nivelirlash

PPT 28 pages 1.7 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPT

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

мавзу: “нивелир турлари ва нивелерлаш рекалари” mavzu: nivelirlash. 1. nivelirlashning mohiyati va usullari: geometrik, trigonometrik, barometrik, gidrostatik va avtomatik nivelirlashlarning moxiyati, 2. geometrik nivelirlashning mohiyati va uslublari. 3. nivelirlash natijalariga yer egriligi va refraksiyaning ta’siri. reja: yer yuzidagi nuqtalarning balandliklarini aniqlash uchun bajariladigan ishlar majmuasiga vertikal syomka deyiladi. joy relyefini о‘rganib plan, kartada tasvirlash xalq xо‘jaligining hamma tarmoqlarida, ayniqsa qishloq xо‘jaligida katta ahamiyatga egadir. joy relyefini sinchiklab о‘rganib, uni tо‘g‘ri tasvirlagandagina fermer va dehqon xо‘jaliklari yerlaridan tо‘g‘ri foydalanish, yо‘l tarmoqlarini, aholi yashaydigan pо‘nktlarni, sug‘orish kanallarini, zovurlarni va boshqa melioratsiya inshootlarini loyihalash mumkin. relyefni qog‘ozda tasvirlash uchun joyning xarakterli nuqtalarini dengiz yuzidan balandliklarini aniqlash kerak. bu balandlikka absolyut balandlik yoki balandlik son bilan ifodalansa, absolyut otmetka deyiladi. nuqtalar otmetkasini aniqlash uchun avvalo nuqtalar orasidagi nisbiy balandlik aniqlanadi. yer sirti nuqtalari orasidagi nisbiy balandliklarni aniqlashga nivelirlash deyiladi. nivelirlash qо‘yidagi turlarga bо‘linadi geometrik barometrik trigonometrik gidrostatik mexanik fotogrammetrik geometrik nivelirlash gorizontal kо‘rish nuri …

2 / 28

b о‘rnatiladi. h nisbiy baladlik esa qо‘yidagicha aniqlanadi: barometrik – nuqtada atmosfera bosimi bilan balandlik orasidagi bog‘lanishni aniqlashga asoslanadi, barometrlarda amalga oshiriladi; bu usulda nisbiy balandlik atmosfera balandlikda kam, pastlikda esa ortiq bо‘lishiga asoslanib aniqlanadi. agar joy turli balandliklarda yotuvchi nuqtalarni m (pastda) va n (balanda) bu nuktalardagi simobli borometr bosimini b1 va b2 desak, bu nuqtalar orasidagi nisbiy balandlik h quyidagi empirik formula yordamida aniqlanadi. h=18470(1+0.0037((t1 +t2 )/2)(lg в1 + lg в2 ) bu yerda t1 t2 – m va n nuqtalardagi havo temperaturasi, 18470 – o’zgarmas koeffitsiyent; 0,0037 – temperaturaviy koeffitsiyent gidrostatik – tutash idishlarda suyuqlik satxining baravar turishiga asoslanadi bu bazan shlangaviy nivelirlash deb ham ataladi. gidrostatik nivelirlashning aniqligi yuqori bо‘lganidan bu usul inshootlarning chо‘kishini aniqlashda, daryo yoki jarlik orqali nivelirlash ishini bajarishda va boshqa ishlarda qо‘llaniladi. bu usul tutash idishlardagi suyuqlik yuzasining bir gorizontda turish qonuniga asoslanadi. texnik ishlarda qо‘llaniladigan, texnik shlangaviy nivelir (nsht – 1) …

3 / 28

da profil chizilganidan asbob profilograf deb ham yuritiladi. bu usul kо‘proq qidirish ishlarida qо‘llaniladi. nivelirlanadigan joyning baland pastligi noqulay bо‘lishiga qaramay kechasi va kunduzi nivelilash mumkin. bu asbob bilan joy bir vaqtda nivelirlanadi va profil chiziladi. bu bilan vaqt tejaladi. bu usulda nivelirlash xatosi 1km ga 0,5- 0,30m ga tо‘g‘ri keladi. v.i. shillingir va boshqalar avto- mashinaga o’ratiladigan va – 51, va – 1m, ava shifrli elektron xisoblashga moslashgan nivelirlar ishlab chiqdilarki ular bir soatda 30 km yo’lni nivelirlashga imkon berdi * * bu usulda joyning samolyotdan turib olingan aerosuratlariga qarab maxsus fotogrammetrik asboblar yordamida nuqtalarning balandligi aniqlanadi va relyef gorizontallar bilan chiziladi. bu xildagi nivelirlash ishlarining asosiy qismi korxonada bajarilganligidan vaqt va mablag‘ ancha tejaladi. stereofotogrammetrik nivelirlash turli masshtabdagi topografik kartalar tuzishda qо‘llaniladi. nuqtaning balandligini о‘lchash yoki nivelirlash yо‘li bilan yer yuzidagi nuqtalarning bir-biriga yoki boshlang‘ich deb qabul qilingan sathiy yuzaga nisbatan balandligi aniqlanadi. qо‘llaniladigan usul va asboblarga qarab …

4 / 28

qidiruv ishlarida, yirik injenerlik inshootlarining chо‘kishi va deformatsiyalarini aniqlashda va shu kabi boshqa ishlarda geometrik nivelirlash qо‘llaniladi. geometrik nivelirlashda bir nuqtaning boshqa nuqtaga nisbatan balandligini topishning 2 – xil usuli mavjud, bunga olg‘a va о‘rtadan nivelirlashlari kiradi. olg‘a nivelirlash. joydagi ikki nuqta (a va b nuqta) larining bir – biriga nisbatan balandligini aniqlash kerak deylik. buning uchun a nuqtaga nivelir, b nuqtaga reyka tik qilib о‘rnatiladi. nivelir ishlaydigan holatga keltirilib, kо‘rish trubasi reykaga vizirlanadi va reykadan b – sanog‘i olinadi olg’a nivelirlash asbobning reyka yoki ruletka bilan о‘lchangan balandligi, ya’ni: a nuqtadan nivelir kо‘rish trubasining gorizontal holatdagi vizir о‘qigacha bо‘lgan oralig‘i (i) ga teng bо‘lsa, b nuqtaning a nuqtaga nisbatan balandligi, bо‘ladi. demak olg‘a nivelirlashda bir nuqtaning ikkinchi nuqtaga nisbatan balandligi reykadan olingan sanoq bilan asbob balandligi ayirmasiga teng ekan. agar reykadan olingan sanoq asbob balandligidan katta, ya’ni i b bо‘lsa, nisbiy balandlik ishorasi musbat bо‘ladi. birinchi nuqta (a) ning …

5 / 28

irmasiga teng. o’rtadan nivelirlash geometrik nivelirlashda asosan о‘rtadan nivelirlash qо‘llaniladi. о‘rtadan nivelirlash mumkin bо‘lmagandagina olg‘a nivelirlash usuli qо‘llaniladi. olg‘a nivelirlashning kamchiligi shundan iboratki, qiya bо‘lgan joyning nisbiy balandligi nivelir balandligi bilan reykadan olingan sanoq ayirmasiga teng bо‘lmaganligidan, bunda faqat asbob balandligiga teng bо‘lgan nisbiy balandliknigina о‘lchash mumkin. bundan tashqari, olg‘a nivelirlashda har bir bekat (stansiya)da asbob balandligini aniq о‘lchash zarur bо‘lganligidan ishlar ancha qiyinlashadi va kо‘p mehnat sarf bо‘ladi. o‘rtadan nivelirlashning afzalliklari quyidagilardan iborat: – har bir bekatda reyka balandligiga teng bo‘lgan nisbiy balandlikni, ya’ni olg‘a nivelirlashdagiga nisbatan kattaroq nisbiy balandlikni o‘lchash mumkin; – har bir bekatda nivelir balandligini o‘lchashning hojati yo‘q; – nivelirning ko‘rish trubasi nivelir bilan reyka orasidagi masofani kattalashtirib ko‘rsatganligidan olg‘a nivelirlashdagiga qaraganda ikki barobar uzunroq masofani nivelirlash mumkin; – asbob ikki nuqta o‘rtasida o‘rnatilganligidan yer yegriligining va atmosfera refraksiyasining ta’siri juda kamayadi; – asbob nivelirlanayotgan ikki nuqtaning qoq o‘rtasiga o‘rnatilganda asbob vizir o‘qining gorizontal emasligi natijasida …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nivelirlash"

мавзу: “нивелир турлари ва нивелерлаш рекалари” mavzu: nivelirlash. 1. nivelirlashning mohiyati va usullari: geometrik, trigonometrik, barometrik, gidrostatik va avtomatik nivelirlashlarning moxiyati, 2. geometrik nivelirlashning mohiyati va uslublari. 3. nivelirlash natijalariga yer egriligi va refraksiyaning ta’siri. reja: yer yuzidagi nuqtalarning balandliklarini aniqlash uchun bajariladigan ishlar majmuasiga vertikal syomka deyiladi. joy relyefini о‘rganib plan, kartada tasvirlash xalq xо‘jaligining hamma tarmoqlarida, ayniqsa qishloq xо‘jaligida katta ahamiyatga egadir. joy relyefini sinchiklab о‘rganib, uni tо‘g‘ri tasvirlagandagina fermer va dehqon xо‘jaliklari yerlaridan tо‘g‘ri foydalanish, yо‘l tarmoqlarini, aholi yashaydigan pо‘nktlarni, sug‘orish kanallarini, zovurlarni va bosh...

This file contains 28 pages in PPT format (1.7 MB). To download "nivelirlash", click the Telegram button on the left.

Tags: nivelirlash PPT 28 pages Free download Telegram