afsona.o`zbek xalq og`zaki ijodining eng qadimgi janrlaridan biri

PPT 13 pages 1.4 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPT

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

prezentatsiya powerpoint osiyo texnologiyalar universiteti boshlang`ich ta`lim yo`nalishi 22-126-guruh talabasi shaptakova dilbarning ifodali o`qish fanidan yozgan taqdimoti rivoyat matni va ularni badiiy o`qish reja: rivoyat janrining o`ziga xos ma`no jihatlari. o`zbek xalq rivoyatlarining tematik tasnifi o`zbek xalq rivoyatlarining tematik tasnifi. afsona. o`zbek xalq og`zaki ijodining eng qadimgi janrlaridan biri afsona bo`lib, u ijtimoiy hayot bilan bog`l;iq bo`lgan voqea va hodisalarni xayoliy uydirma asosida hikoya qiladi. chunki u kishilarning tabiat hodisalari va ijtimoiy voqealarni bilish va tushunishga bo`lgan intilsihlari jarayonida vujudga kelgan. shuning uchun ham afsonada ijtimoiy hayot, kishilarning afsona tekstida an`anaviylik yo`q ekan, syujet tuzilishi ham murakkab emas. shuning uchun aytuvchining mahorati bilan bog`liq holda syujet doim o`zgarib turadi. afsona syujetlari mifoligik hodisalar, geografik joylar nomi bilan bog`liq g`aroyib voqealardan tashkil topgan. xarakterli tomoni shundaki, deyarli barcha afsonalarning syujeti bir yoki ikki epizoddan tashkil topadi. syujet voqealari esa ko`proq tugundan boshlanadi. bunday epik tugunlar esa tinglovchilarni kutilmaganda voqealar ichiga olib …

2 / 13

singari illatlarga qarshi qo`yiladi. rivoyatlar tematikasiga ko`ra tarixiy va toponimik rivoyatlarga bo`linadi. tarixiy rivoyatlar biror shaxs faoliyati yoki xalq qahramonlari bilan bog`liq bo`lgan voqelarni aks ettirib, axloq v aodobning ideal normalarini tashviq etadi. to`maris, shiroq, alisher navoiy, ulug`bek, ibn sino, beruniy, mashrab, amir temur singari tarixiy shaxslar haqida yaratilgan rivoyatlar shular jumlasidandir. rivoyatlar ikki, uch epizoddan tashkil topgan ixcham sujetga ega bo`lib, qat`iy kompozitsiyaga ega emas. shuning uchun sujet voqealari, ko`pincha, go`yo tugallanmagandek, davomi bordek seziladi va tinlovchiga katta asardan uzib olingan bir lavha singari tuladi. tarixiy rivoyatlarni u yoki bu tarixiy shaxs yoki voqealar guvohi bo`lganlarning, ko`rgan-bilganlarning esdaliklari asosida yuzaga kelgan deyish mumkin. bu narsa rivoyat janrining o`ziga xos xususiyatini ta`minlaydi. ba`zi tarixiy rivoyatlarda esa faktik voqealardan asar ham qolmay, faqat shax snomigina saqlanib qolishi mumkin. ba`zan esa tarixiy shaxs sayyor sujetlar qolipida hikoya qilinadi. shunga qarmay, tarixiy shaxslarning ishtirok etishi, sujetda hayotiy uydirmaning mavjudligiga qarab bunday asarlarni tarixiy …

3 / 13

arning tarbiyaviy (badiiy asar misolida o’quvchilarni tarbiyalash), xususan, estetik ta’siri ham ko’zda tutiladi va ifodali qayta hikoyalashga katta ahamiyat beriladi. ertak o’qitish metodikasi. ertak xalq og’zaki ijodida eng keng tarqalgan janr bo’lib, ularda kishilar hayotida uchraydigan oddiy hodisalar va fantastik sarguzashtlar hikoya qilinadi. ertaklarning ko’pida real hayot tasviri fantastik elementlar bilan qo’shilib ketadi. boshlang’ich sinf o’quvchilari ertak bilan amaliy tanishtiriladi. ertakning o’tkir maroqli syujeti, voqea rivojidagi favqulodda, ajoyib vaziyat bolalarni maftun qiladi; undagi mard, kuchli, topqir, dovyurak, chaqqon qaxramonlar, ertakning g’oyaviy yo’nalishi, undagi ezgu kuchning – yaxshilikning doimo g’alaba qilishi bolalarni o’ziga tortadi. ertakda qabul qilingan hikoya qilish formasi, bir xil so’z va iboralarning qayta-qayta takrorlanib turishi, oxangdorligi, tilining ta’sirchanligi, ifodali vositalarining jonliligi bolalar uchun juda qiziqarlidir. ertakda qatnashuvchilar ko’pincha rahmdil, saxiy, adolatli hamda ularning aksi bo’lgan yovuz, baxil, ochko’z obrazlarga bo’linadi. ertakning pedagogik qimmati shundan iboratki, bolalar unda to’g’rilik, halollik g’alaba qilganidan, kishilar qiyinchilikdan qutulganidan, ya’ni yaxshilik, ezgulik ro’yobga …

4 / 13

shi, yovuzlik qoralanishini ifodalashdan iborat bo’lsa, “donishmand” ertagida ahillikka undashdan iborat. ertakda halq o’z hayotini o’zi hikoya qiladi, shuning uchun o’quvchilar ertakni o’qish bilan ma’lum davrdagi halq hayotini, o’ylari va orzu-istaklarini bilib oladilar. ertak o’quvilar nutqini o’stirishda ham katta ahamiyatga ega. ertak matni bog’lanishli nutqni o’stirish uchun zarur material beradi. kichik yoshdagi o’quvchilar ertakni juda qiziqib, obrazli ifodalarni va tasviriy vositalarni, shuningdek, ertakning o’ziga xos sintaktik qurilishini, gap tuzilishini saqlagan holda jonli aytib beradilar. ertak o’qish metodikasi. boshlang’ich sinf o’quvchilari hayvonlar haqidagi ertaklardan tashqari, “davlat”, “tuz haqi”, “ovchi, ko’kcha va dono”, “ilm afzal” kabi ertaklarni ham o’qiydilar. o’quvchilarni bunday ertaklarni o’qishga tayyorlash ilmiy-ommabop tekstlarni o’qishga tayyorlash kabi bo’ladi (kuzatish, ekskursiya, fan darslari), ertakni o’qish va tahlil qilish badiiy hikoya tarzida uyushtiriladi. bolalar o’qituvchi rahbarligida ertakda qatnashuvchilarning xulq-atvori, ayrim xatti-harakatlarini baholaydilar, ularning bir-birlariga bo’lgan munosabatlarini aytadilar va shular asosida ayrim obrazlar haqida xulosalar chiqaradilar, ertak rejasini tuzadilar, ertak qismlarini rollarga bo’lib …

5 / 13

ni yangi so’z va iboralar bilan boyitadi, ona tiliga muhabbatni tarbiyalaydi. 1-sinfdayoq ertak tilidan erkin foydalanishga o’rgatish uchun ertak bilan birinchi tanishtirishda uni (agar ertak hajmi katta bo’lmasa) o’qituvchi aytib berishi mumkin. * adabiyotlar ro`yxati: yu.k.babanskiy “hozirgi zamon umumta’lim maktablarida o`qitish metodlari” toshkent-“o`qituvchi” 1990y. maxmudov m. “maktabda muammoli ta’limni tashkil qilish” toshkent-“o`qituvchi” 1981y.

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "afsona.o`zbek xalq og`zaki ijodining eng qadimgi janrlaridan biri"

prezentatsiya powerpoint osiyo texnologiyalar universiteti boshlang`ich ta`lim yo`nalishi 22-126-guruh talabasi shaptakova dilbarning ifodali o`qish fanidan yozgan taqdimoti rivoyat matni va ularni badiiy o`qish reja: rivoyat janrining o`ziga xos ma`no jihatlari. o`zbek xalq rivoyatlarining tematik tasnifi o`zbek xalq rivoyatlarining tematik tasnifi. afsona. o`zbek xalq og`zaki ijodining eng qadimgi janrlaridan biri afsona bo`lib, u ijtimoiy hayot bilan bog`l;iq bo`lgan voqea va hodisalarni xayoliy uydirma asosida hikoya qiladi. chunki u kishilarning tabiat hodisalari va ijtimoiy voqealarni bilish va tushunishga bo`lgan intilsihlari jarayonida vujudga kelgan. shuning uchun ham afsonada ijtimoiy hayot, kishilarning afsona tekstida an`anaviylik yo`q ekan, syujet tuzilishi ham murakkab emas. ...

This file contains 13 pages in PPT format (1.4 MB). To download "afsona.o`zbek xalq og`zaki ijodining eng qadimgi janrlaridan biri", click the Telegram button on the left.

Tags: afsona.o`zbek xalq og`zaki ijod… PPT 13 pages Free download Telegram