar vositasida ishq va u tufayli paydo bo’ladigan turli xil kechinmalarni mohirona yoritadi. shoir ishqiy mavzudagi she’rlarida tafakkur va xayolotning cheksiz imkoniyatlaridan foydalanib, oshiq va ma’shuqani mehr bilan tasvirlaydi. bunda oshiq muhabbatning oddiy farzandi sifatida o’z tirikligi, qismatini mahbuba mehri ehsoni , marhamatisiz tasavvur eta olmaydi. ba’zi o’rinlarda lirik qahramon xayolan o’z yori bilan so’zlashadi. yoriga maftunlikdan parishon bo’lgan ko’ngilning bunday suhbati she’rxon tomonidan tabiiydek qabul qilinadi: chu deding telba ko’ngling kimgadur shaydoyu oshufta, eshitkil, ey pari paykar, sangodur bu, sangodur bu. samoviy yuksaklikdagi ko’ngil intilishlaridan mamnun oshiqning ma’naviy-ruhiy olami nihoyatda go’zal. shuning uchun ham u ruhiy olamning sirli teranligi, mo’jizakor qudrati, ko’ngil telbalik ixtiyor etgani mahbuba tufayli ekanligini faxr bilan e’tirof etadi. shoir takrir san’ati vositasida “sangodur bu” jumlasini takror qo’llash orqali oshiqning yorga munosabatini bo’rttirib tasvirlaydi. shuningdek, takrir lirik “men” qiyofasini yorqinroq gavdalantirish , …

Want to read more?

Download all 55 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ogahiy lirik merosining badiiyat"

mavzu: ogahiy ruboiylarining badiiyat kurs ishi reja: i. kirish. o'zbek adabiyotida ogahiy lirik merosining o'rni. ii. asosiy qism: 2.1 ogahiy — mohir shoir sifatida. 2.2. ogahiy ruboiylarining mavzu ko'lami. 2.3. shoir ruboiylarining janr xususiyatlari. 2.4. shoir mahorati haqida. iii. xulosa. o’zbek adabiyotida ogahiy lirik merosining o’rni respublikamizning birinchi prezidenti islom karimov aytganlaridek: “xorazm va xiva zaminida yashagan pahlavon mahmud, sulton vays, nosiriddin rabg’uziy, sulaymon boqirg’oniy, bahovaddin valad va uning buyuk farzandi jaloliddin rumiy, abul-qosim al-xorazmiy, ismoil jurjoniy, sirojiddin sakkokiy, munis, ogahiy, bayoniy, safo mug’anniy chokar, sheroziy, hojixon, bola baxshi kabi o’nlab va yuzlab allomalar, shoir va san’atkorlar nomini biz bugungi avlod v...

This file contains 55 pages in DOCX format (81.4 KB). To download "ogahiy lirik merosining badiiyat", click the Telegram button on the left.

Tags: ogahiy lirik merosining badiiyat DOCX 55 pages Free download Telegram