mumtoz badiiyat va germenevtika

DOC 167.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1695384263.doc mumtoz badiiyat va germenevtika reja: 1. mumtoz she’riyatda badiiyat va badiiy til muammolariga doir 2. z.m. bobur asarlarida lingvopoetika masalalari 3. qo’qon adabiy muhiti shoirlari ijodiy merosining badiiy- poetik tahlili 4. ogahiy lirikasida g’oyaviy motiv va badiiy –lisoniy tahlil germenevtikasi mumtoz she’riyatda badiiyat va badiiy til muammolariga doir o’zbek mumtoz she’riyati, umuman, badiiy adabiyotning butun go’zalligi, nafosati uning badiiyligida, mavjud, real voqelikni o’ziga xos idrok etish usulida. navoiy ta’biri bilan aytganda, dunyoni mehr ushlab turadi. quyoshning erga mehri-muhabbati bo’lmaganda edi, u er yuzini yoritmas, nur sochmagan bo’lur edi va binobarin, erdagi tirik mavjudot zulmat va sovuqda halokatga mahkum bo’lur edi. demak, ishq-muhabbat, mehr hayotning asosini tashkil qiladi. she’riyatda olam va odam go’zalligi, nafosatini tarannum etish eng muhim vazifa hisoblanadi. aynan shu vazifa ijrosida she’riyatda turli ijodiy falsafiy tushuncha va misralar badiiylik in’ikosida shakllanadi. pushkinda shunday misralar uchraydi: qorong’u tunlar aro bahor, bog’lar unsizligida gulning ishqida kuylaydi bulbul. biroq eshitmaydi, …

a’kidlaganidek, «rassomlik-poeziya, uni ko’radilar; she’riyat esa rassomlik, uni eshitadilar». kishilik jamiyati bor ekan, inson go’zallikka intilar ekan badiiyat, san’at ham bo’ladi. she’riyatga jon baxsh etadigan hodisa –til, so’z. uning bezaklari, kiyimi - badiiy san’atlar yoki poetika. uni g’oyaga aylantirish esa germenevtika. so’z g’ishtlari mantiqning a’lo ranglari bilan bo’yalib, so’z san’atining arxitektori, me’mori-shoir tomonidan farosat bilan ijodiy usulda o’z o’rniga qo’yilsa, muhtasham va yarqiroq she’riyat binosi vujudga keladi. ana shundagina bu muhtasham so’z koshonasi ham salobatli, ham dilbar hamda adabiy qulamas bo’ladi. asrlar mobaynida yashab kelgan yombidek zalvorli, pishiq va to’laqonli so’zlar – ona, ota-bobolar, er, daraxt, tog’, vodiy kabi so’zlardir. ular astoydil aytiladigan, tillarning tub-tubidan chiqadigan chin so’zlardir. bularning har biri cho’ponga ham, hukumat a’zosiga ham bab-baravar tushunarli. ularning har biri nafaqat bizning aql-idrokimizni harakatga keltiradi, balki tuyg’ularimizni ham qo’zg’atadi, qalblarda xotiralar to’lqinini hosil qiladi, tasavvurlarimiz va sezgilarimizni junbushga keltiradi. ularning har biri zamirida hech narsa bilan almashtirib bo’lmaydigan shunday …

ng san’atini so’zdan qay darajada foydalana olishiga qarab baholaydi. akademik alibek rustamovning fikricha, she’r zavq, hayajonning natijasi bo’lib, u shaxsning ruhiy olami bilan o’quvchini tanishtiradi, oshno qiladi. o’quvchida shavq-zavq uyg’otadi. zavqni qo’zg’atuvchi asosiy omil badiiyatdir. badiiyatning o’zi nima? izohli lug’atda «badiiy» so’ziga quyidagicha ta’rif berilgan: -voqelikni nafis san’at vositalari, obrazlar orqali ifoda etuvchi, tasvirlovchi. -yuksak estetik talabalarga javob beradigan. -baland did va mahorat bilan bajarilgan, go’zal, nozik. badiiyat-bu asarning arxitektonikasi, tashqi dunyosi, uning libosi. asar qanchalar badiiy jihatdan etuk, barkamol va go’zal bo’lsa, u shunchalar kishiga tez va kuchli ta’sir ko’rsatadi, uni hayajonga soladi, unda kuchli ehtiroslar qo’zg’aydi. bu erda yana inson psixologiyasi, ya’ni ruhiyati, muammosi ham bor. masalan, kishi go’zal manzarani ko’rsa zavqlanadi, qalbi, vujudi shodlikka to’ladi, shu bilan birga u o’z dilida go’zal hislar quyilganini, ruhiyatida ko’tarinkilik yuz berganini sezadi. ohangdor so’zlar, chuqur ma’nolar bilan bezatilgan she’r kishini o’ylantiradi, mushohada yuritmoqqa chorlaydi, lirik nafosatning sehrli olamiga g’arq etadi, …

iradigan yagona g’oyaning ma’lum qirrasini ochishga yordam beradi. bu hol turli mazmundagi baytlardan iborat parokanda g’azallarda ham kuzatiladi. bundan olinadigan yana bir muhim konstatatsiya shundan iboratki, mumtoz adabiyot namunalarida g’azal va masnaviylarda kuzatiladigan turli mazmundagi baytlar asosiy g’oya ostida birlashadigan turli g’oyalarni tashir ekan asar arxitektonikasi orqali uning matn imkoniyatlarini oshirishga xizmat qiladi. badiiy asar tarbiya ta’sirchanligining ortishiga va ma’rifiy ahamiyatining yaxshi o’zlashtirilishiga yordam beradi. asardagi tarbiyaviylik o’quvchining ma’rifatga bo’lgan intilishini va badiiyatning ta’sirchanligini oshiradi. ma’rifiylik o’z navbatida badiiy asarning tarbiyaviy va badiiy tomonlarini mustahkamlaydi. asarning tarbiyaviy va ma’rifiy tomoni uning ma’nosini (mazmunini), badiiy jihati esa, suvratini (shaklini) tashkil qiladi. surat-tashqi ko’rinish, ma’no-mohiyat, asos. asarning barcha adabiy vositalari, til va uslubi asarning suvratini tashkil etadi. fikr esa ma’nodir. aruz ming yillar davomida o’zbek mumtoz adabiyotining shaklan va mazmunan taraqqiyotiga ulkan hissa qo’shib kelgan. hozirgi adabiyotimizda ham aruz mustaqil o’zbekistongning dilrabo taronalarini, zamondoshimiz qalbidagi nozik va murakkab tuyg’ularni shaffof manzaroalarda aks …

tgan. shoirlarda san’atlardan foydalanish, ularni qo’llash usuli turlicha bo’ladi. bu adibning mahorati, iste’dodining qay darajadaligiga bog’liqdir. navoiyning fikricha, elga biron asarni manzur qilish uchun kishi bor iste’dodini, qobiliyatini sarflashi lozim. yuksak badiiylik bilan yaratilgan asargina jamiyat uchun manfaatli bo’ladi. navoiy asarlarida badiiy adabiyotga nisbatan yuqori talablar qo’yish, chin fikr bayon etish kabi fikrlarni ko’p uchratamiz. mutafakkir shoirning bu talablari o’z davrida juda muhim ahamiyat kasb etgan, ijodkorlarni rostgo’ylik va haqiqatga undagan: so’zda navoiy ne desang, chin degil rost navo nag’mag’a rahmat degil. (hayrat ul-abror) ma’lumki, har bir g’azalning o’z shakliy va ma’naviy arxitektonikasi bor, binobarin, bir-biriga ulanib ketgan baytlar orasida ko’rinmas mantiqiy zanjir mavjud. asarda u yoki bu obraz ichki kechinmalari haqida so’z boradi, yor go’zalligi tavsiflanadi, tasvirlanadi, qiyoslanadi. obrazning ruhiy kechinmalari, o’y-fikrlarini misralarda mahorat bilan aks ettirish shoirdan katta mahorat talab qiladi. she’riyat-hissiyot mahsuli. u sufiylikning sano vaqtidagi holati kabi chin qalbdan quyilib keladi. tasavvufda ikki xil sayohatdan bahs …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mumtoz badiiyat va germenevtika"

1695384263.doc mumtoz badiiyat va germenevtika reja: 1. mumtoz she’riyatda badiiyat va badiiy til muammolariga doir 2. z.m. bobur asarlarida lingvopoetika masalalari 3. qo’qon adabiy muhiti shoirlari ijodiy merosining badiiy- poetik tahlili 4. ogahiy lirikasida g’oyaviy motiv va badiiy –lisoniy tahlil germenevtikasi mumtoz she’riyatda badiiyat va badiiy til muammolariga doir o’zbek mumtoz she’riyati, umuman, badiiy adabiyotning butun go’zalligi, nafosati uning badiiyligida, mavjud, real voqelikni o’ziga xos idrok etish usulida. navoiy ta’biri bilan aytganda, dunyoni mehr ushlab turadi. quyoshning erga mehri-muhabbati bo’lmaganda edi, u er yuzini yoritmas, nur sochmagan bo’lur edi va binobarin, erdagi tirik mavjudot zulmat va sovuqda halokatga mahkum bo’lur edi. demak, ishq-muhabbat, mehr h...

DOC format, 167.5 KB. To download "mumtoz badiiyat va germenevtika", click the Telegram button on the left.

Tags: mumtoz badiiyat va germenevtika DOC Free download Telegram