jamiyat va tarix falsafasi

PDF 17 стр. 580,8 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 580,8 КБ

Тип файла PDF

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

7-mavzu. jamiyat va tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat. reja: 1. jamiyatning mohiyati va uning rivojlanish bosqichlari. 2. davlat boshqaruvi shakllari, fuqarolik jamiyati va demokratiya. 3. madaniyat va sivilizatsiya, ularning tuzilishi va ijtimoiy funksiyalari. 4. tarix falsafasining tuzilishi, funksiyalari va yondashuvlari. tayanch tushunchalar: jamiyat, sivilizatsiya, beqarorlik, barqarorlik, umumiylik, sivilizatsion yondashuv, formatsion yondashuv, fozil jamiyat, fuqarolik jamiyati, madaniyat, sivilizatsiya. 1. jamiyatning mohiyati va uning rivojlanish bosqichlari. jamiyat nima? insoniyat azal-azaldan jamoa bo`lib yashaydi. yer sayyorasi uning abadiy makoni, umumiy vatanidir. jamiyat odamzodning umri, hayoti o`tgan hamma davri, joy va hududi bilan bog`liq barcha o`zgarish va jarayonlarni ifoda etadi. shu bilan birga, biror davlat hududidagi odamlar hayoti, sivilizatsiyaning muayyan davrlaridagi turmushga nisbatan ham ushbu tushuncha qo`llanadi. jamiyat - tabiatning bir qismi, ya`ni ijtimoiy borliq bo`lib, odamlar uyushmasining maxsus shakli, kishilar o`rtasida amal qiladigan turli munosabatlar yig`indisidir. jamiyat muttasil ravishda rivojlanuvchi va takomillashib boruvchi murakkab tizim hisoblanadi. jamiyat arabcha so`z bo`lib, uning lug`aviy ma`nolari …

2 / 17

oa bo`lib birlashishga majbur bo`lishgan. kishilar hayotiy tajriba, aql va tafakkur tufayli jamiyat bo`lib yashashning qulay, afzal va zarurligini tushunishgan. bu jarayonda o`zaro munosabatlarga kirishgan kishilar ana shu munosabatlarni takomillashtirish, yanada rivojlantirish orqali ma`naviy kamolotga erishgan. bu kishilarni bir-biri bilan yaqinlashtirgan, moddiy va ma`naviy ehtiyojlarini qondirish imkonini bergan. ijtimoiy munosabatlarning amal qilish jarayonida odamlarni uyushtirishning tarixiy shakllari — oila, davlat, jamoa (qishloq, shahar) vujudga kelgan. odamlar o`rtasida amal qiladigan axloqiy, diniy, ilmiy, falsafiy, huquqiy, iqtisodiy, mafkuraviy kabi munosabatlarning barchasi bir so`z bilan ijtimoiy munosabatlar deyiladi. ijtimoiy uyushmalar kishilarning moddiy va ma`naviy ehtiyojlarini qoldirishga yordam beradi. ular mohiyatan inson va jamiyat mavjudligining zarur sharti hisoblanadi. masalan, oila, davlat, ta`lim-tarbiya, mahalla, vatan kabi qadriyatlarsiz inson va jamiyat o`z mohiyatini yo`qotadi. jamiyat haqidagi qarashlar birdaniga paydo bo`lgan emas. kishilarda dastlab jamiyat to`g`risida hayoliy mifologik qarashlar, undan keyin asta-sekin diniy qarashlar paydo bo`ladi. diniy qarashlarga ko`ra, jamiyat xudo tomonidan yaratilgan bo`lib, u xudoning insonlarga …

3 / 17

ar majmuasi, davlat esa jamoalar yig`indisidan iboratdir. jamiyatning bunday an`anaviy talqiniga sharq mutafakkirlari ham o`z hissalarini qo`shganlar. bunga forobiyning «fozil odamlar shahri», beruniyning «o`tmish xalqlardan qolgan yodgorliklar», yusuf xos hojibning «qutadg`u bilig», navoiyning «payg`ambarlar va donishmandlar tarixi», amir temurning «tuzuklari», a.jomiyning «iskandarning donishmandlik kitobi» va boshqa asarlarni misol qilib keltirishning o`zi kifoya qiladi. bundan sharq mutafakkirlarining antik davr falsafasi vorislari ekanliklari ko`rinib turibdi. masalan, ibn sinoning fikricha, jamiyat uch sinfga bo`linishi kerak: boshqaruvchilar, lashkar (harbiy), ishlab chiqaruvchilar. bu esa, aflotunning qarashlarini tasdiqlaydi. falsafiy tafakkur tarixida jamiyatning mohiyati va rivojlanishiga oid turli nazariyalar mavjud. xususan, nemis faylasufi hegel jamiyatning shakllanishi va rivojlanish sabablarini mutlaq ruhning rivojlanishi bilan, l.feyerbax din bilan bog`lagan, ijtimoiy taraqqiyot sabablarini diniy ong taraqqiyotidan izlagan. fransuz mutafakkiri o.kont jamiyatning rivojlanish sabablarini insoniyat ma`naviy taraqqiyotining uch bosqichi (teologik, metafizik, pozitiv bosqichlar) bilan izohlagan. k.marks jamiyatning rivojlanish sabablarini sinfiy kurash va inqilobiy o`zgarishlar bilan bog`lagan, barcha ijtimoiy hodisa va jarayonlarni …

4 / 17

i ilgari surilmoqda. bunday yondashuvga ko`ra har bir xalq o`zining betakror, noyob, o`ziga xos va o`ziga mos turmush tarzini saqlab qolgan holda, boshqa xalqlar tajribalaridan ijodiy foydalanish orqali ijtimoiy taraqqiyotning o`ziga xos modelini yaratadi. jamiyat hayotiga barqarorlik va beqarorlik ham xos. har bir inson o`z oldiga qo`ygan maqsadlariga erishish uchun osoyishtalik va tinchlikka muhtoj bo`lgani kabi, jamiyat ham o`z oldiga qo`ygan vazifalarni ado etishi uchun ijtimoiy- siyosiy barqarorlikka ehtiyoj sezadi. barqarorlik - jamiyat taraqqiyotining tadrijiy rivojlanishi, ijtimoiy tizimning muayyan darajadagi bir tekis faoliyat ko`rsatish imkoniyatidir. u turg`unlik tushunchasidan keskin farqlanadi. ijtimoiy-siyosiy turg`unlik tushunchasi jamiyatdagi mavjud siyosiy, iqtisodiy, ma`naviy tizimning tanazzuli alomatidir. jamiyatda barqarorlik beqarorlik bilan, inqiroz gullab-yashnash bilan almashib turishi ham mumkin. jamiyatning ma`naviy, iqtisodiy, siyosiy, huquqiy sohalarida muayyan yutuqlarga erishilgach, ijtimoiy imkoniyatlar ruyobga chiqarilib bo`lgach, uning bundan keyingi taraqqiyoti yo`lida yangi muammolar tug`iladi va ularni hal etish vazifasi paydo bo`ladi. jamiyat a`zolarining ma`naviy salohiyati, milliy psixologiyasi, tabiiy ravishda mavjud …

5 / 17

adolat mezonlarining buzilishida, davlat idoralarining aholini boshqarish qobiliyati kuchsizlanishida, turli ziddiyatlarning keskinlashuvida o`z ifodasini topadi. jahon tajribasi har bir mamlakat va xalqning o`z taraqqiyot yo`lini tanlash huquqiga ega bo`lishi umumiy xavfsizlik va ijtimoiy barqarorlikni ta`minlash garovi ekanini ko`rsatdi. o`zbekiston milliy mustaqillikka erishganidan keyin o`z milliy davlatchilik asoslarini mustahkamlash, o`ziga xos va mos taraqqiyot yo`lini tanlash, rivojlanishning o`zbek modelini yaratish imkoniga ega bo`ldi. jamiyat va oila. jamiyat va oila mohiyatan bir-biri bilan uzviy bog`liq. oilada jamiyatning tub mohiyati o`z aksini topadi. shu ma`noda, oilani kichik jamiyat deyish mumkin. har bir jamiyat a`zosi oila bag`rida voyaga yetadi, ijtimoiy munosabatlarni o`zlashtiradi va insoniy fazilatlarni namoyon etadi. barkamol insonni shakllantirish, uni hayotga, mehnatga tayyorlash oilaning muqaddas vazifasidir. oilani mustahkamlash jamiyat barqarorligi va qudratining muhim shartidir. shu boisdan ham davlat oilani o`z himoyasiga oladi. jamiyatdagi ma`naviy-axloqiy muhitning sog`lomligi ko`p jihatdan oilaviy madaniyatga bog`liq. oila qanday bo`lsa, jamiyat ham shunday bo`ladi. oilada er va xotining mavqei, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "jamiyat va tarix falsafasi"

7-mavzu. jamiyat va tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat. reja: 1. jamiyatning mohiyati va uning rivojlanish bosqichlari. 2. davlat boshqaruvi shakllari, fuqarolik jamiyati va demokratiya. 3. madaniyat va sivilizatsiya, ularning tuzilishi va ijtimoiy funksiyalari. 4. tarix falsafasining tuzilishi, funksiyalari va yondashuvlari. tayanch tushunchalar: jamiyat, sivilizatsiya, beqarorlik, barqarorlik, umumiylik, sivilizatsion yondashuv, formatsion yondashuv, fozil jamiyat, fuqarolik jamiyati, madaniyat, sivilizatsiya. 1. jamiyatning mohiyati va uning rivojlanish bosqichlari. jamiyat nima? insoniyat azal-azaldan jamoa bo`lib yashaydi. yer sayyorasi uning abadiy makoni, umumiy vatanidir. jamiyat odamzodning umri, hayoti o`tgan hamma davri, joy va hududi bilan bog`liq barcha o`zgarish va j...

Этот файл содержит 17 стр. в формате PDF (580,8 КБ). Чтобы скачать "jamiyat va tarix falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: jamiyat va tarix falsafasi PDF 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram

jamiyat va tarix falsafasi

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "jamiyat va tarix falsafasi"

Похожие файлы