adabiy germenevtika va badiiy til poetikasi faniga kirish

DOC 169.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1695384225.doc adabiy germenevtika va badiiy til poetikasi faniga kirish buyuk fransuz faylasuflaridan biri “alloh insonga o’zining haqiqiy histuyg’ulari va fikr-mulohazalarini yashirish uchun gapirish huquqini bergan”, degan edi. gapirish, so’zlash jarayonida inson o’zining haqiqiy maqsad va istaklarini ommadan yashirar ekan, o’sha yashiringan maqsad-istaklarni qanday bilish, aniqlash mumkin, degan savol tug’ilishi tabiiy. bu o’rinda insonga germenevtika yordamga keladi. so’zni aql orqali anglab etamiz, tuyg’uni esa, hissiyot bilan sezamiz. so’z bilan anglangan dunyo, aql bilan etkazilgan borliq. ruh bilan sezilgan holat esa, tuyg’u, qalb ruhi, hissiyot to’lqini, uni hali nomlash zaruriyati bor. shu hodisaga nom izlash jarayonida biz dunyoning yangi ranglarini ochib boramiz. agar biz birovning tushunmayotganligiga duch kelsak, shuni e’tiborga olishimiz lozimki, bu uning aybi emas, balki bu uning bu hodisadan tamoman bexabarligi sababli, xolos. bir tomondan olib qaralganda germenevtika ma’nosizlikdan ma’no qidirishdan iborat, chunki olam hodisalarining tubsiz rangbarangligi ham shundaki, har qanday xaosda ham o’ziga xos ma’no va qonuniyat mujassam. jahon …

ir. musiqa – inson ruhiy, botiniy dunyosi holatlari, harakatlarining ovozi, sasi. ovoz, sas notalarini nomlash she’riyat, poetikaning vazifasidir. germenevtika nom olgan elementlarning ma’no qirralarini ochish vositasida ikkinchi to’lqin ichki ruhiy bo’ronlar partiyasiga yo’l ochadi. keyingisi yana keyingisiga yo’l beradi. bu ruhiy kashfiyotlar tizimi cheksiz davom etaveradi. biroq har bir partiya ruhiy to’lqinlar inson tasavvur dunyosini, olamni ruhiy o’zlashtirish imkoniyatlarini, uning intellektual mentalitetini yangi bosqichga olib chiqadi. binobarin, inson oldida dunyoning yangi ranglarini kashf qiladi. antik adabiyotdagi mifologik tafakkur o’rta asrlarda realistik manzaralarda, yangi davrda esa romantizm va realistik tasvir usulining chatishgan mezonlarini shakllantirdi. xix asr adabiyotida bosh planga ko’tarilgan hol bu- inson ichki dunyosining poetik tasviri edi. inson ichki dunyosining individual qirralarini topish, uning yangi shtrixlarini kashf qilish, binobarin, ijtimoiy psixologiyaning yangi-yangi tamoyillarini shakllantirish badiiy adabiyot, badiiy tafakkurning faqatgina falsafiy - estetik hodisa sifatidagi holatini istisno qildi. xx asrning 90-yillarida insoniyat ikkita buyuk inqilobni boshdan kechirdi. bulardan birinchisi siyosatda, ikkinchisi …

gilikdan xabardor bo’lish imkoniyatiga ega bo’lib qoldilar. imkoniyatlarning kengayishi inson ongi, tafakkuri, badiiy-estetik qarashida ulkan o’zgarishlar yasadi. natijada odamlar borliqqa, hayotga, jamiyatga tamomila yangi ko’z, yangi nigoh bilan qaray boshladilar. avvallari inson mentalitetida iqtisodiy, siyosiy, ijtimoiy faktor bosh rol o’ynagan bo’lsa, endilikda inson ichki dunyosi, individual psixologiya, uning qalb manzaralarini o’rganish, shu orqali borliqning, jamiyatning yangi ranglarini kashf qilish muhimroq bo’lib qoldi. badiiy asarning ham san’at namunasi, ham ijtimoiy – estetik ong namunasi sifatidagi imkoniyatidan foydalangan holda jamiyat psixologiyasining yangi ranglarini topish, yaratish va shakllantirish borasidagi imkoniyatlari germenevtikaning ahamiyatini oshirib yubordi. badiiy matn tahlili orqali inson asarda aks etgan hayot manzarasini o’z imkoniyati darajasida o’z mentalitetiga muvofiq shaklda qabul qilishi mumkin. o’zbek mumtoz adabiyoti poetikasining tadqiqi ko’lami beqiyos. uning izlanish ob’ektlari va aspektlari badiiy jarayonning deyarli barcha xususiyatlarini qamrab olgan. navoiy, bobur, shaboniy, mashrab, ogahiy, nodira, uvaysiy, muqimiy, furqat va yana qator klassiklarning ijodiy merosi tadqiqot doirasi kengligi bilan ajralib …

i, o’zining barcha qirralari bilan badiiy adabiyotda namoyon bo’ladi. biroq har qanday badiiy asarni adabiy til namunasi deb hisoblash noto’g’ri bo’lur edi, chunki bu hol badiiy asarning individual ijod namunasi ekanligini istisno qiladi. shoir (ijodkor) o’z asarlarida goh hazil, goh chuqur falsafiy ma’noli fikrlarga tayangan holda tasodifan yangi, kutilmagan fikrlarni, tushunchalarni kashf qiladi. “ijod bu-sog’lik, bu-har qanday xastalikka qarshi kurash, bu-yangilanish va ruhan poklanish, katarsis” demakdir. ijodkorning badiiy fantaziyasi uning milliy va shaxsiy metalitetiga muvofiq ravishda lisoniy imkoniyatlari bilan bog’liq, ijodkorning xalq tilidan qanchalar bahramand ekanligi muammosi uning o’zi egallab turgan til xususiyatlarini badiiy matnda qanchalar mahorat bilan qo’llay olishi bilan bog’liq. biroq yolg’iz bilish va qo’llashning o’zi muallifning cheklangan imkoniyati xolos, u shuning uchun ham ijodkorki, tilning yangi badiiy imkoniyatlarini hosil qilishi, yaratishi lozim. xuddi mana shu o’rinda ijodkor okkazional holatlar vujudga keltiradi, badiiy fantaziya yaratadi, badiiy tafakkurning yangi qirralarini shakllantiradi, binobarin, insoniyat ijodkorligi imkoniyatlarini kengaytiradi. tilning leksik-semantik imkoniyati, …

nyoqarashining o’ziga xos ifodasi bo’lganligi bois alohida tadqiqotni talab qiladi. she’riyat tilining funksiyasi oddiy, umumxalq tilining funksiyasiga mos kelmaydi, uning qandaydir o’ziga xos timsoliy murakkabligini tashkil qiladi. she’riyat tili - murakkab til, unda tushunchalar bir xil timsollar vositasida belgilanib, o’zga timsollarda izohlanadi, boshqalari bilan xulosalanadi. she’riy asarlar matnining o’ziga xos xususiyati shundaki, u mana shu timsollar vositasida yangi, mavhum tasavvur-illyuziya uyg’otadi. shuning bilan bir qatorda she’riy timsolli so’zlar real, mavjud so’zlarning alohida funksiyasi sifatida in’ikos etiladi, chunki she’riyatning o’zi bizni o’rab turgan ob’ektiv borliqning xususiy bir in’ikosidir. shoir xalq tilidan bir tushunchani olib boshqa xili bilan qiyoslaydi yoki bir tushunchani ikkinchisiga chog’ishtiradi, natijada sintez-uchinchi, yangi fikr hosil bo’ladi. lirik matnda stilistikaning o’rni muhim, chunki oddiy nutqdagi bir ma’noli so’zlar she’riyatda ko’chma ma’no kasb etadi, bu hol stilistik yo’l bilan amalga oshiriladi. stilistika she’riyatda qanchalik muhim bo’lmasin, g’oya - ma’nomohiyat tili doimo etakchi o’rinda turadi, chunki shoirning stilistik uslubdan ko’zlagan maqsadi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "adabiy germenevtika va badiiy til poetikasi faniga kirish"

1695384225.doc adabiy germenevtika va badiiy til poetikasi faniga kirish buyuk fransuz faylasuflaridan biri “alloh insonga o’zining haqiqiy histuyg’ulari va fikr-mulohazalarini yashirish uchun gapirish huquqini bergan”, degan edi. gapirish, so’zlash jarayonida inson o’zining haqiqiy maqsad va istaklarini ommadan yashirar ekan, o’sha yashiringan maqsad-istaklarni qanday bilish, aniqlash mumkin, degan savol tug’ilishi tabiiy. bu o’rinda insonga germenevtika yordamga keladi. so’zni aql orqali anglab etamiz, tuyg’uni esa, hissiyot bilan sezamiz. so’z bilan anglangan dunyo, aql bilan etkazilgan borliq. ruh bilan sezilgan holat esa, tuyg’u, qalb ruhi, hissiyot to’lqini, uni hali nomlash zaruriyati bor. shu hodisaga nom izlash jarayonida biz dunyoning yangi ranglarini ochib boramiz. agar biz biro...

DOC format, 169.0 KB. To download "adabiy germenevtika va badiiy til poetikasi faniga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiy germenevtika va badiiy t… DOC Free download Telegram