qo’shma gaplar nazariyasi

DOCX 24 pages 45.0 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.0 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o’zbek tili va adabiyot universiteti “ro’yxatga olindi” o’quv ishlari bo’yicha dekan muovini_____________________ ii kurs 208-guruh talabasi sayfiddinova shahnoza “o’zbek tilshunosligida qo’shma gaplar talqini” kurs ishi mavzu:qo’shma gaplarda shakl va mazmun munosabati ilmiy rahbar__________________ filologiya fanlari nomzodi dotsent “himoyaga tavsiya etilsin” toshkent-2022 mundarija: i. kirish. kurs ishing umumiy tavsifi . ii. asosiy qism: 1.1 qo’shma gaplar nazariyasi. 1.2 qo’shma gaplarni bog’lovchi vositalar. 1.3 qo’shma gap turlari ma’nodoshligi. iii.xulosa. iv.foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kurs ishining umumiy tavsifi mavzu haqida: qo’shma gap – tuzilishiga ko’ra soda gapga o’xshash ikki va undan ortiq predikativ birlikning intonatsiya va mazmun jihatidan bir butunlik hosil etishi bilan yuzaga keluvchi gap; gapning strukturali jihatdan alohida bir turi . qo’shma gap tuzilishi va qurilish materialiga ko’ra sodda gaplardan farq qiladi. sodda gapning qurilish materiali sodda gaplardir. sodda gap bitta predikativ asosdan tashkil topadi.bitta kesimlik belgisiga mazmuniy va …

2 / 24

o’shma gap fikr ifodasi sintaktik pog’onalardan birini tashkil etadi. jahon tilshunosligida qo’shma gap talqiniga bo’lgan monografik tadqiqotlar ko’p bo’lishiga qaramay bu sohada anchagina ko’rinadi. ular jumlasiga qo’shma gap ularning tub strukturaga munosabati, tarkibini ta’minlovchi grammatik va ekstralingvistik aniqlash qo’shma gapning ustpredikativ belgilariga taalluqli muammolarni va umuman, qo’shma gap bilan bog’liq ko’plab munozarali masalalarni kiritish mumkin . qo’shma gap komponentlarining munosabati yigirmanchi yillardan tilshunoslik fanida asosan shu sohada tilshunoslar o’rtasida ilmiy bahs va munozaralarning boshlanishiga sabab bo’ladi, masalan rus yozuvchisining quyidagi “очерк синтаксиса руского язика” asarida bildirilgan munosabatlari sabab bo’ldi. m.n.peterson qo’shma gap tarkibiy qisimlarining tobe va teng bog’lanish xususiyati tomonidan aytilayotgan fikrlarning g’oyat chalkash va chuqur ilmiy fikrlardan quyidagilarni yozadi: “mavjud kriteriyalar ergash bog’lanishni teng bog’lanishdan farqi ergash va teng bog’lanish tushunchalarida lingvistik ma’no yo’q. hozircha mavjud lingvistik adabiyotlardagi munosabatlarga qarab qo’shma gaplarni bo’lib o’rganilayotgan ishimizning mavzusi keng komponentli murakkab bevosita bog’liq bo’lgani uchun quyida, asosan bog’lovchisiz turlari xususida mulohaza …

3 / 24

ovchi vositalar hisoblanadi. qo‘shma gap qismlari quyidagi bog’lovchi vositalar yordamida bog’lanadi. 1.bog’lovchilar: a) teng bog’lovchilar; b)ergashtiruvchi bog’lovchilar 2.bog’lovchi vazifasidagi vositalar a) bo‘lsa,esa deb; b) -u, -yu, -da -ki yuklamalari; d) nisbiy so‘zlar; e) shuning uchun, shu tufayli ,shu sababli, shu bois singari ko‘makchili qurilmalar; f)shart mayli qo’shimchasi -sa 3.ohang. qo‘shma gaplar tasnif qismlarning qanday bog’lovchi vositalar yordamida bog’lanishiga ko’ra qo’shma gaplar uch guruhga bo’linadi.1.bog’langan qo’shma gap 2.ergashgan qo’shma gaplar 3.bog’lovchisiz qo’shma gaplar. bog’langan qo’shma gap qismlari teng bog’lovchilar bo’lsa, esa, yo’qsa so’zlari -u,-yu,-da yuklamalari yordamida bog’langan gaplar bog’langan qo’shma gaplar hisoblanadi. masalan, uzun bir yog’och topdi-da, asta olmani o‘ziga tomon hayday boshlad, ammo olma quvlik qilib yigitni aldar, yog’och uchi tegishi bilanoq suvga bir sho’ng’ib yana qochib qolardi. biriktiruv bog’lovchisi yordamida bog’langan qo‘shma gap biriktiruv bog’lovchisi qo’shma gapning payt sabab-natija munosabatlarida bo’lgan qismlarini bog’lab keladi. va, hamda, -u, -yu,-da, ham…ham biriktiruv bog’lovchilari hisoblanadi.qismlari o‘rtasida sabab-natija munosabati ifodalangan qo’shma gaplarda ikkinchi …

4 / 24

ari vergul bilan ajratiladi. ammo, lekin,biroq, balki, zidlov bog’lovchilaridir. -u - yu -da yuklamalari bog’langan qo’shma gap qismlarini bog’lash bilan birga ular o’rtasida zidlash ketma-ketlik munosabati mavjudligini bildiradi. namuna: 1. ashula nihoyasiga yetdi, lekin bir zumdan keyin yana yangi tovush parvoz qildi.(oybek) 2.bu daraxtning bo’yi baland, lekin mevasi kam. (oybek) 3.ba’zilar hordiq chiqarishga kirishdilar-u, ba’zilar podalari izidan cho’lga qarab ketdilar. ayiruv bog’lovchilari yordamida bog’langan qo’shma gap ayiruv bog’lovchilari qo’shma gap qismlarini bog’lash bilan birga ularda ifodalangan voqea-hodisalarning galma-gal ro’y berishini yoki faqat bittasining yuzaga chiqishini ta’kidlaydi. goh…, goh, ba’zan…, ba’zan, bir…, bir, dam…, dam, yo…, yo, yoki ayiruv bog’lovchilari sanaladi. yo (yoki) bog’lovchisi yolg’iz holda ham, takror holda ham qo’llanishi mumkin. qolgan ayiruv bog’lovchilari takror holda ham qo’llanadi va yozuvda takror qo’llanayotgan bog’lovchidan oldin vergul qo’yiladi. yo va yoki ayiruv bog’lovchisi voqea-hodisaning faqat bittasi yuzaga chiqishini bildiradi. namuna: 1.goh osmonni tutib ashula yangraydi, goh allaqayerdan garmon tovushi eshitildi. 2. mashinaning …

5 / 24

m nur. 3. sel na odamni ayadi, na dov-daraxtlarni tinch qo’ydi. bo’lsa, esa so’zlari yordamida bog’langan qo’shma gap bo’lsa, esa so’zlari qo’shma gap qismlarini bog’lash bilan birga ular o’rtasida qiyoslash va zidlash munosabati mavjudligini ifodalaydi. bo’lsa, esa so’zlari qiyoslanuvchi bo’lakdan so’ng keladi. bo’lsa, esa so’zlari ikki zid ma’noli so’zni bog’lashsa, zidlash munosabati yuzaga keladi. namuna: 1. tovus o’zining chiroyli patlarini ehtiyot qiladi, vijdonli odam esa o’zing sharaf-u shonini asraydi.(qiyoslash) 2. egrilik insonni qabohatga yetaklaydi, tog’rilik bo’lsa uni saodatga boshlaydi .(zidlash) 3. yaxshilik qilmoq ulug’ fazilatdir, buning qadriga yetmaslik esa illatdir. (zidlash) ergashgan qo’shma gaplar qismlari ergashtiruvchi bog’lovchilar yoki shunday bog’lovchi vazifasidagi so’zlar yordamida bog’langan qo’shma gaplar ergashgan qo’shma gaplar deyiladi. ergashgan qo’shma gaplar, tarkibida nechta gap bo’lishidan qat’i nazar, doim ikki qismdan iborat bo’ladi. 1) bosh gap 2) ergash gap mazmuni izohlanayotgan gap bosh gap, bosh gap mazmunini izohlayotgan gap ergash gap sanaladi. ergash gaplar bosh gapga quyidagi vositalar yordamida …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qo’shma gaplar nazariyasi"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o’zbek tili va adabiyot universiteti “ro’yxatga olindi” o’quv ishlari bo’yicha dekan muovini_____________________ ii kurs 208-guruh talabasi sayfiddinova shahnoza “o’zbek tilshunosligida qo’shma gaplar talqini” kurs ishi mavzu:qo’shma gaplarda shakl va mazmun munosabati ilmiy rahbar__________________ filologiya fanlari nomzodi dotsent “himoyaga tavsiya etilsin” toshkent-2022 mundarija: i. kirish. kurs ishing umumiy tavsifi . ii. asosiy qism: 1.1 qo’shma gaplar nazariyasi. 1.2 qo’shma gaplarni bog’lovchi vositalar. 1.3 qo’shma gap turlari ma’nodoshligi. iii.xulosa. iv.foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kurs ishining umumiy tavsifi mavzu haqida: qo’shma gap – tuzilishiga ko’ra soda gapga o...

This file contains 24 pages in DOCX format (45.0 KB). To download "qo’shma gaplar nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qo’shma gaplar nazariyasi DOCX 24 pages Free download Telegram