nafosat falsafasi (estetika)

PPTX 25 pages 2.3 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint mavzu; nafosat falsafasi (estetika) reja: 1.estetika fanning obyektiva falsafiy mohiyati.estetik qarashlartarixi. 2.estetika katogoriyalarning an’anaviy va zamonaviy tasnifi : 3.estetika katogoriyalarningo’zaro aloqadorligi. estetika (qadimgi yunoncha: αἴσθησις; nemischa: ästhetik - "his", "tuygʻu") olamning hissiy qabul qilinishini tadqiq etuvchi fandir. estetika sanʼat, madaniyat va tabiatning subyektiv qabul qilinishini oʻrganadi. estetika falsafaning aksiologiya sohasiga kiradi. "estetika" terminini nemis faylasufi a.baumgarten (1714—1776) ilmiy muomalaga kiritgan. estetikaning sinonimi sifatida goʻzallik falsafasi, sanʼat falsafasi, badiiy ijod falsafasi iboralari qoʻllanib kelingan. keyingi paytlarda nafoyeatshunoslik yoki nafosat falsafasi atamalari ham estetikani anglatadigan boʻldi. estetika oʻz ichiga sanʼat estetikasi, tabiat estetikasi, texnika estetikasi, dizayn, sport estetikasi, turmush estetikasi, atrof muhitni goʻzallashtirish va boshqalar sohalarni qamrab oladi. estetika yoxud nafosatshunoslik eng qadimgi fanlardan biri. uning tarixi ikki yarim-uch ming yillik vaqtni o’z ichiga oladi. biroq u o’zining hozirgi nomini xyiii asrda olgan. ungacha bu fanning asosiy muammosi bo’lmish go’zallik va san’at haqidagi mulohazalar har xil san’at turlariga bag’ishlangan risolalarda, …

2 / 25

uni o’rganadigan fan falsafiy maqomda o’z nomiga ega emasdi. baumgartenning bu boradagi xizmati shundaki, u «his qilish», «sezish», «his etiladigan» singari ma’nolarni anglatuvchi yunoncha aisthetikos – «oyestetikos» so’zidan «estetika» (olmoncha «estetik» – «eshtetik») iborasini olib, ana shu bo’shliqni to’ldirdi. baumgarten estetikani hissiy idrok etish nazariyasi sifatida olib qaradi. lekin, ko’p o’tmay, u goh «go’zallik falsafasi», goh «san’at falsafasi» sifatida talqin etila boshlandi. nafosatshunoslik fanining eng buyuk nazariyotchilaridan biri gegel esa o’z ma’ruzalarining kirish qismida yozadi: «estetika» degan nom muvaffaqiyastiz chiqqani va yuzaki ekani sababli boshqa atama qo’llashga urinishlar bo’ldi... endi «estetika» fanining mohiyatini anglatadigan «san’at falsafasi» va «go’zallik falsafasi» iboralariga to’xtalamiz. nafosatshunoslik tarixida birinchi ibora tarafdorlari ko’pchilikni tashkil etadi. lekin, yuqorida aytib o’tganimizdek, san’at bu fanning yagona tadqiqot ob’ekti emas. hozirgi paytda texnika estetikasi va uning amaliyotdagi sohasi dizayn, atrof-muhitni go’zallashtirish, tabiatdagi nafosat borasidagi muammolar bilan ham shu fan shug’ullanadi. demak, uning qamrovini san’atning o’zi bilangina chegaralab qo’yishga haqqimiz yo’q. …

3 / 25

yg’unlik, noziklik singari ko’pdan-ko’p tushunchalar mavjudki, ularni tadqiq etish ham estetika fanining zimmasida. estetika nafosat, did, goʻzallik, xunuklik, ulugʻvorlik, tubanlik, fojiaviylik, kulgililik, moʻʼjizaviylik, hayolilik singari kategoriyalar bilan ish koʻradi. ular orasida nafosat tushunchasi alohida oʻrin egallaydi. u bir tomondan, estetik anglashning barcha jihatlarini (estetik hissiyot, estetik zavq, estetik did, estetik muhokama va boshqalar), ikkinchi tomondan, estetik xususiyatlarni — amaldagi goʻzallik, ulugʻvorlik, fojiaviylik, kulgililik va hokazo jihatlarni oʻz ichiga oladi. ana shu keyingi jihati bilan nafosat baʼzan estetikaning predmeti sifatida ham qabul qilinadi.estetikaning tadqiqot obʼyektlari ichida sanʼat alohida oʻrinni egallaydi, u qadimdan to hozirgi kungacha eng koʻp tadqiq etilgan estetik soha hisoblanadi. estetikaning bu borada sanʼatshunoslik fanlaridan farqi shundaki, u oʻz obʼyektiga falsafiynazariy jihatdan yondashadi. estetika sanʼatni — sanʼatkor, sanʼat asari, sanʼat asarini idrok etuvchi shaxsdan iborat yaxlit tizimda olib oʻrganadi, barcha sanʼat turlari uchun zarur boʻlgan umumiy qonunqoidalarni ishlab chiqadi. mas, adabiyotshunoslikdatch qofiya nazariyasini musiqaga yoki haykaltaroshlikka nisbatan qoʻllab boʻlmaydi …

4 / 25

ak. estetika har bir obʼyektga aniq, muayyan yondashuvni talab qiladi, etika esa hamma uchun umumiy boʻlgan qonunqoidalarni, hikmatlarni ishlab chiqadi. estetikaning psixologiya bilan aloqasi ham juda muhim: har ikkala fan ruhiy holatlarni oʻrganadi. har ikkala fan uchun umumiy boʻlgan sanʼat psixologiyasi va badiiy ijod psixologiyasi degan maxsus yoʻnalishlar mavjud. estetika va sotsiologiyaning oʻzaro munosabatlarida sanʼatni hamkorlikda oʻrganish masalalari muhim. estetika tarixining ibtidosi somir (shumer), bobil, qadimiy misr, qadimiy xitoy va keyinroq yunon miflariga borib taqaladi. bundan 5—6 ming yil avval ilk yozuv — mix xatda bitilgan somir giltaxtalaridagi matnlarda "goʻzallik", "sanʼat", "musiqa" singari soʻzlarda aks etgan.dastlabki estetik tushunchalarni uchratish mumkin. qadimiy misrda miloddan 4—4,5 ming yil avval sanʼatning barcha asosiy turlari, sal keyinroq esa professional teatr vujudga keldi. zardushtiylik dinining muqaddas kitobi avestosh ilgari surilgan estetik gʻoyalar keyinchalik hindistonda, undan soʻng yunonistonda estetika rivojiga taʼsir koʻrsatdi. qadimiy sharkdagi estetik gʻoyalar dastlab foydalilik (nima foydali boʻlsa — oʻsha goʻzal), keyinroq axloqiylik …

5 / 25

an muhabbatning obʼyekti ekanligi (gʻazoliy); goʻzallikni oddiy mantiqiy yondashuv orqali bilishimiz mumkin emasligi (forobiy) kantni, goʻzallik biz uchun oʻzini maqsad shaklida emas, maqsadga muvofiqlik shaklida namoyon etadi degan 4tamoyilni yaratishga olib keldi. kantdan soʻng nemis ratsional estetikasida shiller, shelling, gegel nazariyalarining estetika taraqqiyoti uchun ahamiyati katta boʻldi. shopengauer, nitsshe, diltey singari noratsional yoʻnalishdagi faylasuflarning estetik qarashlarida ham oʻziga xos yangi gʻoyalar ilgari surildi, mas, shopengauer estetikaga yangi — "qiziqarlilik" kategoriyasini kiritdi, nitsshe esa sanʼatni ikki — apolloncha va dionisiycha turga ajratib oʻrganishni taklif etdi. eng yangi davr estetikasida, z.freyd, ayniqsa, k.yung taʼlimotida sanʼat asari va sanʼatkorning oʻzaro munosabatlarini ruhiy tiplar asosida oʻrganilishi olgʻa tashlangan yangi qadam boʻldi. shuningdek, j.p.sartr, a.kamyu, g.marsel, x. ortega i gaset va boshqalar mutafakkirlar industrial jamiyatda goʻzallik va sanʼatning takdiri masalalari bilan qiziqdilar. hozirgi estetikaning miqyosiylashuv jarayonida texnika, tabiat va turmush estetikasiga ham jiddiy eʼtibor berilmoqda; xulqiy goʻzallik muammosi yanada muhim oʻrin egallay boshladi.oʻzbek milliy estetikasi …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafosat falsafasi (estetika)"

prezentatsiya powerpoint mavzu; nafosat falsafasi (estetika) reja: 1.estetika fanning obyektiva falsafiy mohiyati.estetik qarashlartarixi. 2.estetika katogoriyalarning an’anaviy va zamonaviy tasnifi : 3.estetika katogoriyalarningo’zaro aloqadorligi. estetika (qadimgi yunoncha: αἴσθησις; nemischa: ästhetik - "his", "tuygʻu") olamning hissiy qabul qilinishini tadqiq etuvchi fandir. estetika sanʼat, madaniyat va tabiatning subyektiv qabul qilinishini oʻrganadi. estetika falsafaning aksiologiya sohasiga kiradi. "estetika" terminini nemis faylasufi a.baumgarten (1714—1776) ilmiy muomalaga kiritgan. estetikaning sinonimi sifatida goʻzallik falsafasi, sanʼat falsafasi, badiiy ijod falsafasi iboralari qoʻllanib kelingan. keyingi paytlarda nafoyeatshunoslik yoki nafosat falsafasi atamalari ham este...

This file contains 25 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "nafosat falsafasi (estetika)", click the Telegram button on the left.

Tags: nafosat falsafasi (estetika) PPTX 25 pages Free download Telegram