eng qadimgi adabiy yodgorliklar. og`zaki va yozma yodgorliklar

DOC 63,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662582302.doc eng qadimgi adabiy yodgorliklar eng qadimgi adabiy yodgorliklar. og`zaki va yozma yodgorliklar reja: 1. qadimgi mif va avsonalar, qahramonlik eposi. 2. qadimgi xalq qo`shiqlari, lirik she`rlar. 3. “avesto” – adabiy yodgorlik sifatida. 4. o`rxun-enasoy yozma yodgorliklari poetikasi (kultegin yodnomasi misolida): a) kultegin yodnomasida alliteratsiya; b) yodnomada poetik fikrlash; v) kultegin yodnomasida badiiy san`atlar; xalq tafakkuri va ijodining mahsuli bo`lgan mif va afsonalar tarixiy sharoit va voqealardan kelib chiqadi. xalq mashaqqatlari va orzu-umidlarini o`zida aks ettirgan bu miflar, afsonalar insoniyat jamiyatining dastlabki davrlaridagi go`zal badiiy lavhalardir. mif va afsonalarning yuzaga kelish paytini belgilash g’oyat mushkul bo`lganidek, ularda tasvirlangan hodisalarning hayot haqiqatiga qanchalik mos kelishini aniqlash ham oson emas. ammo ularda tasvirlangan qator syujetlar real borliq va inson hayoti ko`rinishlariga asoslangani aniq. bizgacha yetib kelgan mif va afsonalarning barchasi yozma manbalarda uchraydi. ammo ular yozma manbalarga xalq og’zaki ijodi orqali kirib kelgan. shuning uchun ularni xalq og`zaki ijodiga mansub, deb qaraymiz. …

g turli nusxalari to`g’risidagi ma`lumotlar “tarixi tabariy” asarida berilgan. firdavsiyning “shohnoma” asarida kayumars afsonasiga bir bob bag’ishlangan. afsonaning qisqacha tafsiloti alisher navoiyning “tarixi muluki ajam” asarida ham mavjud. jamshid haqida afsona. qadimgi afsonalarda insoniyat hayotining turli lavhalari o`z aksini topgan. jamshid haqida afsonada hayot mantiqi, shaxsiy intilishlar yo`liga o`tishning mudhish oqibatlari ochiq bayon qilingan. e.bertelsning “istoriya tadjiksko-persidskoy literaturi” asarida “avesto” dagi jamshid-yima afsonasi bayoni berilgan. tarixiy manbalarning ko`pchiligida jamshid haqida afsonalar keltirilgan. firdavsiy, tabariy, beruniy va navoiy asarlarida ham jamshid to`g’risida ancha mufassal ma`lumotlar bor. navoiy “tarixi muluki ajam” da jamshid uchun maxsus bob ajratadi va uni peshdodiylar tabaqasiga mansubligini, barcha ijobiy ishlarini sanab o`tadi. navoiyning yozishicha, u “husnu jamolda dilnazir va fazlu kamolda benazir erdi, g’arib ixtirolar qildi”. qurol yasash, qalqon qilish undan boshlangan. jamshid hammom bino etgan, to`quv ashyolarini, rang ishlatishni bunyod qilgan, istahr shahrini kengaytirgan, chil minor degan g’oyat muhtasham bino qurgan. o`sha imoratda jamshid taxtga o`tirgan …

fiqasi sparetra haqidagi qissa yunon tarixchilari ktesiy va polisiy asarlarida, to`maris qissasi gerodotning “tarix” kitobida, shiroq qissasi polienning “harbiy hiylalar” asarida, “zariadr va odatida” xoris mitilenskiy asarida, “iskandar” qissasi “tarixi tabariy”, “tarixi ibn al-asir” (xiii asr), “tarixiy banokatiy” (xiv asr), “shohnoma”, “tarixi muluki ajam”, “saddi iskandariy”, “iskandarnoma”, “oynai iskandariy” kabi asarlarda qayd etilgan. ushbu afsona va qissalarning barchasi markaziy osiyo xalqlari qadimda ko`pgina badiiy yodgorliklar yaratganligidan dalolat berib turibdi. bu yodgorliklarning ildizi xalq va jamiyat hayotiga chuqur singib ketgan. avlodlardan avlodlarga o`tar ekan, bu afsonalarning shakli o`zgarib, badiiy libosi yangilanib borgan. ularning aksariyatida xalq hayotining muhim lavhalari o`z aksini topgan. ezgulik bilan yovuzlik o`rtasidagi kurash, vafodorlik, sadoqat madhi, qahramonlik, vatan himoyasi yo`lidagi mardlik va tadbirkorlik g’oyalari afsonalarda bosh o`rinni egallaydi. qo`shiq- san`atning insoniyat tomonidan eng oldin o`ylab topilgan turi, deb taxmin qilinadi. rivoyatlarga qaraganda, odam ato o`g’li hobil vafot etganida yig’lab marsiya aytgan va er yuzidagi birinchi qo`shiq o`sha bo`lgan. …

). qo`shiqning lirik qahramoni “sevib qoldim” demaydi, balki “oyog’im tuzoqa ilindi” deya tashbeh ishlatadi. bu holning tasodifan, bir ko`rishda bo`lganligini “yashirin ekan tuzoq” tarzida ifodalaydi. aslida oshiqning oyog’i emas, qalbi tuzoqda. bu dardga faqat mashuqaning o`zgina em bo`lishi mumkin. bu holat qo`shiqlar badiyati yuksakligidan, ular katta estetik tajriba samarasi ekanligidan dalolat beradi. xalqimiz orasida uzoq yillardan buyon sevib ijro etiladigan lirik qo`shiqlarda muallifning ichki kechinmalari, tuyg`ulari, quvonchi-alamlari ifodalangan. masalan: “qizilini quyib yuziga” misrasi bilan boshlanuvchi qo`shiqda uchrashuvga otlangan qizning tashqi holati tasvirlanishi asosida uning ichki dunyosi, kechinmalari teran ochib berilgan. qo`shiqda suluvning kiyimlari, sochbog`i, ming dinor turadigan gul shaklidagi taqinchog`i, tilla tugmalari nihoyatda qimmatbaho, nafis va noyob ekanligi emas, sanamning ma`naviy qiyofasi, zeboligini ta`kidlashga yo`naltirilgan. suluv qiz tilidan aytilgan: gapim ayib etmasin, tilim toyib ketmasin, hay, gul bilan yelpib yur, betimni qavartmasin. zavqin kelib kulganda, belim sinib ketmasin, - shaklidagi e`tiroflarda qizning nozikligi mahorat bilan ko`rsatiladi. ayniqsa, tilning toyib ketmasligiga …

vqiyi qo`shiq qaratilgan odaminlikdan pastroq. buni qo`shiqning dastlabki baytidan anglash mumkin. lekin yigitni uyning oqligi-yu, xo`jayinning martabasi emas, uydan chiqayotgan “qoshi qora, yuzi oq” qiz qiziqtiradi. qo`shiqning keyingi bandida oshiq ko`k kaptarga havas qiladi, chunki ko`k kaptar xohlagan paytida bu xonadonga kela oladi. yigit esa oyda-yilda bir keladi: ko`kkina kaptar emasman, kunda –kunda kelgani, oyda – yilda bir kelarman oy yuzingni ko`rgani. xullas, xalq qo`shiqlari ifodaning nozikligi, ruhiy holat tasvirining mujassamligi bilan asrlar davomida qalblarni bog’lab keladi. ularning badiiy ta`sir darajasi yillar o`tsa – da, yuksalib boradi . “avesto” – zardushtiylik dinining muqaddas kitobi bo`lib, bundan uch ming yilcha muqaddam yaratilgan.12 ming qoramol terisiga tilla suvi bilan bitilgan bu hikmatlar kitobining aleksandr makedoniskiyning o`rta osiyoga yurishi davrida tibbiyot, falsafa va ilmi hujumga doir o`rinlari saqoab qolinib, qolganlari esa kuydirib tashlangan. bu haqda abu rayhon beruniyning “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar”, tarixchi ma’sudiyning “oltin vodiy”, tarixchi balxiyning “forsnoma” singari asarlarida ma`lumot berilgan. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"eng qadimgi adabiy yodgorliklar. og`zaki va yozma yodgorliklar" haqida

1662582302.doc eng qadimgi adabiy yodgorliklar eng qadimgi adabiy yodgorliklar. og`zaki va yozma yodgorliklar reja: 1. qadimgi mif va avsonalar, qahramonlik eposi. 2. qadimgi xalq qo`shiqlari, lirik she`rlar. 3. “avesto” – adabiy yodgorlik sifatida. 4. o`rxun-enasoy yozma yodgorliklari poetikasi (kultegin yodnomasi misolida): a) kultegin yodnomasida alliteratsiya; b) yodnomada poetik fikrlash; v) kultegin yodnomasida badiiy san`atlar; xalq tafakkuri va ijodining mahsuli bo`lgan mif va afsonalar tarixiy sharoit va voqealardan kelib chiqadi. xalq mashaqqatlari va orzu-umidlarini o`zida aks ettirgan bu miflar, afsonalar insoniyat jamiyatining dastlabki davrlaridagi go`zal badiiy lavhalardir. mif va afsonalarning yuzaga kelish paytini belgilash g’oyat mushkul bo`lganidek, ularda tasvirlangan h...

DOC format, 63,5 KB. "eng qadimgi adabiy yodgorliklar. og`zaki va yozma yodgorliklar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: eng qadimgi adabiy yodgorliklar… DOC Bepul yuklash Telegram