nivelirlash

DOCX 5 pages 135.9 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 135.9 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

13-mavzu: maydonni nivelirlash natijasini hisoblash. joydagi ikki nuqta sathiy yuzalari orasidagi nisbiy balandlikni aniqlashga nivelirlash deyiladi. nivetirlash (fransuz tilida nivellement yoki nivèlement - «tekislash», niveau — «tekislik» ma’nosini beradi.) ko‘p masalalami yechishda joy nuqtalarining absolyut balandligini bilish kerak. joydagi istalgan nuqtaning absolyut balandligini aniqlash uchun ushbu nuqta va otmetkasi ma’lum bo’lgan boshqa nuqta sathiy yuzalari orasidagi nisbiy balandlikni aniqlash kerak. ish sharo’lti, qo’llaniladigan usul va asboblarga qarab nivelirlash quyidagi asosiy turlarga bo‘linadi: geometrik nivelirlash; trigonometrik nivelirlash; fizik nivelirlash, stereofotogrammetrik nivelirlash. geometrik nivelirlashda gorizontal vizir nuri orqali nuqtalar oralig’idagi nisbiy balandlik aniqlanadi. trigonometrik nivelirlashda nisbiy balandlik nuqtalar oraligidagi yo‘nalishning qiya burchagini o’lchash orqali aniqlanadi. fizik nivelirlash sifatida barometrik va gidrastatik nivelirlash usullarini ko‘rish mumkin. — barometrik nivelirlashda nisbiy balandlikni o’lchash dengiz sathiga nisbatan turlicha balandliklardagi nuqtada atmosfera bosimi o'zgarish qonuniyatlariga asoslanadi; — gidrostatik nivelirlash nisbiy balandlikni o’lchash o'zaro ulangan ikkita idishdagi suyuqlik sathlari farqini o’lchashga asoslanadi. stereofotogrammetrik nivelirlashda joydagi nuqtalaming nisbiy …

2 / 5

har qanday konstruktsiyadagi nivelir asbobi ko‘rish trubasi, doiraviy adilak, slindrik adilak yoki uni vazifasini bajaruvchi kompensator va uchta ko‘tarish vintli taglik (treger)dan tashkil topadi (1-shakl) 1-shakl.ko’rinish trubasida slindrik adilagi bor h3 nivelirining ko’rinishi: l – ko’tarish vintlari; 2 — doiraviy adilak; 3 — elevatsion vint; 4 — dioptriy halqali ko’rish turbasining okulyari; 5 — vizir; 6 — fokuslash kremalberasi; 7 - ko'rish trubasining obyektivi; 8 — trubani bo’shatuvchi va qotiruvchi vinti; 9 – yo’naltiruvchi vint; 10 - silindrik adilak; 11 — silindrik adilakni tuzatuvchi vintlar aniqligi bo’yicha nivelirlarning 3 xil guruhini ishlab chiqarish ko’zda tutilgan: yuqori aniqlikdagi nivelirlar, aniq nivelirlar va texnikaviy nivelirlar, masalan: • yuqori aniqlikda: optik nivelirlar-h 05, h 05k, h 1, h 2 (rossiya), raqamli nivelirlar dini 11, dini 21 (germaniya), na 2002, na 2003 (shvetsariya); • aniq: optik nivelirlar h 3, 2h 3, h 3k, 3h 3kji, 4h3kj1; (rossiya), raqamli nivelirlar ni-30, ni -50 (germaniya), kemlevel-20 …

3 / 5

o‘rtacha kvadratik xatosini bildiradi. geometrik nivelirlash va trigonometrik nivelirlash. bu usulda nuqtaning boshqa nuqtaga nisbatan balandligi gorizontal vizir o‘qi orqali aniqlanadi. geometrik nivelirlashda nivelir asbobi va nivelirlash reykalaridan foydalaniladi. geometrik nivelirlash - geodezik tayanch nuqtalari va plan olish nuqtalarining balandligini aniqlashda, injenerlik inshootlarining loyihalarini tuzishda va ulami qurishda, shuningdek geologik qidiruv ishlarida, yirik injenerlik inshootlarining cho‘kishi va deförmatsiyasini aniqlashda va shu kabi boshqa ishlarda qo'llaniladi. geometrik nivelirlashda ikki nuqta orasidagi nisbiy balandlik topishning asosan ikki xil usuli bor: oldinga nivelirlash va o 'rtadan nivelirlash. oldinga nivelirlash. joydagi ikkita nuqtaning bir-biriga nisbatan balandligini aniqîash kerak deylik. buning uchun a nuqtaga nivelir, v nuqtaga reyka tik qilib o‘rnatiladi. ruletka yoki reyka bilan nivelirni balandligi i o’lchanadi. nivelir ish holatga keltirilib, qarash trubasi v nuqtadagi reykaga vizirlanadi va b sanoq olinadi. v nuqtano a nuqtaga nisbatan balandligi: h=i-b bo’ladi. demak, oldinga nivelirlashda bir nuqtaning ikkinchi nuqtaga nisbatan balandligi asbob balandligidan reykadan olingan sanoqni …

4 / 5

dan olingan sanoq ayirmasiga teng bo ‘ladi. agar reykadan olingan sanoqlar o‘zaro a > b bo’lsa, nisbiy balandlik musbat ishorada bo‘ladi. aksincha ya’ni a < b b bo’lsa, nisbiy balandlik manfiy ishorada bo‘ladi. maydonni nivelirlash. uncha katta bo’lmagan maydonni nivelirlashda joyning o’rtasidan asos qilib bitta 0 nuqta tanlanadi. shundan keyin marshrutlarni o’tkazish boshlanadi. har bir marshrut 0 nuqtada uchrashadi. nivelirlash alohida marshrut bo’yicha bajariladi. №1 marshrutni nivelirlagandan keyin, qo’shni boshqa bo’lmagan № 2 marshrut nivelirlanadi. marshrutlar ham xuddi shunday nivelirlanadi. ishni bunday tashkil qilish qator imkoniyatlar beradi: (2-shakl) — har bir marshrutning uchrashuvi nisbiy balandliklarda tekshirishni beradi; — marshrutning radial qismi (oa, ob, od) har xil vaqtda, har xil atmosfera sharoitida ikki martadan nivelirlanadi. bu nisbiy balandlikni topishda aniqlikni oshirishga imkon beradi. agar nivelirlanadigan joy katta bo’lmasa, bitta kuzatuvchi doimo o nuqtada turadi, ikkinchisi esa hamma marshrutlarni aylanib chiqadi. image1.png image2.png

5 / 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nivelirlash"

13-mavzu: maydonni nivelirlash natijasini hisoblash. joydagi ikki nuqta sathiy yuzalari orasidagi nisbiy balandlikni aniqlashga nivelirlash deyiladi. nivetirlash (fransuz tilida nivellement yoki nivèlement - «tekislash», niveau — «tekislik» ma’nosini beradi.) ko‘p masalalami yechishda joy nuqtalarining absolyut balandligini bilish kerak. joydagi istalgan nuqtaning absolyut balandligini aniqlash uchun ushbu nuqta va otmetkasi ma’lum bo’lgan boshqa nuqta sathiy yuzalari orasidagi nisbiy balandlikni aniqlash kerak. ish sharo’lti, qo’llaniladigan usul va asboblarga qarab nivelirlash quyidagi asosiy turlarga bo‘linadi: geometrik nivelirlash; trigonometrik nivelirlash; fizik nivelirlash, stereofotogrammetrik nivelirlash. geometrik nivelirlashda gorizontal vizir nuri orqali nuqtalar oralig’idagi ...

This file contains 5 pages in DOCX format (135.9 KB). To download "nivelirlash", click the Telegram button on the left.

Tags: nivelirlash DOCX 5 pages Free download Telegram