bog'lovchisiz qo'shma gap haqida ma'lumot

DOC 11 pages 95.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 95.0 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

bog'lovchisiz qo'shma gap bog'lovchisiz qo'shma gap haqida ma'lumot reja: 1. bog'lovchisiz qo'shma gaplarda tinish belgilarining ishlatilishi 2. murakkab qo'shma gap 3. ergashish yo'li bilan tuzilgan murakkab qo'shma gaplar 4. aralash murakkab qo'shma gaplar o'zaro bog'lovchi yoki bog'lovchi vazifasidagi vositalarsiz, faqat mazmun va oharig jihatdan bog'langan oddiy qo'shma gap bog'lovchisiz qo'shma gap deyiladi. masalan: bulbulo, keltir bahor xabarin, boyqushga qo'ygin yomon so'z barin. (s. sh.) daryo bo'lib oqdim, qushbo'lib uchdim. (s.z.) bog'lovchisiz qo'shma gaplar qismlarning o'zaro munosabatiga ko'ra: 1. bog'langan qo'shma gapga sinonim bo'lgan bog'lovchisiz qo'shma gap. 2. ergashgan qo'shma gapga sinonim bo'lgan bog'lovchisiz qo'shma gap. 3. bog'lovchisiz qo'shma gap sinonim bo'lmagan bog'lovchisiz qo'shma gaplarga bo'linadi. 1. bog'langan qo'shma gaplarga sinonim bo'lgan bog'lovchisizqo'shma gap ikki xil munosabatni ifodalaydi: a) payt, chog'ishtiruv: mard bir o'lar, nomard yuz o'lar. (maqol.)to'g'ri til tosh yorar, egri til bosh yorar. (maqol.) b) zidlov munosabatini: tig' yarasi bitar, til yarasi bitmaydi..(maqol) 2. ergashgan qo'shma gapga sinonim bo'lgan …

2 / 11

ch narsa deganim yo'q. havasim kuchli.o'ylarim, xayollarim dunyo-dunyo. (o.) bog'lovchisiz qo'shma gaplarda tinish belgilarining ishlatilishi bog'lovchisiz qo'shma gaplarda tinish belgilari quyidagicha ishlatiladi: 1. bog'lovchisiz qo'shma gap tarkibidagi mazmun jihatdan bir-binga yaqin bo'lgan, bir paytda yoki ketma-ket bo'lgan voqea hodisalami ifodalagan sodda gaplar orasiga vergul qo'yiladi. masalan: sizning iste'dodingizni bilaman, sizga hurmatim hamisha baland. (o.) bog'dagi meva daraxtlari gullagan. havodan bol isi anqiydi. (m. osim.) tong otdi, quyosh charaqlab chiqdi. kecham tong otdi, kuldi bahorim. (qo'shiq.) kuy ayj ida uzilmasin tor, she'r avjida sinmasin qalam. (e.v.) 2. bog'lovchisiz qo'shma gap tarkibidagi sodda gaplar mazmunjihatidan qisman mustaqil bo'lsa, yoki vergul ishlatilgan bo'lsa,qo'shma gap tarkibidagi sodda gap bir-biridan nuqtali vergul bilanajratiladi. masalan: pag'a -pag'a mayin qor osmondan yog'ilib turadi; shamolning sekin, bo'g'iq guvillashi eshitiladi. (s.z.) shinel jiqqa ho'l, bektemirning yuzidan tomchilab quyilar edi. 3. bog'lovchisiz qo'shma gap tarkibidagi ikkinchi gap birinchigapning biror bo'lagini izohlasa, uning mazmunini to'ldirsa, soddagaplar orasiga ikki nuqta qo'yiladi. masalan: …

3 / 11

oda maqsadiga ko'ra gap turi. 2. qo'shma gap tuzilishiga ko'ra turi. 3. bog'lovchisiz qo'shma gap turini ko'rsatish. 4. bog'lovchisiz qo'shma gap qismlarining semantik munosabati. 5. bog'-lovchisiz qo'shma gaplarda tinish belgini izohlash. masalan: osmon yiroq, yer qattiq. (maqol.) bu gap maqsadiga ko'ra darak gap, tuzilishi va grammatik asosining miqdoriga ko'ra qo'shma gap, qismlarining bog'lanish va semantik munosabatiga ko'ra bog’lovchisiz qo'shma gap ,ohang yordamida ikki soda gap o'zaro bog'langan, ular orasiga vergul qo'yiladi. 58-mashq. bog'lovchisiz qo'shma gaplarni topib ularni sintaktik tahlil qilmg. 1. quyosh qochib ketdi, olam qoraydi. (u.a.) 2. havo juda issiq, uzoq dalalarda, ko'kda jimlik hukm surardi.(sh.r.) 3. jismimiz yo'qolur—o'chmas nomimiz (h.o.) 4. men ko'rdim, sen ko'rmading.(sh.r.) ovchining so'zi she'r otar, yigitning zo'ri yer ochar.(maqol.) 6. hamal kirdi—ekinlarga amal kirdi.(maqol.) seni ish yengmasin, sen ishni yeng. (maqol.) 7. hali quyosh botmagan. uning kechki qizg'ish nurlan barglari sarg'aydan o'riklarini, terak uchlarini lovillatib yondirayotgandek. (s.a.) 8. xalqqa ayting men aslo o'lganim yo'q, …

4 / 11

anfaatdor bo'lamiz. keltirilgan misollaming birinchisi ikkita sodda gapdan hosil bo'lgan (oddiy qo'shma gap), ikkinchisi esa uchta sodda gapdan tuzilgani uchun murakkab qo'shma gapdir. murakkab qo'shma gaplar quyidagi turlarga bo'linadi; 1. ergashish yo'li bilan tuzilgan murakkab gaplar." 2. bog'lanish yo'li bilan tuzilgan murakkab gaplar. 3. bog'lovchi vositalarsiz tuzilgan murakkab gaplar. 4. aralash yo'l bilan tuzilgan murakkab gaplar. ergashish yo'li bilan tuzilgan murakkab qo'shma gaplar tarkibidagi ikkitadan ortiq ergash gaplar mavjud bo'lib,bitta bosh gapga tobelangan murakkab gap bir necha ergash gapli qo'shma gap deyiladi. bunday ergash gaplarning bosh gapga bog'lanish usuli ikki xil: 1) to'g'ridan to'g'ri ergashish; 2) ketma -ket ergashish. 1. ergash gaplarning har biri mazmun va grammatik jihatdan biri ikkinchisiga tobelanmay, o'zaro teng holatda bosh gapga bog'lansa bu usul to'g'ridan to'g'ri ergashish deyiladi. masalan: mana bu kanal bitsa, yangi yer ochilsa, paxta ham ko'payadi. bahor kelsa, gullar ochilsa, yana avvalgiday tabiat gullar. (h.o.) bunday yo'l bilan ergashish ikki xil bo'ladi: …

5 / 11

fasidagi so'zlar yordami bilan birikadi. masalan: 1) bahor keldi, 2) lekin havo uncha ochilganicha yo'g'-u. 3) daraxtlar kurtak ota boshladi. bunday gaplar (bog'la) bog'langan qo'shma gaplarga o'xshasa-da, lekin sodda gaplarning miqdori jihatidan farq qiladi. ya'ni sodda gaplar miqdori ko'p bo'ladi. bog'lovchi vositasiz tuzilgan murakkab qo'shma gaplar. bunday murakkab qo'shma gaplar o'z tarkibidagi sodda gaplarning o'zaro bog'lanish usuli, sodda gaplarning tuzilish va ma'no munosabati jihatidan bog'lovchisiz qo'shma gaplardan deyarli farqlanmaydi, faqat bu gaplarda sodda gaplarning o'zaro munosabati biroz murakkabroq bo'ladi. bu belgilarni quyidagicha izohlash mumkin. 1. sodda gaplar teng munosabatda bo'ladi. masalan: (1). boshimga bolishlar botdi, (2) sen kelmading, (3) yurakka nolishlar botdi, (4) sen kelmading. (qo'shiq.) 2. sodda gaplarning bin boshqalarga nisbatan alohida vaziyatgaega bo'ladi. masalan: (1) tong chog'i tun bilan kunduz uchrashdi, (2) tunda armon bilan yulduz uchrashdi, (3) bahor bilan kuzak baxt qush uchrashdi, (4) toshlar uchrashdilar, biz uchrashmadik. (u.a.) 3. ba'zi hollarda gaplar juft -juft holda o'zaro …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bog'lovchisiz qo'shma gap haqida ma'lumot"

bog'lovchisiz qo'shma gap bog'lovchisiz qo'shma gap haqida ma'lumot reja: 1. bog'lovchisiz qo'shma gaplarda tinish belgilarining ishlatilishi 2. murakkab qo'shma gap 3. ergashish yo'li bilan tuzilgan murakkab qo'shma gaplar 4. aralash murakkab qo'shma gaplar o'zaro bog'lovchi yoki bog'lovchi vazifasidagi vositalarsiz, faqat mazmun va oharig jihatdan bog'langan oddiy qo'shma gap bog'lovchisiz qo'shma gap deyiladi. masalan: bulbulo, keltir bahor xabarin, boyqushga qo'ygin yomon so'z barin. (s. sh.) daryo bo'lib oqdim, qushbo'lib uchdim. (s.z.) bog'lovchisiz qo'shma gaplar qismlarning o'zaro munosabatiga ko'ra: 1. bog'langan qo'shma gapga sinonim bo'lgan bog'lovchisiz qo'shma gap. 2. ergashgan qo'shma gapga sinonim bo'lgan bog'lovchisiz qo'shma gap. 3. bog'lovchisiz qo'shma gap sinonim bo'lma...

This file contains 11 pages in DOC format (95.0 KB). To download "bog'lovchisiz qo'shma gap haqida ma'lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: bog'lovchisiz qo'shma gap haqid… DOC 11 pages Free download Telegram