tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat

PPT 35 pages 31.8 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.8 MB

File type PPT

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

powerpoint presentation 9-mavzu: tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat toshkent 2025 1.tarix falsafasining tuzilishi, funksiyalari va tarixiy jarayon mazmunini belgilashga oid yondashuvlar. 2. sivilizatsiya tushunchasi va uning tiplari. 3. madaniyat tushunchasi, uning tuzilishi tasniflari. reja: tarix falsafasining tuzilishi, funksiyalari va tarixiy jarayon mazmunini belgilashga oid yondashuvlar. tarix falsafasi falsafaning tarixiy jarayonni va tarixni bilishni talqin qilish bilan bog`liq bo`limi. tarixiy jarayonlarning falsafiy tahlili bilan tarix falsafasi yoki istoriosofiya shug`ullanadi bu falsafaning tarixiy jarayon mazmuni, uning qonuniyatlari va asosiy tushuntirish bilan shug`ullanuvchi, shungdek uni bilish metodlarini asoslovchi bo`limi ilk bor “tarix falsafasi” tushunchasini volter qo`llangan. nemis ma`rifatparvari iogann gotfrid gerder (1744-1803) o`zining “insoniyat tarixi falsafasiga doir”(1784) asarida ilk bor barcha xalqlarni o`z ichiga qamrab olgan yagona umuminsoniy kelajakka olib keluvchi tarixiy jarayonning birligi g`oyasini ilgari surdi. hozirgi davrga kelib tarix falsafasi yoki istoriosofik bilimlar (jamiyat tarixining nazariy masalalari) tizimida uchta asosiy yo`nalish ajratib ko`rsatilmoqda. 1. tarixiy jarayonni umumlashtirish (alohida “tarixlarni” yagona jahon …

2 / 35

abiat va insonning o‘zaro aloqasi haqida ma’lumotlar yig‘ishdan, ya’ni tarixiy dalillarni ularni nazariy jihatdan anglab yetmasdan va yagona falsafiy-tarixiy tizimga solmasdan tavsiflash va o‘rganishdan iborat bo‘lgan. sharqda tarix falsafasining (a.beruniy, ibn xaldun, a.b.narxashiy, r.hamadoniy) predmeti sifatida jahon tarixi, umumiy tarixiy taraqqiyot qoidalari, yo‘nalish va omillarini belgilovchi kishilik jamiyatining o‘ziga xos davriylik nazariyasi alohida o‘rin tutadi. “odamlar kabi davlat ham o‘zining hayotiy davriga ega” . beruniy tarixni o‘rganish tahlil qilish va so‘ng xulosalar chiqarish zaruligini tavsiya qilar ekan, uni davrlarga bo‘lish, har bir davrning o‘ziga xos jihatlarini aniqlash va ana shu usul orqali ijtimoiy hayotga, kishilik jamiyatiga tegishli va asoslibaho berish mumkin deb hisoblaydi. uyg‘onish davrida va yangi davrda (nikkolo makiavelli, jambattista viko, frensis bekon, tomas gobbs va b.) tarixning maqsadi, yo‘nalishini, shuningdek tarixiy jarayonda insonning, sinflarning rolini aniqlash (ogyusten terri, fransua gizo, ogyust mine) tarix falsafasining predmetiga aylangan. yangi davrda «tarix falsafasi» atamasi ham paydo bo‘lgan, uni ilk bor 1765 …

3 / 35

ng turli tomonlari o‘rtasidagi aloqalar va o‘zaro bog‘lanishlarni o‘rganish ham muhim o‘rin egallaydi tarix falsafasi gnoseologiyasi tarix falsafasi gnoseologiyasi asosiy e’tiborni tarixiy bilish muammolariga, tarixiy faktlar va voqealarni o‘rganish, tahlil qilish va tushuntirish, tarixiy bilimning o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlash, shuningdek tarixiy bilishda haqiqatning tagiga yetishga qaratadi * tarix falsafasi tarixi tarix falsafasi tarixi tarix falsafasining vujudga kelishi va rivojlanishi, tarix falsafasi predmetining shakllanishi muammolarini, tarix falsafasining turli yo‘nalishlar va oqimlar vujudga kelishiga sabab bo‘lgan ichki differensiatsiyalanish jarayonini o‘rganadi. tarix falsafasi mazkur bo‘limining muhim muammolari qatoriga tarixiy jarayonni davriylashtirish, boshqa ijtimoiy fanlar orasida tarixfalsafasining o‘rnini aniqlash masalalari ham kiradi. tarix falsafasi antropologiyasi tarix falsafasi antropologiyasi insonning tarixiy jarayondagi o‘rnini, bu jarayonda tarix subyektlarining rolini aniqlaydi va «tarixni kim harakatga keltiradi?», degan savolga javob beradi. odatda, tarix falsafasining turli yo‘nalishlari tarixiy jarayon subyektlari qatoriga xalq, millat, omma, olomon, ijtimoiy sinflar va atoqli shaxslarni kiritadi va qo‘yilgan savolga har xil javob beradi. * …

4 / 35

ning qoidalari va xulosalari tarix, sotsiologiya, iqtisod, siyosatshunoslik, huquq falsafasi, psixologiya va boshqa fanlar sohasida amalga oshiriluvchi tadqiqotlarda qudratli metodologik vosita rolini o‘ynaydi. tarix falsafasining dunyoqarashga doir funksiyasi shundan iboratki, u insonda tarixga, ya’ni jamiyatning mavjudligi va rivojlanishi, tarixiy jarayonning yagonaligi va rang-barangligiga, uning mazmuni va yo‘nalishiga, insonning undagi o‘rni, roliga va hokazolarga nisbatan umumiy munosabatni shakllantiradi. tarix falsafasining metodologik funksiyasi uning qoidalarini tarixiy o‘tmishning u yoki bu ijtimoiy fanlar doirasida o‘rganiluvchi ayrim hodisalari va voqealarini o‘rganish jarayonida amalga tatbiq etish imkoniyatidan iborat. bu holda tarix falsafasining qoidalari va xulosalari tarix, sotsiologiya, iqtisod, siyosatshunoslik, huquq falsafasi, psixologiya va boshqa fanlar sohasida amalga oshiriluvchi tadqiqotlarda qudratli metodologik vosita rolini o‘ynaydi. tarix falsafasining prognostik funksiyasi shundan iboratki, tarixiy jarayon qonuniyatlarini bilish jamiyat, uning ayrim kichik tizimlarining rivojlanish tendensiyalarini, tarix voqealari, kishilar faoliyatining yaqin va uzoq kelajakdagi oqibatlarini bashorat qilishga yordam beradi. bunday bashorat negizida u yoki bu ijtimoiy hodisalar va umuman jamiyatning …

5 / 35

ilma-xil qarashlar, nuqtai-nazarlar mavjud. chunonchi ingliz sotsiologi va tarixchisi arnold toynbi (1889-1975) sivilizatsiya deganda jamiyat taraqqiyotini, avvalo madaniy yuksalishni nazarda tutadi. dunyo tarixini o`rgangan toynbi sivilizatsiyaga madaniyatning muayyan bosqichi sifatida qarab, tarix o`ziga xos xususiyatlarga ega bulgan alohida sivilizatsiyalardan iborat, degan fikrni ilgari suradi. polyak faylasufi konechki sivilizatsiyani kishilar jamoasini uyushtirishning alohida shakli sifatida ta’riflaydi. sivilizatsiya tushunchasi va uning tiplari nemis faylasufi osvald shpengler (1880-1936 yillar) sivilizatsiya tushunchasini madaniyagga qarama-qarshi qo`yadi. uning konsepsiyasiga muvofiq, sivilizatsiya har qanday madaniyatning muayyan yakuniy bosqichidir. uning asosiy belgilari: a) sanoat va texnika taraqqiyoti; b) adabiyot va san’at degratsiyasi; v) haddan ziyod odamlar yashaydigan ulkan shaxarlarning vujudga kelishi; g)xalqning qiyofasiz olomonga aylanishi. u bir-biridan ajralgan, biri-birinng ta’siriga tushmagan, ma’lum bir tarixiy davrda yashab, sungra yoq bo‘lib ketadigan madaniyatlar. binobarin, shpengler umumbashariy madaniyatni inkor etadi. rus olimi nikolay danilevskiy (1822-1885) sivilizatsiyalarning madaniy-tarixiy tiplari haqidagi konsepsiyani ilgari suradi. bu madaniy-tarixiy tiplar asosida kishilar faoliyatining to`rt asosiy turi …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat"

powerpoint presentation 9-mavzu: tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat toshkent 2025 1.tarix falsafasining tuzilishi, funksiyalari va tarixiy jarayon mazmunini belgilashga oid yondashuvlar. 2. sivilizatsiya tushunchasi va uning tiplari. 3. madaniyat tushunchasi, uning tuzilishi tasniflari. reja: tarix falsafasining tuzilishi, funksiyalari va tarixiy jarayon mazmunini belgilashga oid yondashuvlar. tarix falsafasi falsafaning tarixiy jarayonni va tarixni bilishni talqin qilish bilan bog`liq bo`limi. tarixiy jarayonlarning falsafiy tahlili bilan tarix falsafasi yoki istoriosofiya shug`ullanadi bu falsafaning tarixiy jarayon mazmuni, uning qonuniyatlari va asosiy tushuntirish bilan shug`ullanuvchi, shungdek uni bilish metodlarini asoslovchi bo`limi ilk bor “tarix falsafasi” tushunchasini...

This file contains 35 pages in PPT format (31.8 MB). To download "tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat", click the Telegram button on the left.

Tags: tarix falsafasi, sivilizatsiya … PPT 35 pages Free download Telegram

tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat"

Similar files