hanafiy mazhabining rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi

DOCX 24 pages 278.1 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 278.1 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti ______________ fakulteti dinshunoslik fanidan referat guruh: ____________ bajardi: __________ qabul qildi: ___________ buxoro 2025 hanafiy mazhabining rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi reja 1. kirish 2. asosiy qism 2.1. hanafiy mazhabining shakllanish jarayoni 2.2. hanafiy mazhabining dastlabki rivojlanish bosqichlari 2.3. markaziy osiyoda hanafiy mazhabining kirib kelishi va mustahkamlanishi 2.4. markaziy osiyo faqihlarining hanafiy mazhabiga qo‘shgan hissasi 2.5. hanafiylikning markaziy osiyo ijtimoiy-huquqiy hayotidagi o‘rni 2.6. hanafiy mazhabi va markaziy osiyo ilmiy merosining bugungi ahamiyati 3. xulosa 4. foydalanilgan adabiyotlar kirish hanafiy mazhabi – sunniy islomning eng katta huquqiy maktablaridan biri boʻlib, uning asoschisi abu hanifa nu'mon ibn sobit (v. 767-y.) tomonidan viii asrda iroqning kufo shahrida tashkil etilgan. bu mazhab qur'on, sunnat, ijmo' va qiyos kabi asosiy manbalarga tayanib, aql va istihson (huquqiy afzallik) tamoyillarini faol qoʻllash orqali islom huquqini (fiqh) rivojlantirishda muhim oʻrin egallagan. abu hanifaning shogirdlari abu …

2 / 24

shhur abu hafs madrasasini tashkil etgan. uning madrasasi islom olamining turli burchaklaridan olimlarni jalb etib, hanafiy fiqhning rivojiga katta hissa qoʻshgan – hatto bagʻdod madrasalaridan oldinroq tashkil topgan. buxoro faqihlari zanjiri (abu hafs → abu abdulloh muhammad ibn abu hafs → abu muhammad abdulloh ibn muhammad subazmuniy va boshqalar) orqali mazhab movarounnahrda mustahkam poydevor topgan. shamsul-eʼimma abdulaziz ibn ahmad al-xalvoniy (v. 1056–1057-y.) va uning shogirdi muhammad ibn ahmad as-sarakhsiy (v. 1090-y.) kabi olimlar "zohir ar-rivoja" (asoschi taʼlimotlarning haqiqiy rivoyatlari) tamoyilini rivojlantirib, mazhab qoidalarini tizimlashtirgan. as-sarakhsiy oʻzining "al-mabsut" va "sharh as-siyar al-kabir" asarlarida fiqhni kengaytirib, xalqaro huquq (siyar)ning asoschisi sifatida tanilgan – bu ish unesco tomonidan eʼtirof etilgan. shuningdek, buxoro maktabi hadislarning haqiqiyligini baholash va qiyosiy usullarni takomillashtirishda muhim rol oʻynagan. xii asrda burxoniddin al-margʻinoniy (v. 1197-y.)ning "al-hidoya" asari hanafiy fiqhning eng muhim qoʻllanmalaridan biri boʻlib, keyingi davrlarda usmonli imperiyasi va hindistonda asosiy manba sifatida ishlatilgan. abu mansur al-moturidiy (v. 944-y.) …

3 / 24

madaniy oʻziga xosligini belgilaydi. hanafiy mazhabining shakllanish jarayoni hanafiy mazhabi sunniy islomning to'rt asosiy fiqhiy maktablaridan biri bo'lib, u viii asrda iroqning kufo shahrida shakllangan. mazhabning eponimi (asoschisi) abu hanifa nu'mon ibn sobit (80/699–150/767-yillar) bo'lib, u forsiy ildizlarga ega bo'lgan ulug' olim sifatida tanilgan. abu hanifa tabiinlar avlodiga mansub bo'lib, ba'zi sahobalar bilan uchrashgan va ularning ta'sirida fiqhiy tamoyillarni rivojlantirgan. uning ta'limoti qur'on, sunnat, ijmo' (olimlarning umumiy kelishuvi) va qiyos (analogiya) kabi asosiy manbalarga asoslangan bo'lib, shaxsiy fikr (ra'y) va istihson (huquqiy afzallik) tamoyillarini faol qo'llash orqali amaliy yondashuvga e'tibor qaratgan. bu mazhab boshqa maktablarga nisbatan og'zaki rivoyatlardan ko'ra, ijtihod va mantiqiy tahlilga ko'proq tayangan. shakllanishning dastlabki bosqichi: abu hanifaning roli (ii asr boshlari) hanafiy mazhabining shakllanishi abu hanifaning kufo masjididagi darslari bilan boshlangan. u yuzlab shogirdlarga fiqhiy masalalarni muhokama qilish usulida o'rgatgan: avval masalani taqdim etib, shogirdlarning fikrlarini tinglagan, keyin o'z pozitsiyasini bayon etib, qarshi dalillarni rad etgan. bu …

4 / 24

n. abu yusuf abu hanifa huzurida uzoq vaqt o'qigan va mutlaq ijtihod darajasiga erishgan, keyinchalik abbosiylar xalifasi harun ar-rashid tomonidan bag'od qozi (sudya) etib tayinlangan. u mazhabni davlat darajasida qo'llab-quvvatlab, fiqhiy masalalarni yozma shaklga keltirgan. muhammad ash-shayboniy esa mazhabning "hujjat" (dokumentator) va "muvarrit" (keyingi avlodlarga o'tkazuvchi) sifatida tanilgan. u abu hanifa darslariga 18 yoshida qo'shilgan va ustozining vafotidan keyin abu yusufdan o'qigan, shuningdek, madina olimi imom molik ibn anasdan muvaṭṭa'ni o'rgangan. ash-shayboniy mazhabning asosiy qoidalarini yozib qoldirgan va ba'zan abu hanifadan farqli ravishda o'z dalillari bilan chiqqan. uning asarlari orqali mazhabning klassik shakli shakllangan. bu ikki shogird mazhabni tarqatishda katta rol o'ynagan: ularning yozuvlari shogirdlar orqali ommaviy (tavotur) rivoyat qilingan. uchinchi bosqich: manbalar va klassifikatsiya (iii–iv asrlar) hanafiy mazhabining asosiy manbalari ash-shayboniyning yozuvlari bo'lib, ular ikki darajaga bo'linadi: · zohir ar-rivoja (kutub al-usul): mazhabning asosiy tamoyillarini (usul) tushuntiruvchi oltita kitob – al-jomi' al-kabir, al-jomi' al-sag'ir, as-siyar al-kabir, as-siyar al-sag'ir, al-mabsut …

5 / 24

di. keyingi rivojlanish va tarqalish iii–iv asrlarda hanafiy mazhabi sharq va g'arbga, jumladan, movarounnahrga yetib bordi. samoniylar davrida (ix–x asrlar) u rasmiy qo'llab-quvvatlandi va markaziy osiyoda klassik shakl oldi. mongol bosqinlaridan keyin (xiii asr) olimlar usmonli imperiyasi va hindistonga ko'chib, mazhabni postklassik bosqichga olib chiqdi. bugungi kunda hanafiy mazhabi musulmon olamning katta qismida (turkiya, o'zbekiston, pokiston) ustunlik qiladi. 1-rasm. markaziy osiyo musulmon ulamolari yoki diniy arboblarining tarixiy surati hanafiy mazhabining shakllanishi ijtihod va amaliylikga asoslangan bo'lib, islom huquqining moslashuvchanligini ta'minlagan. bu jarayon sahobalar ta'siridan boshlab, yozma manbalar orqali mustahkamlangan va olimlar zanjiri orqali davom etgan. hanafiy mazhabining dastlabki rivojlanish bosqichlari hanafiy mazhabi sunniy islomning eng qadimgi va keng tarqalgan fiqhiy maktablaridan biri boʻlib, u viii asr (ii hijriy asr) boshlarida iroqning kufo shahrida shakllangan. mazhabning asoschisi abu hanifa nu'mon ibn sobit (80/699–150/767-yillar) boʻlib, u forsiy ildizlarga ega boʻlgan ulugʻ olim sifatida tanilgan. mazhabning dastlabki rivojlanishi asosan ikki bosqichga boʻlinadi: paydo …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hanafiy mazhabining rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti ______________ fakulteti dinshunoslik fanidan referat guruh: ____________ bajardi: __________ qabul qildi: ___________ buxoro 2025 hanafiy mazhabining rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi reja 1. kirish 2. asosiy qism 2.1. hanafiy mazhabining shakllanish jarayoni 2.2. hanafiy mazhabining dastlabki rivojlanish bosqichlari 2.3. markaziy osiyoda hanafiy mazhabining kirib kelishi va mustahkamlanishi 2.4. markaziy osiyo faqihlarining hanafiy mazhabiga qo‘shgan hissasi 2.5. hanafiylikning markaziy osiyo ijtimoiy-huquqiy hayotidagi o‘rni 2.6. hanafiy mazhabi va markaziy osiyo ilmiy merosining bugungi ahamiyati 3. xulosa 4. foydalanilgan adabiyotlar kirish hanafiy mazhabi – sunniy islo...

This file contains 24 pages in DOCX format (278.1 KB). To download "hanafiy mazhabining rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hanafiy mazhabining rivojida ma… DOCX 24 pages Free download Telegram