borliq falsafasi (ontologiya). falsafiy antropologiya (inson falsafasi)

PPT 101 pages 13.3 MB Free download

101 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 13.3 MB

File type PPT

Pages 101

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 101

slayd 1 4-mavzu: borliq falsafasi (ontologiya). falsafiy antropologiya (inson falsafasi) toshkent tibbiyot akademiyasi ijtimoiy fanlar kafedrasi f.f.n. f.s.atamuratova reja: 1. borliq tushunchasi, uning ta'riflanishi. borliq va substantsiya muammosi. borliqning turlari. 2. borliqning atributlari. materiya, harakat, fazo, vaqt birligi. 3.inson muammosining falsafiy talqini. 4. inson - biosotsioma'naviy mavjudot. 5. hayotning mazmuni va unda insonning vazifasi ontologiya yunoncha ontos (mavjudlik) va logos (ta'limot) so'zlarining birikmasidan tashkil topgan bo'lib, «mavjudlik haqidagi ta'limot», ya'ni borliq haqidagi fan ma'nosini ifodalaydi. bu atama fan tarixida birinchi bor 1513 yil r.gokleniusning «falsafa lug'ati»da, so'ngra, x.volf (1679 -1754)ning falsafaga oid darsligida qo'llashgan. ammo, ilgari qadimgi yunon faylasuflari ham ontologiyaning mazmunini ifodalovchi turli fikrlarni ilgari surishgan. ular ontologiyani «haqiqiy borliqni nohaqiqiy borliqdan ajratib oluvchi borliq haqidagi ta'limotdir» deb hisoblashgan. zardushtiylik borliq quyosh va olovning hosilasidir, alangalanib turgan olov borliqning asosiy mohiyatini tashkil etadi. drevnyaya gretsiya qadimgi yunon faylasuflari levkipp va demokrit atomistlar qattiq jismlar (borliq) bo'shliq (yo'qlik) islom ta'limotida …

2 / 101

da substantsiya va aktsidentsiya hamda ularni yaratuvchi marhamatli ijodkordan boshqa hech narsa yo'qdir». «masalan, olma - substantsiya bo'lsa, uning qizilligi esa aktsidentsiyadir». substantsiyani talqin etishda falsafada ikki xil yo'nalish ontologik gnoseologik f.bekon substantsiya borliqning eng tub asosida yotadi deb hisoblagan va substantsiyani muayyan narsalarning shakli bilan aynanlashtirgan. r.dekart borliqning asosida ikki xil mustaqil substantsiya: moddiy va ma'naviy substantsiya yotadi deydi. ontologik yo'nalish bo'yicha b.spinoza tafakkur va ko'lam - ikki xil mustaqil substantsiya emas, balki yagona substantsiyaning ikki xil atributidir (atribut - ajralmas xususiyati degani). g.leybnitsning fikricha, olamning asosida ko'plab mustaqil substantsiyalar (monadalar) yotadi. ontologik yo'nalish bo'yicha j.lokk substantsiya olamning asosida yotuvchi shartli g'oyalardan iboratdir. j.berkli esa ham moddiy, ham ma'naviy substantsiyaning mavjudligini inkor etgan va u substantsiya, deb dunyoni idrok qilishning gipotetik assotsiatsiyasini anglagan. gnoseologik yo'nalish bo'yicha i.kant «u shunday bir doimiy narsaki, faqat unga nisbatangina hamma vaqtinchalik, o'tkinchi hodisalarni aniqlash mumkin». xegel «absolyut g'oya», «absolyut ruh» ni substantsiya deb …

3 / 101

iq ikkilamchi tabiat doirasida borliq ma'naviy borliq sotsial borliq individual borliq inson borlig'i individuallashgan ob'ektivlashgan borliqqa yondashuvning asosiy kontseptsiyalar monizm plyuralizm dualizm materializm idealizm borliqning moddiy shakli materiya o'ziga barcha jismlarni, hodisalarni, jarayonlarni va ularning xususiyatlarini qamrab oladi. materiya to'g'risidagi falsafiy ta'limotning asosiy tomonlari quyidagilardan iboratdir: materiya kategoriyasining universalligini, yalpi umumiyligini tan olish; materiya kategoriyasining falsafiy abstraktsiya ekanligini tan olish; materiya va moddiy sistemalarning ob'ektivligini tan olish; materiyaning rivojlanishini va moddiy sistemalarning evolyutsiyasini tan olish; materiya va moddiy sistemalarning nihoyasizligini, bitmas-tuganmasligini, cheksizligini tan olish. materiya va moddiy sistemalarning strukturaviy darajalar tashkiliy-struktura miqyosiy-struktura noorganik daraja organik daraja sotsial daraja mikrodunyo makrodunyo megadunyo noorganik daraja atomlar molekulyar birikmalar molekulalar ionlar jismlar er shari planetar sistemalar yulduzlar to'pi galak- tiki organik daraja organizmlarning xilma-xil ko'rinishlari organik molekulyar sistemalar insonlar bir hujayrali suv o'tlari sodda jonivorlar murakkab tuzilgan umirtqalilar borliqning atributlari harakat fazo vaqt harakat borliqning asosiy mavjudlik usulidir. harakat shakllari mexanik harakat ximiyaviy …

4 / 101

rida, ularga bog'liq bo'lmagan holda mavjud bo'lgan mustaqil substantsiyadir; fazo - moddiy ob'ektlar uchun joylashish makoni, u absolyutdir. vaqt borliqqa, fazo va harakatga jiddiy ta'sir ko'rsatadi; vaqt munosabatlari absolyutdir, ya'ni vaqt hamma hisob sistemalarida bir xilda o'tadi. (demokrit, aflotun, eronshahri, zakariyo ar roziy, beruniy, patritsiy, kampanella, gassendi, nyuton, eyler) fazo - moddiy dunyoning tarkibiy tuzilishi tartibining namoyon bo'lishi, jismlarning o'zaro joylashish o'rinlari va moddiy narsalarning mavjudligi tartibini ifodalaydi. fazo - nisbiydir. vaqt materiyaning atributi (ajralmas xususiyati), u materiyadan tashqarida mavjud bo'lishi mumkin emas, vaqt munosabatlari nisbiydir, (arastu, avgustin, al-kindiy, ibn sino, nosiri xisrov, faxriddin roziy, nasriddin tusiy, dekart, leybnits, toland, boshkovich, yum, fixte, kant, xegel) makon va vaqt ob'ektiv xususiyat kasb etadimi yoki o'z tabiatiga ko'ra sub'ektivmi idealistik materialistik xudo makon va vaqtdan tashqarida deb fikrlanadi. idealistik qarashlar makon va vaqtning ob'ektivligini rad etish va ular ongning turli shakllariga qaramligini tan olish bilan bog'liq. avliyo avgustin, berkli, yum, max, i.kant. …

5 / 101

i uchun oxirgi nishondir» i. kant «biz shunday davrdamiz yashayapmizki, bu erda inson tamomila muammolidir». m. sheler pedagogika psixologiya inson ko'plab fanlar o'rganadigan predmetdir tibbiyot fiziologiya inson antropologiyasi o'rganadigan asosiy muammolar: insonning mazmun mohiyati antropogenez insonning mavjudligi muammosi insonning ma'naviy rivojlanishi inson evolyutsiyasining istiqbollari insonning erkinligi va javobgarligi antropologik bioetika muammosi «barcha fanlardan eng ulug' va sharafli deb falsafa va tibbiyotni ko'raman. chunki ular insonning tanasi va qalbini davolaydi». gippokrat falsafa va tibbiyotning o'rganish ob'ekti bir - bu insondir ilm fan tarixi shuni ko'rsatmoqdaki inson o'rganish uchun eng murakkab ob'ektdir inson to'g'risida kontseptsiyalar qadimgi xitoy, hind va antik falsafasi insonga mikrokosm, kosmosning bir qismi, ya'ni makrokosm – umuman dunyo bilan doimiy aloqada bo'lib turuvchi qism sifatida qaragan. antik falsafa «o'rta asr evropa falsafasi insonni unda ikki negiz: oliy (ruh) va past (tan) bir-biri bilan uzluksiz kurash olib boruvchi mavjudot sifatida qaradi sharq-musulmon falsafasi insonni unda ikki negiz: oliy (ruh) va …

Want to read more?

Download all 101 pages for free via Telegram.

Download full file

About "borliq falsafasi (ontologiya). falsafiy antropologiya (inson falsafasi)"

slayd 1 4-mavzu: borliq falsafasi (ontologiya). falsafiy antropologiya (inson falsafasi) toshkent tibbiyot akademiyasi ijtimoiy fanlar kafedrasi f.f.n. f.s.atamuratova reja: 1. borliq tushunchasi, uning ta'riflanishi. borliq va substantsiya muammosi. borliqning turlari. 2. borliqning atributlari. materiya, harakat, fazo, vaqt birligi. 3.inson muammosining falsafiy talqini. 4. inson - biosotsioma'naviy mavjudot. 5. hayotning mazmuni va unda insonning vazifasi ontologiya yunoncha ontos (mavjudlik) va logos (ta'limot) so'zlarining birikmasidan tashkil topgan bo'lib, «mavjudlik haqidagi ta'limot», ya'ni borliq haqidagi fan ma'nosini ifodalaydi. bu atama fan tarixida birinchi bor 1513 yil r.gokleniusning «falsafa lug'ati»da, so'ngra, x.volf (1679 -1754)ning falsafaga oid darsligida qo'llashgan....

This file contains 101 pages in PPT format (13.3 MB). To download "borliq falsafasi (ontologiya). falsafiy antropologiya (inson falsafasi)", click the Telegram button on the left.

Tags: borliq falsafasi (ontologiya). … PPT 101 pages Free download Telegram