nafosat falsafasi (estetika)

PPTX 38 pages 2.9 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

name of presentation nafosat falsafasi (estetika) reja: estetikaning ijtimoiy fanlar bilan aloqadorligi estetikaning amaliy ahamiyati estetika fanining predmeti va tadqiqot doirasi estetik kategoriyalarning tasnifi estetika yoki nafosatshunoslik eng qadimgi fanlardan biri «estetika» iborasini xviii asrda aleksandr baumgarten ilmiy muomalaga kiritgan uning tarixi 2,5 – 3 ming yillik davrni o'z ichiga oladi nazariyalar gotfrid vilxelm leybnits inson ma'naviy olamni aql-idrok, iroda-ixtiyor, his-tuyg'u asosida o'rganadi aleksandr baumgarten «his qilish», «sezish», «his etiladigan» ma'nolarini anglatuvchi yunoncha aisthetikos–«oyestetikos» so'zidan «estetika» (olmoncha «estetik»- «eshtetik»). u estetikani hissiy idrok etish nazariyasi sifatida olib qaraydi. iroda-ixtiyorni o'rganuvchi fan – etika; aql-idrokni o'rganadigan fan – mantiq; his-tuyg'uni o'rganadigan fan - ??? etika estetika psixologiya sotsiologiya dinshunoslik pedagogika semiotika kibernetika ekologiya amaliy ahamiyati tarbiya jarayonlarini takomillashtirishda dizaynchi-injenerlar, atrof-muhitni go'zallashtirish bilan shug'ullanadigan mutaxassislarning ish faoliyatida yuksak did egasi va farosatli bo'lishning inson kamolotidagi zaruriyatini tushuntirib berishda go'zallikka munosabatni to'g'ri yo'naltirishda chinakam san'at asarini saviyasi past asarlardan ajrata olishda san'at va …

2 / 38

me'morlik va tasviriy san'at taraqqiy topgan. nur ramzi, nur nafosati - vedalar va upanishadlardagi nafosatli ibtidolar, g'oyalar qadimgi hind dostonlari «mahobxarat» va «ramayana» badiiyati hamda nafosatiga sezilarli ta'sir ko'rsatdi. qadimgi sharq estetikasi xitoy shitszin («qo'shiqlar kitobi»); ieroglif (belgilar odamlarning reallikka nafosatli munosabatini belgilagan); daochilik yo'nalishi (fazo (kosmos) va tabiatning azaliy va abadiy go'zalligi); konfutsiychilik yo'nalishi (xulqiy go'zallik muammosini o'rtaga tashlaydi). qadimgi sharq estetikasi avesto «got»lardagi go'zallik haqidagi tasavvur ilohiy nuqtai-nazardan adllikka, mezoniylikka, mutanosiblikka, ya'ni uyg'unlik tushunchasining ilk ibtidoiy ko'rinishlariga borib taqaladi. so'zni muqaddaslashtirish, fikr – so'z - a'mol uchligi, tabiatga muhabbat, atrof-muhit go'zalligiga e'tibor. qadimgi yunon estetikasi suqrot (mil. avv. 469-399 yy) axloq va go'zallikning uzviy aloqasini ko'rsatadi; uning ideali ma'nan va jisman go'zal inson; inson - san'atning asosiy obekti; san'at taqlid orqali hayotni in'ikos ettirishdir. qadimgi yunon estetikasi g'oyalar muammosini o'rtaga tashlaydi; asl go'zallik his etiluvchi narsalar dunyosida bo'lmaydi, u g'oyalar olamiga taalluqli; san'atkor o'ziga xos nusxa ko'chiruvchi. san'at …

3 / 38

a) birligidan iborat. san'at tabiatga taqlid qiladi va ana shu taqlid natijasida tabiatga o'xshab organizm yaratadi. san'at bilish tabiatiga ega, u bilishning o'ziga xos turi. u forig'lanish «katarsis»ni san'atga nisbatan ishlatadi. forig'lanish san'at o'z oldiga qo'ygan maqsad bo'lib, u mohiyatan qo'rquv yo achinish tufayli inson qalbini salbiy hissiyotlardan forig'lantiradi. o'rta asr sharq allomalari estetikasi abu nasr al-farobiy (873-950) ezgulik bilan go'zallikni aynanlashtiradi. san'at taqlidiylik hususiyatiga ega. 1. she'riy nutq - mutloq yolg'on. 2. sofistik nutq - asosan yolg'on. 3. hitobiy nutq - bir xilda ham yolg'on, ham rost. 4. dialektik nutq - asosan rost. 5. isbotiy (apodiktik) nutq - mutlaq rost. she'riyatni tasviriy san'at bilan qiyoslaydi va har ikkala san'at turi ham mohiyatan bir xil asosga - taqlidga borib taqalishini aytadi. «musiqa haqidagi katta kitob» asarida musiqiy bilimni ijro san'ati bilan bog'liq bo'lgan musiqiy amaliyotga va musiqaning «sof o'zini», ijrochilikka bog'lanmagan holda o'rganadigan nazariyaga ajratadi. o'rta asr sharq allomalari estetikasi …

4 / 38

qalb holatining in'ikosi. oyatlar ilk marta eshitayotgan kishi yuragida kuchli iz qoldiradi, keyingi tinglashlar jarayonida bu iz xiralashib, yo'qolib boradi.she'r esa doimiy originalligi, yangilanib turishi bilan kuchli ta'sirga ega. oyatlarga isbatan she'rning ohangi rang-barang. she'r vaznga ega. she'rni musiqa asboblari jo'rligida qo'shiq qilib aytish mumkin. maddoh (deklomator) tinglovchiga yoqmagan bayt o'rniga boshqasini o'qishi mumkin, oyatlarga esa bu tariqa munosabatda bo'lish mumkin emas. she'r yaratish insonga xos, shuning uchun u she'rdan lazzatlanadi. oyatlar xudoning kalomi, uni inson yarata olmaydi. manfaatsiz go'zallik qalb sezgisi vositasida his etiladigan go'zallik bo'lib, u muhabbat tushunchasi bilan bog'liq holda tadqiq etiladi. go'zallik - go'zallikni anglab etgan odam uchungina muhabbat obektidir. go'zallikni anglab etishning o'zi yoqimli, o'z-o'zicha muhabbat obekti bo'lishi mumkin. oliy darajadagi go'zallik – bu faqat o'z kamolotining barcha qirralariga to'liq ega bo'lgan narsalardir. tug'ma nafosat tuyg'usining mavjudligi haqidagi g'oyani go'daklar va hayvonlarning ham nafosat tuyg'usiga ega ekanligi bilan isbotlashga intiladi. abu homid muhammad al-g'azzoliy (1058-1111) …

5 / 38

etadi. 4-daraja - i-pen: san'atkor daho sifatida o'zini ko'rsatadi. chand mazhabiga ko'ra aql bilan mulohaza yuritishdan ko'ra bir lahzalik nogahoniy nurafshonlikni, ratsional o'rganishdan ko'ra mushohada va meditatsiyani ma'qul ko'radi. fikrni so'z bilan ifodalash mumkin emas, butun haqiqat esa ana shu haqiqat lahzasini o'zida mujassamlashgan. so'zdan ko'ra sukunat, chizmadan ko'ra oq bo'shliq, rang-baranglikdan ko'ra qora tush muhim. o'rta asr xitoy estetikasi badiiyatning darajalarini belgilaydigan estetika tasniflari maxorat bilim donishmandlik ma'naviy uyg'onish go'zallikning falsafiy-estetik mohiyati go'zallik normativ-baholash xususiyatiga ega. go'zallik «chiroyli», «ko'rkam», «nafis», «jozibador», «maftunkor» kabi tushunchalar bilan aynan emas. go'zallik keng ma'noda jamiki lazzat baxsh etadigan, yoqimli his uyg'otadigan hamda hushnudlik kayfiyatlarini paydo qiladigan narsa-hodisalarni qamrab oladi go'zallik tor ma'noda narsalarning faqatgina shakl yoki tashqi ko'rinishi bilan ifodalanadi chiroylilik narsalarning faqat ichki yoxud tashqi ko'rinishidagi xolatni, bajarilgan ish, amalga oshirilgan harakatdagi hamohanglikni ifodalaydigan estetik tushuncha g o' z a l l i k ma'naviy va moddiy xususiyatga ega bo'lgan, ijtimoiy hayotda …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafosat falsafasi (estetika)"

name of presentation nafosat falsafasi (estetika) reja: estetikaning ijtimoiy fanlar bilan aloqadorligi estetikaning amaliy ahamiyati estetika fanining predmeti va tadqiqot doirasi estetik kategoriyalarning tasnifi estetika yoki nafosatshunoslik eng qadimgi fanlardan biri «estetika» iborasini xviii asrda aleksandr baumgarten ilmiy muomalaga kiritgan uning tarixi 2,5 – 3 ming yillik davrni o'z ichiga oladi nazariyalar gotfrid vilxelm leybnits inson ma'naviy olamni aql-idrok, iroda-ixtiyor, his-tuyg'u asosida o'rganadi aleksandr baumgarten «his qilish», «sezish», «his etiladigan» ma'nolarini anglatuvchi yunoncha aisthetikos–«oyestetikos» so'zidan «estetika» (olmoncha «estetik»- «eshtetik»). u estetikani hissiy idrok etish nazariyasi sifatida olib qaraydi. iroda-ixtiyorni o'rganuvchi fan – et...

This file contains 38 pages in PPTX format (2.9 MB). To download "nafosat falsafasi (estetika)", click the Telegram button on the left.

Tags: nafosat falsafasi (estetika) PPTX 38 pages Free download Telegram