bog'langan qo'shma gaplar

PPTX 13 стр. 1,1 МБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,1 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

o`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi toshkent moliya instituti qoshidagi 2-son akademik litseyi bog'langan qo'shma gaplar ikki yoki undan ortiq sodda gapning mazmun, grammatik va ohang jihatidan birikuvidan tuzilgan gap qo‘shma gap deyiladi: eshik sekin ochildi-yu, qalandarovning yuzi ko‘rindi. sodda gap tarkibida bitta ega va kesim birligi ishtirok etsa, qo‘shma gap tarkibida ikki va undan ortiq ega va kesim birligi qatnashadi. qo‘shma gap tarkibidagi sodda gaplar o‘zaro bog‘lovchilar, yuklamalar, ko‘makchilar va fe’l shakllari hamda ohang orqali bog‘lanadi. bog‘langan qo‘shma gaplar teng munosabatdagi sodda gaplarning o‘zaro teng bog‘lovchilar yordamida bog‘lanishidan tuzilgan qo‘shma gap bog‘langan qo‘shma gap deyiladi: kechasi qalin qor yog‘di, lekin havo sovimadi. tarkibidagi sodda gaplarning o‘zaro mazmun-munosabatiga ko‘ra bog‘langan qo‘shma gaplar quyidagi turlarga bo‘linadi: 1) biriktiruv munosabatli bog‘langan qo‘shma gaplar: bunday bog‘langan qo‘shma gaplar tarkibidagi sodda gaplar o‘zaro va, hamda bog‘lovchilari, ham, -u(-yu), -da yuklamalari yordamida bog‘lanadi va bir paytda yoki ketma-ket ro‘y bergan voqea-hodisalarni ifodalaydi: mashg‘ulotlar …

2 / 13

azmun jihatdan tobe-hokim munosabati asosai, ya’ni birining boshqasiga ergashishidan tuzilgan qo‘shma gap ergash gapli qo‘shma gap deyiladi: ildiz oziq bersa, novda ko‘karar. ergashgan gapda bosh gap va ergash gap bo‘ladi. mazmuni izohlanadigan gap bosh gap hisoblanadi. bosh gapga ergashib, uning mazmunini izohlab kelgan gap ergash gap deyiladi: hamma yig‘ilgach, majlis boshlandi. bu gapda hamma yig‘ilgachgapi ergash gap bo‘lib, majlis boshlandi degan gap bosh gap orqali ifodalangan voqea-hodisaning bajarilish paytini izohlab kelgan. www.arxiv.uz ergash gap bosh gapni butunicha yoki uning biror bo‘lagini izohlaydi: rais kirgach, hamma tinchlandi gapida ergash gap bosh gapni butunicha izohlayapti. siz shuni unutmangki, kurashchilar yolg‘iz emas gapida esa ergash gap bosh gap tarkibidagi olmosh bilan ifodalangan to‘ldiruvchini (shuni) izohlayapti. ergash gap bosh gapdan oldin, undan keyin yoki uning ichida kela oladi: o‘qituvchi, qo‘ng‘iroq chalingach, sinfga kirdi. bu gapda ergash gap bosh gap ichida qolgan. ergash gaplar bosh gaplarga chunki, shuning uchun, -ki, agar, garchi, mabodo, go‘yo(ki) (ayrim …

3 / 13

zlarning takrorlanishi, gap qurilishi, umumiy bo‘laklar vositasida birikadi: kech kirdi, tevarak-atrofga qorong‘ulik tusha boshladi. bu qo‘shma gapdagi sodda gaplar o‘zaro faqat ohang yordamida bog‘langan, ularning o‘rnini almashtirib bo‘lmaydi. www.arxiv.uz bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar quyidagi turlarga bo‘linadi: bog‘langan qo‘shma gapga sinonim bo‘lgan bog‘lovchisiz qo‘shma gap: tig’ yarasi tuzaladi, til yarasi tuzalmaydi. ergashgan qo‘shma gapga sinonim bo‘lgan bog‘lovchisiz qo‘shma gap: qor yog‘di – don yog‘di. (o‘xshatish) bog‘lovchili qo‘shma gapga sinonim bo‘lmagan bog‘lovchisiz qo‘shma gap: xushxabar olib keldim: garnizon yanchildi. (sh.) bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar tarkibida tinish belgilari quyidagicha qo‘llanadi: agar bog‘lovchisiz qo‘shma gap qismlari bir paytda yoki ketma-ket yuz bergan voqea-hodisalarni ifodalasa, ular orasiga vergul qo‘yiladi: arava g‘ijirlab borar, aravakash xirgoyisini bir zumga ham to‘xtatmas edi. agar bog‘lovchisiz qo‘shma gap qismlari o‘zaro mazmunan bir-biridan ancha uzoq bo‘lsa, ular orasiga nuqtali vergul qo‘yiladi: yomg‘ir chelakdan quyganday sharillab yog‘ardi; uning hayoli uzoq yoshlik paytlarida kezar edi. politsmeyster zinada to‘xtadi; uning basharasi yovuz va quturgan edi. (o.) …

4 / 13

aytirish uchun zidlov bog‘lovchisi va bu vazifada qo‘llangan -u(-yu)yuklamasi birga ishlatiladi: kechasi qor yog‘di-yu, lekin havo unchalik sovimadi. yozuvda zidlov bog‘lovchilaridan oldin, yuklamalardan keyin vergul qo‘yiladi. 3) ayiruv munosabatli bog‘langan qo‘shma gaplar va ularda vergulning ishlatilishi. bunday ishlardagi sodda gaplar o‘zaro ayiruv bog‘lovchilari – goh…goh, yoki…yoki, ba’zan…ba’zan, dam…dam, yohud…yohud yordamida bog‘lanadi. ayiruv bog‘lovchili bog‘langan qo‘shma gaplar voqea-hodisalarning galma-gal bo‘lishini yoki ulardan biri bo‘lishini ifodalaydi: goh osmonni tutib ashula yangrar, goh allaqayerdan garmon tovushi eshitilib qolar edi. takrorlanib qo‘llangan ayiruv bog‘lovchilarining ikkinchisidan oldin vergul qo‘yiladi, ayiruv bog‘lovchilar yakka qo‘llansa, tinish belgisi qo‘yilmaydi. www.arxiv.uz 4) inkor munosabatli bog‘langan qo‘shma gaplar. bunday gaplar qismlari o‘zaro na inkor yuklamasi orqali bog‘lanadi va orasiga vergul qo‘yiladi: na suv bor, na biron yemish qolibdi. 5) bo‘lsa, esa so‘zlari yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar. bunday gaplarda qiyoslash va zidlash munosabatlari mavjud bo‘ladi: otabek sukutda, o‘zbek oyim bo‘lsa boshi bilan “shundog’” ishorasini berar edi. (a.qod.) www.arxiv.uz murakkab qo‘shma gaplar …

5 / 13

ortiq ergash gap bir bosh gapga tobelanib kelsa, bir necha ergash gapli qo‘shma gap deyiladi. bunday gaplar tarkibidagi ergash gaplar bosh gapdan, shuningdek, bir-biridan vergul bilan ajratiladi: botirjon klubdan chiqqanida, quyosh sharq ufqida terak bo‘yi ko‘tarilib, bulut darvoza oralig‘ida charaqlab turardi. bir necha bosh gapli murakkab qo‘shma gap bir necha ergash gapli murakkab qo‘shma gap to‘g’ridan-to‘g’ri ergashish (birgalik ergashish). ergash gaplarning har biri to‘g’ridan-to‘g’ri bosh gapga bog‘lansa, birgalik ergash gap deyiladi. bunday gaplardagi ergash gaplar 1) bir xil ergash gaplar (uyushgan) bo‘ladi: mana bu kanal bitsa, yangi yer ochilsa, paxta ham ko‘payadi; 2) har xil ergash gaplar (uyushmagan) bo‘ladi: bordi-yu, rost bo‘lsa, hammasi emas, yarmi rost bo‘lganda ham, juda xunuk gap-ku! image3.png image4.png /docprops/thumbnail.jpeg bog'langan qo'shma gaplar te se we oy a peer | (= seas peice faery 7 sodas gap ticide bia ops to kes i bald en gos pop kbs duds ong eg es gisp qeemctocl qoshma gop …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bog'langan qo'shma gaplar"

o`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi toshkent moliya instituti qoshidagi 2-son akademik litseyi bog'langan qo'shma gaplar ikki yoki undan ortiq sodda gapning mazmun, grammatik va ohang jihatidan birikuvidan tuzilgan gap qo‘shma gap deyiladi: eshik sekin ochildi-yu, qalandarovning yuzi ko‘rindi. sodda gap tarkibida bitta ega va kesim birligi ishtirok etsa, qo‘shma gap tarkibida ikki va undan ortiq ega va kesim birligi qatnashadi. qo‘shma gap tarkibidagi sodda gaplar o‘zaro bog‘lovchilar, yuklamalar, ko‘makchilar va fe’l shakllari hamda ohang orqali bog‘lanadi. bog‘langan qo‘shma gaplar teng munosabatdagi sodda gaplarning o‘zaro teng bog‘lovchilar yordamida bog‘lanishidan tuzilgan qo‘shma gap bog‘langan qo‘shma gap deyiladi: kechasi qalin qor yog‘di, lekin havo sovi...

Этот файл содержит 13 стр. в формате PPTX (1,1 МБ). Чтобы скачать "bog'langan qo'shma gaplar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bog'langan qo'shma gaplar PPTX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram