bonil qadimgi sivlizatsiya o'chog'i

DOC 20 pages 96.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 96.0 KB

File type DOC

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

bonil qadimgi sivlizatsiya o'chog'i reja: 1. tarixni davrlashtirish mezonlari 2. umumiy tarixiy an’ana 3. bonil qadimgi sivlizatsiya o'chog'i tarixni davrlashtirish mezonlari tarixni davrlashtirish mezonlari, tarixiy davrlarni turkumlash tizimlari ko`p bo`lishi mumkin. arxeologlar tarixiy davrlarni mehnat qurollarini tayyorlash uchun asosiy xomashyolar bo`yicha-(tosh asri (paleolit, mezolit, neolitni ajratish bilan), uni o`rniga kelgan mis-tosh (enolit), jez va temir asri) farqlaydilar. faqat xx asrdagina temir asridan va uning mahsulotlari (po`lat qotishmalari) kompozitlar, sopol, sun’iy materiallar asriga o`tish belgilari ko`rinadi. bunday turkumlash ko`p xil ko`rinishdagi jamiyatni dinamikasini bosh belgilovchi asosiy mahsulot bo`lib xizmat qila olasimi degan savolni ochiq qoldiradi. l.morgan va uning orqasidan f.engels tarixda uch yirik bosqichni ajratdilar: yovvoyilik (tabiatni tayyor mahsulotlarini o`zlashtirish), varvarlik (chorvachilik va dehqonchilikni rivojlanishi), sivilizatsiya (sanoatni rivojlanishi). karl marks va uning orqasidan tarixchi-marksistlar tarixni turkumlash asosiga sinflar va davrlar taraqqiyoti bilan bog’liq bo`lgan mulkchilik shakllarini asos qilib qabul qildilar. aynan ana shu belgi ijtimoiy-iqtisodiy formatsiyalar almashuvi konsepsiyasi asosini tashkil qildi: …

2 / 20

ari harakati-ijtimoiy dinamikaning poydevoti bo`ladi, shunda “uch qavatli” sotsia dinamikani ancha mukammal konsepsiyasi paydo bo`ladi, bunda davrdan davrga o`tishni chuqur prujinalari ishlab chiqarish kuchlarida yashiringan, lekin barbir ajratib turadigan belgi bo`lib, ishlab chiqarihs vositalariga mu;kchilik shakllari va insonning ish kuchi xizmat qiladi. xx asr tarix darsliklarida va jamiyatshunoslikda tarixni markscha davrlashtirish yetakchi va ustuvor ahamiyat kasb etdi. lekin asrning so`ngi yillarida bu inshoot yemirila boshladi. birdan ijtimoiy mulkchilik (asosan davlat sotsialistik shakldagi)ni o`zlashtirish usullarini (va tegishli ishlab chiqarihs usullari) taraqqiyotida so`ngi bosqich emasligi ko`rinib qoldi. u odamni uning mehnatini shart-sharoiti va natijalaridan begonalashtiradi, shaxsiy manfaat va tashabbusni yo`q qiladi, ishchini ulkan davlat-byurokratik mashinasini vintchasiga, doimo o`sib boradigan qudratli davlat apparatini irodasini ijrosiga aylantiradi. xususiy mulkchilikni, shaxsiy o`zlashtirishni, kichik biznes va bozor raqobatini uyg’onishi boshlandi, dyetatizatsiya (davlat ixtiyorida chiqarish), jamiyatni davlat byurokratsiyasini o`ta homiyligidan xalos qilish jarayoni yoyildi, motalitar tuzumlar halokatga uchradi. yangi postindustrial jamiyat keldi, u hol so`ngi, tugallovchi bo`lmasa …

3 / 20

yatlari, hodisa va jarayonlarni mohiyatlarini bilishda ko`rinadi. birinchidan (dastlab emprik, keyin abstakt) qurshab turgan dunyoni va o`z-o`zini – tuzilish qonunlari va dinamikasining qonuniyatlarini bilishda, bu bilish oxir-oqibatda fanlarning tarmoqlangan daraxtining mazmuni va avloddan-avlodga to`plangan bilimlarni amaliy faoliyatda ongli foydalanishning asosi bo`ldi. amaliy faoliyatning natijalari bilimning haqiqiyligini muntazam tekshiradi, tuzatadi, to`ldiradi, bilim milimlarni to`’plangan zahirasini boyitadi. insonning ko`p ming yillik tarixi davomida yaratilgan butun sun’iy tabiat-bu faqatgina insoniyatning bilimi, aql va tafakkurning mahsuli xolos. sun’iy tabiatga insoniyat mehnati bilan o`zgartirilgan tabiiy buyumlar, texnologik usullar, qurulgan ishlab chiqarish inshootlari, san’at asarlarigina emas, balki mahsulot va pul, birja va banklar, mulkchilik shakllari va bozor muassasalari, ijtimoiy va siyosiy tashkilotlar, davlat tashkilotlari va siyosiy tuzilmalar kiradi. inson bilimining birlamchiligini k.marks ham tan olgan edi: tabiat mashinalarini ham, lokamotivlarni, temir yo`llarni ham, elektr telegrafni ham, selfaktorlarni va h. k. qurmaydi. bularning barchasi-inson mehnati mahsuli, inson irodasi bilan organlarga aylangan tabiat buyumi, tabiat ustidan hukmronlik qiladigan …

4 / 20

lkan ustqurmada u yoki bu darajada tez to`ntarish yuz beradi. (o`sha joyda. t. 13. c7) yerdan moddiy ne’matlarni ishlab chiqarishga ustuvorlik beriladi. ma’naviy qayta ishlab chiqarishga bo`ysunuvchi, passiv vazifa ajratiladi. ikkinchidan, inson aqli, uning ma’naviy dunyosi atrof dunyoni va o`z faoliyatini estetik baholashda, uyg’unlik va go`zallikni tushunishda ko`rinadi. bu san’at va madaniyatni turli xil shakllarida o`z aksini topadi. kenh ma’noda madaniyat inson faoliyatining barecha natijalari, jumladan fan va mehnat natijalarini qmarab oladi. estetik, intuitive va ilmiy mantiqqa qiyinchilik bilan sig’adigan borliqni bilish turli san’atlarning asosida yotadi. estetik his-tuyg’ular diniy an’analar va xalq bayramlarini amalga oshirishda muhim rol o`ynaydi, insonning dunyosini, uning hayotini boyitadi, barkamollik tabiatga barcha tirik mavjudotga xos xususiyat gullarni, qushlarni pat-qanotlarining boy ranglarini esga olish yetarli. inson aql-zakovati go`zallikni estetik his qilish, uni baholash va unga erishishga abadiy intiladi. uchinchidan, inson tafakkuri etik qoidalar, axloq normalarining tizimida o`z aksini topadi, odamlar o`ziga o`xshash kishilar bilan albatta, ma’lum bir, …

5 / 20

o`rganadi. bu qoidalar besh ming yil muqaddam qoida normalari va ularni qo`llab-quvvatlash, ularga rioya qilishni tashkil etish uchun maxsus muassasa-davlatni yuzaga keltirdi. inson aql-zakovatining boshqa ko`pgina mahsullari kabi bu kashfiyot ham jamiyatni bir qismi qo`llarida turib, birlamchi xususiyat, boshchilikka da’vo qilib ko`pchilik odamlarni yurish-turishlari qoidalarini majbur qilib qo`ydi. to`rtinchidan, odamni boshqa mavjudotlardan ajratadigan g’oyalarining mavjudligi, maqsadga intilish qobiliyati, bu umumlashtirilgan qarashlar tizimi mafkurada ifodalanadi. mafkura-odamlarning ko`p qirrali faoliyatlarini, maqsadlari va motivlarini belgilaydigan qarashlar tizimi. u odamlarni o`zaro muloqot, qarashlari va manfaatlari yaqin bo`lgan fuqarolar, siyosiy partiyalar, ijtimoiy gurhlarni birlashtiradi. mafkura u yoki bu dinning qonun-qoidalar tizimida qisman aks etgan, mustahkamlangan qadriyatlar tizimiga asoslanishi mumkin. inson g’oyalarini amalga oshirish maqsadida o`z-o`zini cheklashga va o`z hayotini qurbon qilishga qodir bo`ladi. beshinchidan, ma’naviy qadriyatlar dunyosiga ta’limni kiritish mumkin. ta’lim bu-to`plangan bilim va ko`nikmalarni, estetik qadriyatlar, axloqiy norma, g’oyalar va maqsadlarni avloddan-avlodga merosiy uzatish qobiliyati va metodlaridir. tajriba-ko`nikmani uzatish hayvonlarga ham xos xususiyatdir, ayiqning …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bonil qadimgi sivlizatsiya o'chog'i"

bonil qadimgi sivlizatsiya o'chog'i reja: 1. tarixni davrlashtirish mezonlari 2. umumiy tarixiy an’ana 3. bonil qadimgi sivlizatsiya o'chog'i tarixni davrlashtirish mezonlari tarixni davrlashtirish mezonlari, tarixiy davrlarni turkumlash tizimlari ko`p bo`lishi mumkin. arxeologlar tarixiy davrlarni mehnat qurollarini tayyorlash uchun asosiy xomashyolar bo`yicha-(tosh asri (paleolit, mezolit, neolitni ajratish bilan), uni o`rniga kelgan mis-tosh (enolit), jez va temir asri) farqlaydilar. faqat xx asrdagina temir asridan va uning mahsulotlari (po`lat qotishmalari) kompozitlar, sopol, sun’iy materiallar asriga o`tish belgilari ko`rinadi. bunday turkumlash ko`p xil ko`rinishdagi jamiyatni dinamikasini bosh belgilovchi asosiy mahsulot bo`lib xizmat qila olasimi degan savolni ochiq qoldiradi. l....

This file contains 20 pages in DOC format (96.0 KB). To download "bonil qadimgi sivlizatsiya o'chog'i", click the Telegram button on the left.

Tags: bonil qadimgi sivlizatsiya o'ch… DOC 20 pages Free download Telegram

bonil qadimgi sivlizatsiya o'chog'i

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "bonil qadimgi sivlizatsiya o'chog'i"

Similar files