terpenlar (terpenlar)

PPT 54 pages 1.5 MB Free download

54 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPT

Pages 54

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 54

slayd 1 9-maruza klassifikatsiyasi izoprenoidlar terpenlar terpenlar haqida tushuncha terpenlarning tasniflanishi alifatik terpenlar monotsiklik terpenlar bitsiklik terpenlar tritsiklik terpenlar ularnng namoyondalari, xosilalari va kimyoviy xossalari terpenlar – tabiiy birikmalar bo'lib, lipidlar yoki moysimon moddalar guruhidir. ular terpen uglevodorodlari va terpennoid deb ataluvchi kislorodli xosilalardan (spirtlar, aldegidlar, ketonlar ) iborat. izopren. n-ning qiymati 0-8 bo'ladi. terpenlar izopren fragmentlaridan tashkil topgan. (s5n8)2+n ko'pchilik terpenlarda izopren fragmenti bir-biri bilan «izopren qoidasi»ga binoan birikkan. bu qoidaga ko'ra bir izopren molekulasining birinchi uglerod atomi («boshi») boshqa izopren qoldig'ining to'rtinchi uglerod atomiga («dumiga») birikadi. m: (rujichka l 1921y). terpenlarning tasniflanishi: terpenlar: atsiklik (alifatik) terpenlar monotsiklik terpenlar bitsiklik terpenlar tritsiklik terpenlar atsiklik terpenlar alifatik terpenlar uglerod skeletini izoprenning otsimen va mirtsen izomerlari tashkil qiladi. xmel moyida uchraydigan mirtsen, atir gul roza efir moyida uchraydigan geraniol, marvarid gul xidini eslatadigan linalool-spirt va evkalit moyida bo'ladigan tsitral, alifatik terpenlar gruppasiga kiradi, va bu gruppaga misol bo'la oladi. yoki bunday …

2 / 54

rpenlarning asosini mentan skeleti tashkil etadi. mentan tabiatda uchramaydi. uni aromatik uglevodorod-tsimoldan olish mumkin. tsimol (n-metil-izopropil mentan (p-metil-izopropil- benzol) tsiklogeksan) limonen. limonen ko'pchilik efir moylari tarkibida bo'ladi, shulardan limon moyi tarkibida ko'proq bo'ladi. limonen degan nomni o'zidan ko'rinib turibdiki, bu modda to'yinmagan birikmadir. limonen molekulasida 1 ta assimetrik uglerod atomi bo'lganligi tufayli uning 1 va d optik izomerlari mavjud. limonenning tuzilishi formulasini rus olimi vagner aniqlagan. limonenning (+) va (-) optik izomerlaridan tashqari (+) +(-) = ±0 ratsemat shakli ham mavjud. ratsemat holatdagi limonenni dipenten deb yuritiladi. dipenten deb yuritilishga sabab uning molekulasi 2 molekulaizopentendan tashkil topgandir. dipenten birinchi marta skipidaridan olingan. sintetik usul bilan 2 molekula izopren molekulasini 300° da dimerlab olish mumkin. izopren limonen, mentadien-1,8 olinishi xar bir sinf organik birikmalarning kimyoviy xossalari shu birikmalarning tarkibidagi funktsional gruppalarning xossalaridan kelib chiqadi. limonen molekulasidagi 2 ta qo'sh bog' bir-biridan ajratilgan dienlarning xossasini qaytaradi. 1,2,8,9 -tetrobrom mentan kimviy xossalari 1,2,8,9 …

3 / 54

at, konfet va tamaki ishlab chiqarishda keng qo'llaniladi. mentol ko'pgina dorivor preparatlar tarkibiga kiradi. masalan: validol, brommentol. ii. terpinlar yoki 1,8-mentandiol. terpin ikki atomli spirt bo'lib u tabiatda o'simliklar olamida uchraydi. ba'zi bir efir moylarining ko'proq turib qolishi natijasida ular tarkibida terpin hosil bo'ladi. bunday birikmalarni kimyo fanida artifaktlar deyiladi. terpingidrat meditsinada bolg'am ko'chiruvchi, kuchsiz siydik xaydovchi preparat sifatida qo'llaniladi. terpingadrat bilan kodeinni aralashmasini kodterpin deb yuritiladi va yo'talni davolashda qo'llaniladi. β -terpineol terpin α-terpineol α va β terpinsollar sanoat miqyosida ko'p miqdorda olinadi va ular parfyumeriya sanoatida keng qo'llaniladi. bitsiklik terpen. bitsiklik terpenlarning uglerod skeletini tuzilishiga ko'ra 7 ta gruppaga bo'lish mumkin. ulardan biz koran, pinan va kamfan bilan tanishamiz. koran pinan kamfan (bornan) pinan hosilalari. pinan tabiatda uchramaydi. pinan hosilalaridan va pinenlar terpentin moylarining asosiy qismini tashkil etadi. pinanlar qaragay daraxtidan olingan. qarag'ayni-pinus deb ataldi. α-pinen β-pinen tsuyuq = 155-156os tsuyuq =162-163os kamfan hosilalari kamfara.(bornanon-2) kamforani sanoat miqyosida …

4 / 54

g qo'llanib kelingan. uning tuzilishi quyidagi ko'rinishga ega. santonin. santonin darmana o'simligidan (tsitvarnoy polin) olinadi. bu preparatni sanoat miqyosida o'simlikdan olishni 1899 yilda chimkent shaxrida qurilgan farmatsevtika zavodida olina boshlangan. diterpenlar. diterpenlarga misol qilib vitamin-a ni ko'rsatish mumkin. vitamin-a ni ikkinchi nomi retinol deb ataladi. vitamin-a, tirik organizm uchun eng zarur vitaminlardan bo'lib, bu vitaminning etishmasligidan odamlarda shabko'rlik kelib chiqadi. undan tanani o'sish, rivojlanishi to'xtashi mumkin, vazni kamayadi. vitamin — a, oksidlangan hosilasi retinal ko'rish setkasini tashkil etuvchi opsin oqsili bilan birikib rodopsinni hosil qiladi. vitamin-a ni molekulasidagi konyugirlangan qo'sh bog'ning hammasi trans-konfiguratsiyaga ega. ii tsis - retinal trans – retinal vitamin-a, tayyor holda o'simliklar tarkibida uchraydi, u sutda, sariyog', baliq moyida, tuxum sarig'ida va hayvonlar jigarida bo'ladi. shuning uchun ham xalqimiz shabko'r bo'lgan bemorlarga jigarni yaxshi qovurmasdan iste'mol qilishni maslahat beradi. ota bobolarimiz tajriba yo'li bilan, bundan bir-nechcha ming yillar burun shabko'rlini davolash usulini bilishgan. oksidlanganda retinal hosil bo'ladi. …

5 / 54

klar tarkibida bo'ladi. karatinoidlar molekulasida 8 ta izopren qoldig'i bo'lib 2 ta vitamin-a molekulasida tashkil topgan. karatinoidlarning α-, β- va γ- izomerlari mavjud. bulardan β-izomeri ahamiyatga egadir. β- karotin sabzi va sariyog'da ko'p bo'ladi. u organizmda fermentlar karatinaza ta'sirida parchalanib 2 ta molekula vitamin-a ni hosil qiladi. karatinlar a - vitamin hosil bo'ladi. shuning uchun a provitaminlar deb ataladi. hayvon va o'simlik organizmida uchraydigan iklopentanopergidrofenantren (steran) sistemasi tutgan birikmalar steroidlar deyiladi: steroidlarga: sterinlar, o't kislotalari, steroid gormonlari, yurak glikozidi aglikonlari, steroid saponinlar aglikonlari. steroidlar sterinlar- steroid spirtlari bo'lib,strukturasi asosida xolestan uglevodorod yadrosi bo'ladi : xolestan sterinlar (sterollar) xolesterin (xolesterol, xolesten-5-ol-3) 1975 y. o't toshlaridan olingan. xolesterin almashinuvi buzilgan vaqtda qon tomir devorlariga yig'ilib aterosklerozga olib keladi. 7-degidroxolesterin vitamin d3 (xolekaltsiferol) vitamin. d organizmda kaltsiy va fosfor almashinuvini boshqaradi. vitamin d etishmasa raxit kassaligiga olib keladi. o't kislotalari o't kislotalari odam va xayvon o'tida uchraydi. u xolestirindan ishlab chiqariladi. kimyoviy tuzilishi …

Want to read more?

Download all 54 pages for free via Telegram.

Download full file

About "terpenlar (terpenlar)"

slayd 1 9-maruza klassifikatsiyasi izoprenoidlar terpenlar terpenlar haqida tushuncha terpenlarning tasniflanishi alifatik terpenlar monotsiklik terpenlar bitsiklik terpenlar tritsiklik terpenlar ularnng namoyondalari, xosilalari va kimyoviy xossalari terpenlar – tabiiy birikmalar bo'lib, lipidlar yoki moysimon moddalar guruhidir. ular terpen uglevodorodlari va terpennoid deb ataluvchi kislorodli xosilalardan (spirtlar, aldegidlar, ketonlar ) iborat. izopren. n-ning qiymati 0-8 bo'ladi. terpenlar izopren fragmentlaridan tashkil topgan. (s5n8)2+n ko'pchilik terpenlarda izopren fragmenti bir-biri bilan «izopren qoidasi»ga binoan birikkan. bu qoidaga ko'ra bir izopren molekulasining birinchi uglerod atomi («boshi») boshqa izopren qoldig'ining to'rtinchi uglerod atomiga («dumiga») birikadi. m:...

This file contains 54 pages in PPT format (1.5 MB). To download "terpenlar (terpenlar)", click the Telegram button on the left.

Tags: terpenlar (terpenlar) PPT 54 pages Free download Telegram