qadimgi o’rta osiyo fani va madaniyati

PPTX 23 sahifa 2,7 MB Bepul yuklash

23 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,7 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 23

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 23

bo'lajak informatika o'qituvchilarini metodik tayyorlash tizimida web-texnologiyalardan foydalanish qadimgi o’rta osiyo fani va madaniyati. toshkent kimyo xalqaro universiteti samarqand filiali fan: “ fan va texnika tarixi” o’qituvchi t.ernazarov 2 mashg’ulot turi: ma’ruza mavzu: qadimgi o’rta osiyo fani va madaniyati. reja: 1. qadimgi o’rta osiyo tarixini avestoda yoritilishi va xalq og’zaki ijodi rivoji 2. o’rta osiyoda tabiiy, diniy bilimlar tug’ilishi va ularning rivoji 3. o’rta osiyo madaniyatida me’morchilik, tasviriy san’at va fanlarning uyg’unligi o’rta osiyo - yer yuzining eng qadimiy siyosiy, iqdisodiy va madaniy markazlaridan biridir. o’rta osiyoliklar dunyo tarixiga, kishilik madaniyatiga ulug’ hissa qo’shgan so’nmas yodgorliklar yaratgan xalqlardandir. masalan: vatanimiz hududida yashab kelayotgan xalqlar dunyoning eng qadimiy madaniyatiga ega bo’lgan xalqlardan biri ekanligini tarixda «avesto» nomi bilan ma’lum bo’lgan muqaddas kitob ham isbotlaydi. avesto dunyodagi eng qadimiy dinlardan biri zardushtiylik (otashparastlik) dinining muqaddas kitobidir. unda markaziy osiyo hududlarida yashagan barcha xalqlarning qadimgi davrlardagi ijtimoiy-iqtisodiy hayoti, diniy qarashlari, olam to’g’risidagi tasavvurlari, …

2 / 23

'nosi sariq tuya yetaklagan odam. zardushtiylik rasmiy tus olishidan oldin turon va eron xalqlari orasida “avesto” parchalari tarqalgan. zardusht orqali yuborilgan axuramazdaning ilohiy xabarlari ekanligiga ishonilgan parchalar turli diniy duolar va madhiyalar sifatida to'plana boshladi. zardusht vafotidan keyin bular kitob holiga keltirilib, “avesto” – “oʻrnatilgan, qatʼiy qoidalar” deb nomlanadi. bu qadimiy yozma manba bizgacha to‘liq yetib kelmagan. buyuk alloma abu rayhon beruniy «avesto» haqida shunday yozadi: «solnomalarda shunday deyiladi: shoh doro ibn doro xazinasida o‘n ikki ming qoramol terisiga zarhal bilan yozilgan «avesto» nusxasi bor edi.iskandar o'choqlarni vayron qildi va xizmatkorlarni o'ldirdi, u uni yoqib yubordi. shuning uchun o'sha paytda abistoning beshdan uch qismi g'oyib bo'ldi ". avesto to'rt qismi saqlanib qolgan: yasna -diniy marosimlar yasht - ma'no jihatidan yasnaga yaqin vedivdad -yovuz ruhlarga qarshi qonunlar majmuasi visparad-boshqaruvga oid 8 zardushtiylikning asosiy manbasi avestoda: «birinchi bor muqaddas olov – «ozarx», deyiladi. «airyanem-vayeja»ning geografik va iqlimiy tavsifi xorazmnikiga to`g`ri keladi. avestoda …

3 / 23

arning oldini olish maqsadi bilan uzviy bog’langan. zardushtiylarning muqaddas kitobi «avesto»da odamlarning ijtimoiyiqtisodiy munosabatlari ma'lum qonun-qoidalarga asoslanganligi haqida ma'lumot bor. agar kishilar axura-mazda yaratgan qonunlarga qat'iy amal qilsalar, haqiqat (adolat) va ezgulik yovuzlik ustidan tantana qilib boraveradi, deyiladi 14 o’zbekistonning miloddan avvalgi 1-ming yillikning birinchi yarmiga oid tarixi ilk yozma manba «avesto»da berilgan. avestoda birinchi bo’lib, ushbu zaminda yashagan elatlar, xalqlar, afsonaviy qahramonlar, podsholar, hamda davlatlar, davlatlarning boshqaruv tizimi, xalqlarning mashg’uloti batafsil bayon etilgan. xulosa shuki, zardushtiylik eradan avvalgi 7-6 asrlarga xos bo`lgan din sifatida undan oldingi urug` qabilachilik dinlari negizida paydo bo`lgan yakka xudolik dini bo`lgan. u to 7-9 asrlargacha turli shaklda davom etib, so`ng o`rnini islom egalladi. u dastavval xorazm vohasida shakllanib, yaqin va o`rta sharqqacha tarqalib, ayrim qoldiqlari haligacha saqlanib kelmoqda 17 18 19 20 21 22 23 image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.png image5.jpeg image6.png image7.png image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.png image13.png image14.png image15.png image16.jpeg image17.png image18.png image19.png …

4 / 23

razmga ko’p e’tibor berganliklarini inobatga olib, bu yer “avesto"da bir marta tilga olinishiga aaramay, u boshaa nom ostida berilgan degan hulosaga, keladi. olim “avesto"dagi “ar’vanem vaychax’ning geografik o’rnini xorazm bilan solishtiradi va bu afsonaviy mamlakat o’ziga bir necha gabilalarni birlashtiraan xorazm podshohligi, ya’ni “katta xorazm” degan ilmiy taxminni 1901 yilda ilgari suradi . y.markvartning fikrini v.v.bartol'd, kissiling, s.p.tolstov, ya.f.fulomoy, m.g.vorob eva va boshga olimlar quvvatlashgan ee m10 “apecto”. xkmhoat ba 2ka30 typmapu ilaxcra kapuh mymxkwit omnara, kaput wxconnu yanupwu, yrnn tomohmiah omamhv kantakna6, yeupank,onmnran orara kya kyrapmut, yuira xapoxar erkasmur x@p3hh yanaurtmphut ovsa ab30mapura whkaact etka3hui = oo fiumra myhocho kati op ba xothh, ota ba )rht kwinhrah, 6upobhh ypracumarn axqhomahn, kantaxna6, yhh xyummjlan “cys kacamh” hh 6y3rah ketka3hi, kohhhhm okms3hi, 00am mabilym mhkiopla cyatmhm chhamphil, wmkact kamumh owiah cabanahraht xapakatlap mab/lym mhkqopia kamuny oya %a301ahtah 2kuxost takpopmahrah xoua, yhhur xap oup takpopu xucooura sa 20a kamqwh 2ka30ch kyunuirah o‘rta …

5 / 23

kil etgan’ o'zbek nalal markaziy,ostyoning oshqa_xalqlari-singari_ oromly, - yunon, karoshta,‘sug'd, " xorazm,* kushon; eftalit, pahlaviy, " suriya, hind, -o'rxun (runik), uyg'ur, “arab, lotin, kirld kabt bir qancha yozuviardan foydalangan. o'rxun sunil yozuvini barcha turkly xalglar birgalikda yod aiigan: *sobiq sho‘rolar davrida deyarli barcha sharq xalqlari bilan bir qatorda awval lotin, keyinchalik esa rus grafikasiga asoslangan yozuyni qabul qilish o‘zbek xalqi hayotida o‘ziga xos hodisa bo‘ldi. *eramizdan awvalgi vi-iv asrlarda markaziy osiyoning eronga yaqin hududlarida rasmiy yozuv sifatida klinopis (mixxat) yozuvi ishlatilar (er.aw.v asr), ayrim joylarda esa xalqaro diplomatik muomalada oromiy yozuvi qo‘llanilar edi. oromiy yozuvi klinopisdan oddiy va qulay edi. turli yodgorliklarda qayd etilishicha, eramizdan oldingi ill-i asrlarda oromiy yozuvi bilan bir qatorda yunon va karoshta yozuvlari ham ishlatilgan. *eramizning boshlarida so‘g‘d yozuvi qo‘llanila boshladi. bu yozuv taxminan vi asrlargacha davom etdi. ii asrning oxiri va iii asrning boshlarida xorazm shohi chigargan pullarda xorazm yozuvi uchraydi. bu yozuv o‘rta osiyoda …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 23 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"qadimgi o’rta osiyo fani va madaniyati" haqida

bo'lajak informatika o'qituvchilarini metodik tayyorlash tizimida web-texnologiyalardan foydalanish qadimgi o’rta osiyo fani va madaniyati. toshkent kimyo xalqaro universiteti samarqand filiali fan: “ fan va texnika tarixi” o’qituvchi t.ernazarov 2 mashg’ulot turi: ma’ruza mavzu: qadimgi o’rta osiyo fani va madaniyati. reja: 1. qadimgi o’rta osiyo tarixini avestoda yoritilishi va xalq og’zaki ijodi rivoji 2. o’rta osiyoda tabiiy, diniy bilimlar tug’ilishi va ularning rivoji 3. o’rta osiyo madaniyatida me’morchilik, tasviriy san’at va fanlarning uyg’unligi o’rta osiyo - yer yuzining eng qadimiy siyosiy, iqdisodiy va madaniy markazlaridan biridir. o’rta osiyoliklar dunyo tarixiga, kishilik madaniyatiga ulug’ hissa qo’shgan so’nmas yodgorliklar yaratgan xalqlardandir. masalan: vatanimiz hudud...

Bu fayl PPTX formatida 23 sahifadan iborat (2,7 MB). "qadimgi o’rta osiyo fani va madaniyati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: qadimgi o’rta osiyo fani va mad… PPTX 23 sahifa Bepul yuklash Telegram