hanafiy mazhabi rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi

DOCX 16 sahifa 449,6 KB Bepul yuklash

16 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 449,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 16

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 16

hanafiy mazhabi rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi reja kirish i. hanafiy mazhabining shakllanishi va asoslari ii. hanafiy mazhabining markaziy osiyoda tarqalishi iii. markaziy osiyo faqihlarining hissasi iv. hanafiylikning jamiyat hayotidagi ta’siri xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish hanafiy mazhabi islom huquqiy tafakkurining eng yirik va ta’sirli yo‘nalishlaridan biridir. ushbu mazhab asoschisi — imom a’zam abu hanifa (699–767) bo‘lib, u aql, mantiq va ijtihodga asoslangan huquqiy qarashlari bilan musulmon dunyosining ko‘plab hududlarida, xususan, markaziy osiyoda chuqur ta’sir qoldirgan.markaziy osiyo tarixan ilm va fiqh markazlaridan biri sifatida tanilgan. buxoro, samarqand, marv, termiz kabi shaharlar nafaqat diniy-ma’rifiy markaz, balki hanafiylik ta’limotining yirik o‘quv maskanlari bo‘lgan. bu yerda faoliyat yuritgan faqihlar — imom muhammad ash-shayboniy, burhoniddin marg‘inoniy, abu layth samarqandiy, abu bakr al-kosoniy va boshqalar hanafiylikni nafaqat o‘rgangan, balki uni chuqurlashtirib, rivojlantirgan.hanafiy mazhabining markaziy osiyoda keng tarqalishiga mintaqaning siyosiy va madaniy barqarorligi, shuningdek, ulamolarning diniy bilimni xalq orasida yoyishdagi faoliyati sabab bo‘lgan. mazhabning asosiy …

2 / 16

iyatini yoritishdir. shu orqali hanafiylikning ilmiy va ma’naviy qadriyat sifatida bugungi islomiy tafakkurdagi o‘rnini anglashga xizmat qiladi. hanafiy mazhabining shakllanishi va asoslari hanafiy mazhabi islom fiqhining eng qadimiy va keng tarqalgan sunniy maktablaridan biri boʻlib, uning shakllanishi ii asr hijriy davrga toʻgʻri keladi. bu mazhabning asoschisi imom aʻzam abu hanifa boʻlib, u oʻzining aql va mantiqqa asoslangan yondashuvi bilan ajralib turadi. hanafiy mazhabining rivojlanishi kufa shahri atrofida boshlangan boʻlib, u yerda iroqning islomiy ilmiy muhitida shakllangan. mazhabning asoslari qurʼon, sunnat, ijmoʻ va qiyos kabi manbalarga tayanadi, ammo unda aql va istihson kabi vositalar alohida oʻrin tutadi. bu mazhab nafaqat fiqh masalalarini hal qilishda, balki ijtimoiy va siyosiy hayotni tartibga solishda ham muhim rol oʻynagan. quyida mazhabning shakllanishi va asosiy prinsiplari batafsil koʻrib chiqiladi. imom a’zam abu hanifa hayoti, ilmiy merosi va fiqhiy qarashlari imom aʻzam abu hanifa, toʻliq ismi an-nuʻmon ibn sobit ibn zuto ibn marzubon at-taymiy al-kufiy boʻlgan buyuk …

3 / 16

darslariga qatnashgan va ehtimol, makka olimi ota ibn abu rabohdan (v. taxminan 114/733) fiqh va hadis olgan. hammadning vafotidan soʻng abu hanifa kufada islom huquqining asosiy vakili va kufa fiqh maktabining rahbari boʻldi. u asta-sekin nufuz kasb etib, oʻz nomiga atalgan oʻrtacha ratsionalistik maktabni asos solgan.abu hanifaning hayotida muhim voqealar koʻp: 146/763-yilda abbosiy xalifasi al-mansur unga qozi al-quzot (bosh sudya) lavozimini taklif qilgan, ammo u mustaqilligini saqlab qolish uchun rad etgan. keyinchalik uning shogirdi abu yusuf bu lavozimni egallagan. al-mansur uni yolgʻon aytganlikda ayblab, qamoqqa olgan va qiynoqqa solgan. qamoqda ham u mehmonlarga dars bergan. u 150/767-yilda, 15 rajabda (15 avgust) bagʻdodda qamoqda vafot etgan. baʼzi manbalarda al-mansur uni zaharlatgani aytiladi, chunki abu hanifa unga qarshi qurol koʻtarishga ruxsat beruvchi fatvo bergan. dafn marosimida 50 mingdan ortiq odam ishtirok etgan, namoz oltita marta oʻqilgan va 20 kun davomida odamlar uning uchun duo qilgan. u zayd ibn ali va ibrohim al-qomarning …

4 / 16

qhiy qarorlarda aqlni afzal koʻrgan va teologiyada ratsionalizmni targʻib qilgan. uning shogirdlari abu yusuf va muhammad ash-shayboniy mashhur faqihlar boʻlgan. abu yusuf usul al-fiqh haqida yozgan va musulmon olamining birinchi bosh sudyasi boʻlgan; ash-shayboniy shofiʻiy maktab asoschisi al-shofiʻiyga oʻqitgan. boshqa shogirdlari abdulloh ibn muborak va fuzayl ibn iyoz. u 97 hadis olimini shogird qilgan, ularning rivoyatlari sahih al-buxoriy va sahih muslimda keltirilgan.uning ustozlari hammad ibn abu sulaymon (fiqh), ota ibn abu raboh (fiqh va hadis) va ahli bayt vakillari muhammad al-bozir va joʻfar as-sodiq. u joʻfar haqida: "men joʻfar ibn muhammaddan koʻra koʻproq bilimli odam koʻrmaganman" degan. hanafiy maktab iroqdagi birinchi avlod musulmonlarning paygʻambar anʼanalariga asoslangan, xususan, xalifa ali, abdulloh ibn mosʻud va ahli bayt vakillariga taʼsirlangan.asarlari orasida "al-fiqh al-akbar" va "kitob al-othor" bor. u "shayx al-islom", "al-imom al-aʻzom" va "siraj al-aʼimma" unvonlarini olgan. ibn hoʻjar al-asqaloniy uni tanqid qilishni ahamiyatsiz deb hisoblagan; abu hamid al-gʻazoziy uni eng buyuk olim …

5 / 16

b, jahm ibn safvonning alloh sifatlarini inkor etishini va muqotil ibn sulaymonning allohni mavjudotga oʻxshatishini tanqid qilgan. uning teologik qarashlari keyinchalik maturidiy maktabiga taʼsir koʻrsatgan.bu yerda abu hanifaning hayotini batafsil koʻrib chiqish uning shaxsiyatini tushunishga yordam beradi. u nafaqat faqih, balki teolog, zohid va asket edi. uning merosi bugungi kunda markaziy osiyo, janubiy osiyo, turkiya, afrika va bolqonlarda saqlanmoqda. u shofiʻiy, molikiy va hanbaliy imomlar bilan bogʻliq: joʻfar as-sodiqdan oʻqigan va shogirdi orqali al-shofiʻiyga taʼsir etgan. uning qabri bagʻdodning adhami mahallasidagi abu hanifa masjidida joylashgan va 1066-yilda gumbaz qurilgan, 1535-yilda sulaymon i tomonidan tiklangan. 1508-yilda safaviylar tomonidan vayron qilingan, ammo usmonlilar 1533-yilda qayta qurgan. ziyoratgoh sifatida mashhur boʻlib, uning taʼsiri islomiy huquqning rivojida davom etmoqda.abu hanifaning fiqhiy qarashlari asosan raʼy va mantiqqa asoslangan boʻlib, u qurʼon va sunnatni asos qilib, ijmoʻ va qiyosni qoʻllagan. u gipotetik masalalarni muhokama qilib, qonuniy taxminlarni aniqlagan. kufa anʼanasi boʻyicha, u iroqdagi birinchi avlod musulmonlarning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 16 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hanafiy mazhabi rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi" haqida

hanafiy mazhabi rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi reja kirish i. hanafiy mazhabining shakllanishi va asoslari ii. hanafiy mazhabining markaziy osiyoda tarqalishi iii. markaziy osiyo faqihlarining hissasi iv. hanafiylikning jamiyat hayotidagi ta’siri xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish hanafiy mazhabi islom huquqiy tafakkurining eng yirik va ta’sirli yo‘nalishlaridan biridir. ushbu mazhab asoschisi — imom a’zam abu hanifa (699–767) bo‘lib, u aql, mantiq va ijtihodga asoslangan huquqiy qarashlari bilan musulmon dunyosining ko‘plab hududlarida, xususan, markaziy osiyoda chuqur ta’sir qoldirgan.markaziy osiyo tarixan ilm va fiqh markazlaridan biri sifatida tanilgan. buxoro, samarqand, marv, termiz kabi shaharlar nafaqat diniy-ma’rifiy markaz, balki hanafiylik ta’limotin...

Bu fayl DOCX formatida 16 sahifadan iborat (449,6 KB). "hanafiy mazhabi rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hanafiy mazhabi rivojida markaz… DOCX 16 sahifa Bepul yuklash Telegram