aruz vazni

PDF 10 sahifa 22,3 MB Bepul yuklash

10 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 22,3 MB

Fayl turi PDF

Sahifalar 10

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 10

aruz vazni haqida umumiy ma’lumot aruz vazni haqida umumiy ma’lumot she’r ohang jihatidan ma’lum bir qolipga solingan, ijodkorning his-tuyg‘ulari, ichki kechinmalari ifodasi sifatida vujudga kelgan ritmik nutqdir. nutqning bu tarzda qolipga solinishi she’riy vazn yoki she’riy tizim deb ataladi. vazn nutqni o‘lchash, guruhlash va muayyan tizimga solishga xizmat qiladi, uning musiqiyligi va ohangdorligini oshiradi. o‘zbek she’riyatida asosan uchta: barmoq, aruz va erkin vaznlar qo‘llanilib kelgan. she ’riy vazn tushunchasi aruzning paydo bo‘lishi arab she’riyati dastavval ko‘chmanchi, tuya boqish bilan shug‘ullanuvchi arab qabilalari – badaviylarda vujudga kelgan. arab tuyachilari tuyani tezlatish uchun maxsus qo‘shiqlar kuylaganlar va bu qo‘shiqlar arab xalqlari orasida keng tarqalgan. viii asrga kelib arab olimlari orasida she’riyat va xalq og‘zaki ijodi orasidagi munosabatni o‘rganish, ularning muayyan qonuniyatlarini ishlab chiqishga ehtiyoj tug‘ildi. bu vazifa haqli ravishda «arab filologiyasining otasi» deb e’tirof etiluvchi olim xalil ibn ahmad (715/719 – 786/791) tomonidan amalga oshirildi. u aruz ilmini bir butun tizim holiga …

2 / 10

unlilar miqdoriga qarab belgilanadi». aruz nazariyasidagi hijo tushunchasi ham tilshunoslikdagi bo‘g‘in haqidagi bilimlarga asoslanadi, bir hijo tarkibida ham bitta unli mavjud bo‘ladi. ammo ba’zi o‘rinlarda bir bo‘g‘in ikki hijoga teng kelib qolishi ham mumkin. masalan, qadr so‘zi bir bo‘g‘inli bo‘lsa-da, aruzda ikki hijoli so‘z hisoblanadi. chunki so‘z tarkibida qator undosh kelyapti (qator undosh deb bir bo‘g‘in tarkibida ikki undoshning ketma-ket kelishiga aytiladi). shu sababli uni cho‘zibroq, iloji bo‘lsa, bilinar-bilinmas i orttirib talaffuz qilamiz: qadr(i) tarzida. ana endi aruz tizimidagi hijolar haqida bilib olishimiz zarur bo‘ladi. aruz vaznida 3 xil hijo bor: cho‘ziq, qisqa va o‘ta cho‘ziq hijolar. cho‘ziq hijo cho‘ziq hijo matnda «–» belgisi bilan ifodalanadi. bu hijoning ikki xil turi bor: a) yopiq bo‘g‘in orqali ifodalanuvchi cho‘ziq hijo. matnda «men», «el», «mak-tab», «daf-tar» kabi so‘zlar kelsa, ikkilanmasdan ularni yuqoridagi belgi asosida ko‘rsatish mumkin. masalan: men el mak tab daf tar demak, bu so‘zlarning barchasi cho‘ziq hijolardan iborat. unutmang! cho‘ziq …

3 / 10

lgi bundan mustasno) cho‘ziq hijo hisoblanadi. qisqa hijo matnda «v» belgisi bilan ifodalanadi. bunday hijo doim ochiq bo‘g‘inga asoslanadi. faqat bu hijoni ifodalovchi ochiq hijo, yuqoridagi holatdan farqli o‘laroq, qisqa unli bilan yakunlanishi kerak. demak, bu o‘rinda endi «o» unlisining kelish ehtimoli kamroq o‘ta cho‘ziq hijo matnda «– v» belgisi bilan ifodalanadi. misra oxirida esa «~» belgisi qo‘llaniladi. bunday belgining qo‘yilishiga sabab, odatda, misra qisqa hijo bilan yakunlanmaydi. aruzda cho‘ziq hijo bir to‘liq bo‘g‘in hisoblansa, qisqa hijo yarim bo‘g‘inga teng sanaladi: “–” = 1; “v” = 0,5 shuni nazarda tutgan holda o‘ta cho‘ziq hijoni bir yarim hijo deyish mumkin: “ – v” = 1,5 bu hijo ikki xil bo‘ladi: a) qator undosh bilan tugagan yopiq b) tarkibida cho‘ziq unlisi bo‘lgan yopiq bo‘g‘in. e'tiboringiz uchun rahmat tayyorladi : abduvoitov shoxrux

4 / 10

5 / 10

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 10 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"aruz vazni" haqida

aruz vazni haqida umumiy ma’lumot aruz vazni haqida umumiy ma’lumot she’r ohang jihatidan ma’lum bir qolipga solingan, ijodkorning his-tuyg‘ulari, ichki kechinmalari ifodasi sifatida vujudga kelgan ritmik nutqdir. nutqning bu tarzda qolipga solinishi she’riy vazn yoki she’riy tizim deb ataladi. vazn nutqni o‘lchash, guruhlash va muayyan tizimga solishga xizmat qiladi, uning musiqiyligi va ohangdorligini oshiradi. o‘zbek she’riyatida asosan uchta: barmoq, aruz va erkin vaznlar qo‘llanilib kelgan. she ’riy vazn tushunchasi aruzning paydo bo‘lishi arab she’riyati dastavval ko‘chmanchi, tuya boqish bilan shug‘ullanuvchi arab qabilalari – badaviylarda vujudga kelgan. arab tuyachilari tuyani tezlatish uchun maxsus qo‘shiqlar kuylaganlar va bu qo‘shiqlar arab xalqlari orasida keng tarqalgan. viii...

Bu fayl PDF formatida 10 sahifadan iborat (22,3 MB). "aruz vazni"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: aruz vazni PDF 10 sahifa Bepul yuklash Telegram